Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41875

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 11 września 1998 r.
II SA 756/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Z. Mańk.

Sędziowie NSA: K. Jarząbek, B. Zdziennicki (spr.).

Protokolant: M. Chmielewska.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 28 grudnia 1990 r. została udzielona pożyczka z Funduszu Pracy Markowi D. na utworzenie 10 stanowisk pracy. W dniu 23 września 1992 r. nastąpiło przejęcie długu przez Janusza M. Nowy pożyczkobiorca nie spłacał regularnie kredytu, w związku z czym otrzymał wypowiedzenie umowy pożyczki. W dniu 30.04.1995 r. Janusz M. zginął w wypadku samochodowym. W związku z tym tragicznym zdarzeniem żona zmarłego - Beata M. i poręczyciele wystąpili z wnioskiem o umorzenie zaciągniętej pożyczki podnosząc, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 12.12.1995 r. odmówił umorzenia należności z jeszcze nie spłaconej części (wraz z należnymi odsetkami umownymi i ustawowymi) zaciągniętej pożyczki z Funduszu Pracy. Wskazana decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 października 1996 r. sygn. akt II SA 899/96 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa KUP.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 17 grudnia 1996 r. orzekł o umorzeniu 50% kwoty głównej (zaległego jeszcze kredytu), to znaczy 4.689,20 zł po umorzeniu 50% kwoty odsetek umownych, to znaczy 5.575,11 zł i o umorzeniu w całości odsetek ustawowych, to znaczy kwoty 20.321,07 zł.

Adwokat Hanna O. pełnomocnik Beaty M. wniosła noszące datę 21 listopada 1997 r. podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezesa Krajowego Urzędu Pracy z dnia 17 grudnia 1996 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, ponieważ po wydaniu orzeczenia miały wyjść na jaw okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, a dotyczące wysokości głównej kwoty pożyczki nieprawidłowo określone w decyzji, co do której podjęto rozstrzygnięcie o umorzeniu jej w 50%. Kwota należności głównej, zdaniem strony odwołującej się, wynosiła 17.778,40 zł, a nie jak przyjęto 9.378,40 zł. Stąd kwota podlegająca umorzeniu powinna stanowić równowartość 8.889,20 zł, a nie jak przyjęto w decyzji 4.378,40 zł. Pozostałe kwoty umorzone (z tytułu odsetek umownych i odsetek ustawowych) nie zostały w podaniu o wznowienie postępowania zakwestionowane.

Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 6 lutego 1998 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 17 grudnia 1996 r.

Beata M. złożyła do Prezesa KUP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes Krajowego Urzędu Pracy decyzją z dnia 24 kwietnia 1998 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 6 lutego 1998 r. W uzasadnieniu wskazano, że materiał dowodowy (wyliczenia) wskazuje, że nie ma podstaw do wznowienia.

Z załączonych do akt sprawy dwóch wyliczeń (z 8 grudnia 1997 r. i z 6 kwietnia 1998 r.) sporządzonych na polecenie Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. wynika, że na dzień 9 grudnia 1996 r., czyli na 8 dni przed wydaniem decyzji ostatecznej Prezesa KUP z 17 grudnia 1996 r., zadłużenie z tytułu nie spłaconego jeszcze do tego dnia kredytu wynosiło 9.378.40 zł (plus 11.150,22 zł z tytułu odsetek umownych i 20.321.07 zł z tytułu odsetek ustawowych). Tylko około 8 miesięcy wcześniej zadłużenie z tytułu niespłaconego jeszcze kredytu na dzień zawarcia ugody sądowej z dnia 8 maja 1996 r. między pożyczkodawcą (RUP w P.) a osobami odpowiadającymi za spłatę należności związanych z kredytem (Beatą M. i poręczycieli) wynosiło 17.778,40 zł. Określenie pozostałej do spłacenia należności z tytułu pobranego kredytu podlegało zmianom w czasie wobec kolejnych wpłat na poczet długu określonego w ugodzie sądowej z dnia 8 maja 1996 r.

Adw. Hanna O. pełnomocnik Beaty M. zaskarżyła decyzję Prezesa Krajowego Urzędu Pracy z dnia 24 kwietnia 1998 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona skarżąca twierdzi, że w decyzji ostatecznej Prezesa KUP z dnia 17 grudnia 1996 r. (co do której odmówiono wznowienia postępowania zaskarżoną do NSA decyzją Prezesa KUP) nieprawidłowo określono wysokość należności głównej kredytu: zamiast 17.778,40 zł przyjęto 9.378,40 zł, stąd zgodnie z decyzją o umorzeniu 50% kwoty głównej kredytu, powinno być umorzone 8.889,20 zł, a nie jak przyjęto 4.378,40 zł. Według skargi, błędne matematyczne ustalenie kwotowej równowartości 50% należności głównej kredytu ujawniło się dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia z dnia 18 grudnia 1996 r. (art. 145 § 1 pkt 5 kpa).

W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Urzędu Pracy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2, a nie ma podstaw do jego przywrócenia.

Z art. 149 § 2 wynika wyłącznie dopuszczalność wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw wznowienia postępowania. Ustalenie wystąpienia podstaw wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowionego, prowadzonego zgodnie z regułami prawa procesowego, o czym stanowi art. 149 § 2 kpa. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że wznowienia postępowania żądała osoba będąca stroną w sprawie, w stosunku do decyzji ostatecznej i z podaniem jednej z przyczyn wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 kpa - pkt 5 (po wydaniu orzeczenia miały wyjść na jaw nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji). W tej sytuacji organ powinien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa należało wydać zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa decyzję odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji w razie stwierdzenia braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa (taką podstawę wznowienia wskazywała strona w podaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną).

Wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło więc z naruszeniem art. 149 § 3 kpa, który nie daje podstaw do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sytuacji, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zastosowanie art. 149 § 3 kpa wyłączyło postępowanie wyjaśniające a więc możliwość zapoznania się strony skarżącej z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało uchylić zaskarżoną decyzję i utrzymaną przez nią w mocy decyzję Prezesa Krajowego Urzędu Pracy z dnia 6 lutego 1998 r.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.