Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54538

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 20 czerwca 2000 r.
II SA 744/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA J. Drachal.

Sędziowie NSA: J. Bała, A. Kuba (spr.).

Protokolant: M. Grzelak.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 lutego 2000 r. Prokurator Generalny na podstawie art. 127 § 3 kpa i art. 59 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) w związku z art. 62a ustawy z dnia 20 czerwca 1985 roku o prokuraturze (Dz. U. z 1994 r. Nr 19, poz. 70 z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy Feliksa B. o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora - nie wyraził zgody na dalsze zajmowanie przez Feliksa B. stanowiska prokuratora po dniu 1 stycznia 1999 r.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Pan Feliks B. - prokurator Prokuratury Wojewódzkiej (obecnie Okręgowej) w K. pismem z dnia 23 września 1998 r. zwrócił się do Prokuratora Generalnego o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 lat życia, do dnia 31 grudnia 2001 r.

Pismem z dnia 28 grudnia 1998 roku Prokurator Generalny nie uwzględnił wniosku zainteresowanego i poinformował go o braku szczególnych okoliczności uzasadniających możliwość pozytywnego ustosunkowania się do tego wniosku.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez p. Feliksa B. poprzez wniesienie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem nr II SA 403/99 z dnia 1 grudnia 1999 roku skargę odrzucił, uznając, że nie została wyczerpana droga odwoławcza przewidziana w art. 127 § 3 kpa. W związku z tym p. Feliks B. pismem z dnia 25 stycznia 2000 roku skierowanym do Prokuratora Generalnego złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie jego poprzednich wniosków: z dnia 23 września oraz 28 grudnia 1998 roku i zmianę stanowiska poprzez wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora.

Wobec braku pouczenia o terminie i sposobie zaskarżenia stanowiska w piśmie z dnia 28 grudnia 1998 roku uznać należało, że wniosek zainteresowanego o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie i podlega rozpoznaniu.

Ustosunkowując się do niniejszego wniosku Prokurator Generalny podniósł co następuje:

Podstawowym znaczeniem dla rozstrzygnięcia w tej sprawie jest ustalenie, czy wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora przez p. Feliksa B. jest możliwe z przyczyn etatowo-finansowych.

Analiza obsady etatowej Prokuratury Okręgowej w K. prowadzi do stwierdzenia, że nie jest to możliwe, albowiem na dzień 31 grudnia 1999 roku Prokuratura nie posiadała wolnych etatów orzeczniczych. P. Feliks B. 65 lat ukończył w dniu 26 lipca 1998 roku.

Argumentami podnoszonymi przez p. Feliksa B. są okoliczności, że w okresie dotychczasowego ponad 40-letniego zatrudnienia nie był on uwikłany w żadne działania przeciwko opozycji niepodległościowej, a nadto, że jako dziecko wraz z rodzicami został deportowany na Syberię w 1940 r., gdzie przebywał do roku 1946 oraz jego dobry stan zdrowia. Powyższe okoliczności, pomimo ich bezsporności, nie są jednak wystarczające dla wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora przez zainteresowanego.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 roku o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1998 r. Nr 98, poz. 607) od 1 stycznia 1999 roku prokurator przechodzi w stan spoczynku z chwilą ukończenia 65 lat. Jest to zasada ustawowa, a ewentualne wyrażenie zgody przez Prokuratora Generalnego na zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu tego wieku ma charakter fakultatywny i jest uzależnione od całokształtu okoliczności, a więc zarówno od przesłanek obiektywnych jak i subiektywnych dotyczących konkretnego prokuratora.

W niniejszej sprawie pomimo spełnienia przesłanek subiektywnych wymienionych we wniosku zainteresowanego z dnia 28 grudnia 1998 roku, nie są jednak spełnione przesłanki obiektywne: Prokuratura Okręgowa w K. nie posiada wolnych etatów.

W związku z tym, z przyczyn czysto obiektywnych, wymienionych powyżej jak również mając na uwadze negatywną opinię z dnia 4 listopada 1998 roku wyrażoną przez Kolegium ówczesnej Prokuratury Wojewódzkiej w K. oraz negatywne stanowisko zajęte w tej sprawie przez Prokuratora Wojewódzkiego w Katowicach, nie można było wyrazić zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora przez p. Feliksa B.

Powyższą decyzję ostateczną Prokuratora Generalnego zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Feliks B., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego obydwie decyzje w jego sprawie zostały podjęte z naruszeniem prawa.

Decyzja z 28 grudnia 1998 r. była wadliwa, gdyż nie zawierała uzasadnienia co jest sprzeczne z art. 107 § 3 k.p.a. oraz została podjęta przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów obowiązujących od 1 stycznia 1999 r.

Skoro pierwsza z zaskarżonych decyzji to jest wydana 28.12.1998 r. była niezgodna z prawem to brak było jakichkolwiek powodów do utrzymania jej w mocy decyzją z dnia 10 lutego 2000 r. wydaną w postępowaniu odwoławczym.

Ponadto istnieje niezgodność negatywnej opinii Kolegium Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 4 lutego 1998 r. z pozytywną opinią wydaną przez bezpośredniego przełożonego tj. Prokuratora Regionowego w K. z dnia 24.09.1998 r.

W odpowiedzi na skargę Prokurator Generalny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prokurator Generalny jest zobowiązany do prowadzenia prawidłowej polityki kadrowej w organach prokuratury, a przy jej prowadzeniu musi kierować się ustaleniami wynikającymi z innych ustaw w tym ustawy budżetowej, limitującej liczbę etatów orzeczniczych i wysokość środków funduszu płac przeznaczonych na wynagrodzenie.

Na koniec 1998 r. w skali kraju plan etatów orzeczniczych przekroczony był o 88 etatów, w tym plan etatów orzeczniczych przekroczony był o 51 etatów, zaś w okręgu Prokuratury Okręgowej w K. na dzień 1 stycznia 1999 r. o 11 etatów, w tym o 7 etatów prokuratorskich.

Z tych względów zarówno z uwagi na skutki finansowe, jak i negatywne opinie Kolegium i Prokuratora Okręgowego w K. Prokurator Generalny nie mógł wyrazić pozytywnego dla Feliksa B. stanowiska w tej sprawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie Prokuratora Generalnego w sprawie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia jest decyzją administracyjną podejmowaną na podstawie art. 62a ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jednolity Dz. U. z 1994 r. Nr 19, poz. 70 z późn. zm.) w zw. z art. 59 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity Dz. U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) - vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1999 r. sygn. akt II SA 1606/99.

Zatem podstawą materialno-prawną wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia stanowi przepis art. 59 § 3 pkt 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 62a ustawy o prokuraturze, który stwierdza, że prokurator przechodzi w stan spoczynku, jeżeli ukończył 65 rok życia, chyba że Prokurator Generalny na wniosek prokuratora po zasięgnięciu opinii Kolegium właściwej prokuratury, wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska, nie dłużej jednak niż do ukończenia 70 roku życia.

W myśl art. 62a ustawy o prokuraturze przepisy dotyczące wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego (art. 59 § 2-5 Prawa o ustroju sądów powszechnych ) stosuje się odpowiednio co pozwala na odpowiednie korzystanie również z dorobku orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie.

W wielu swoich orzeczeniach dotyczących uchwał Krajowej Rady Sądownictwa o odmowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uchwały te podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, a z uwagi na brak bliższych wskazań na pozytywne lub negatywne przesłanki pozostawania sędziego na stanowisku po ukończeniu 65 roku życia w przepisie art. 59 § 3 pkt 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych powinny odwoływać się do przepisów postępowania administracyjnego regulujących zasady podejmowania decyzji uznaniowych przez organ administracyjny, a w szczególności do art. 7 k.p.a.

W ramach przepisu art. 7 k.p.a. Prokurator Generalny winien kierować się przy podejmowaniu decyzji o wyrażeniu zgody na podstawie art. 62a ustawy o prokuraturze w zw. z art. 59 § pkt 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych nie tylko słusznym interesem strony, ale również interesem społecznym.

Oznacza to konieczność wyrażenia i pogodzenia racji jednostkowych i ogólnych niekiedy ze sobą rozbieżnych.

W sprawie niniejszej Kolegium Prokuratury Okręgowej w K. zaopiniowało negatywnie wniosek prokuratora Feliksa B. na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora (Podobnie Prokurator Okręgowy w K). Opinia Kolegium została oceniona przez prokuratora Generalnego w ramach przepisów art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu opinia Kolegium - organu samorządu prokuratorskiego, wyeksponowana przez ustawę jako wymóg rozstrzygnięcia o zgodzie na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora winna być oceniana jako istotny element tegoż postępowania i jej treści nie powinna pozostawać bez wpływu na wynik sprawy.

Wprawdzie opinia Kolegium Prokuratury Okręgowej nie zawiera pisemnego szczegółowego uzasadnienia, ale zgodnie z powołanym wyżej przepisem nie ma takiego wymogu.

Bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy była opinia służbowa Prokuratora Rejonowego w K., która potwierdza niekwestionowaną przez Prokuratora Generalnego pozytywną ocenę pracy prokuratora Feliksa B.

Jednakże to nie ocena pracy prokuratora była podstawą niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora, a sytuacja kadrowa (etatowa) wynikająca z ustawy budżetowej i opracowanego na jej podstawie planu etatowego w jednostkach Prokuratury w kraju.

Jak wynika z przedstawionych przez Prokuratora Generalnego danych to na koniec 1998 r. w skali kraju plan etatów orzeczniczych był przekroczony o 88 etatów, w tym plan etatów prokuratorskich o 51, natomiast w okręgu prokuratury w K. na dzień 1 stycznia 1999 r. plan etatów był przekroczony o 7 etatów prokuratorskich.

Zdaniem Prokuratora Generalnego to właśnie ta jedyna przyczyna a więc przekroczenie etatów prokuratorskich w Okręgu Prokuratury w K. uniemożliwiała uwzględnienie wniosku skarżącego o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora.

Dokonana przez Prokuratora Generalnego ocena interesu społecznego przy rozstrzygnięciu wniosku skarżącego nie była dowolna i nieuprawniona lub też sprzeczna z prawem.

Niewątpliwie Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny jako organ władzy wykonawczej ma obowiązek zgodnie z Konstytucją RP realizować przepisy ustawy budżetowej a za niewykonanie tej ustawy ponosi on odpowiedzialność konstytucyjną.

Natomiast metody realizacji przepisów ustawy budżetowej, w tym przypadku w zakresie określonej tą ustawą ilości etatów orzeczniczych - prokuratorskich należą do Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego. Naturalnym sposobem dostosowania ilości obsadzonych etatów prokuratorskich do ustalonych w ustawie budżetowej jest przechodzenie prokuratorów w stan spoczynku, którzy ukończyli 65 rok życia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastąpić Prokuratora Generalnego w ocenie celowości pozostawienia prokuratora na zajmowanym stanowisku po ukończeniu 65 roku życia, a jedynie kontroluje proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, który winien znaleźć odzwierciedlenie w treści jego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.).

Zarzut skarżącego, że decyzja Prokuratora Generalnego wydana w pierwszej instancji była wadliwa, gdyż nie zawierała uzasadnienia można byłoby uznać za trafny, ale uchybienie to zostało naprawione przez wydanie decyzji w trybie art. 127 § 3 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym i decyzja ostateczna rozstrzygająca o odmowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora z dnia 10 lutego 2000 r. zawierała pełne uzasadnienie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Decyzja ta została podjęta w czasie obowiązywania przepisu art. 62a ustawy o prokuraturze w związku z art. 59 § 3 pkt 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, a zatem zarzut skarżącego braku obowiązującej podstawy prawnej do jej wydania nie mógł być uznany za słuszny.

Z przytoczonych powodów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że Prokurator Generalny, podejmując zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego w stopniu w jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.). Dlatego też należało skargę oddalić na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.