Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41869

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 7 lipca 1998 r.
II SA 648/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA J. Drachal (spr.).

Sędziowie NSA: A. Kuba, I. Góraj.

Protokólant: A. Macewicz.

Uzasadnienie faktyczne

W 1990 r. Roman D. zawarł umowę pożyczki, na mocy której otrzymał z Funduszu Pracy kwotę 20 mln złotych na potrzeby związane z uruchamianą działalnością gospodarczą. Następnie zainteresowany spłacił kwotę pożyczki oraz część odsetek za zwłokę w spłatach.

W 1994 r. Roman D. wystąpił z wnioskiem o umorzenie pozostałej do zapłaty kwoty - tj. odsetek od nieterminowych spłat.

W dniu 21 lipca 1995 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. wydał decyzję, którą odmówił umorzenia odsetek od nieterminowych spłat oraz odroczył termin płatności do dnia 30 września 1995 r.

Następnie Prezes Krajowego Urzędu Pracy wspomnianą decyzję utrzymał w mocy - decyzją z dnia 23 września 1995 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 17 stycznia 1997 r. (w sprawie III SA 1868/95) uchylił wspomnianą decyzję Prezesa Krajowego Urzędu Pracy wskazując w uzasadnieniu m.in., że sprawa nie została należycie wyjaśniona przez organ pod kątem przesłanek zawartych w art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 1).

Następnie Prezes Krajowego Urzędu Pracy, decyzją z dnia 22 stycznia 1998 r. rozstrzygnął odwołanie Romana D. od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. w ten sposób, że utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję co do terminu spłaty ustalonego na dzień 30 września 1995 r., uchylił decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek od pożyczki i w tym zakresie umorzył postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 22 stycznia 1998 r. organ odwoławczy powołał okoliczność prawną, iż na podstawie art. 1 pkt 14 lit."b" ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147, poz. 687) został skreślony art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Stosownie natomiast do art. 343 § 1 pkt 1 i art. 344 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926) moc prawną utracił dekret z dnia 16 maja 1956 r. o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności państwowych (Dz. U. Nr 17, poz. 92 ze zm.). W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego, organy właściwe w sprawach zatrudnienia nie mają uprawnień do rozstrzygania w formie decyzji administracyjnej o umorzeniu bądź ulgach w zakresie spłat należności Funduszu Pracy wynikających z umów cywilnoprawnych.

Wspomniana decyzja Prezesa Krajowego Urzędu Pracy z dnia 22 stycznia 1998 r. jest przedmiotem skargi Romana D. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji podstawą uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia sprawy co do meritum była okoliczność, iż w czasie orzekania przez organ administracji nie obowiązywał już art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.). Przepis ten nie mógł więc stanowić materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia sprawy w zakresie żądanym przez skarżącego.

Pogląd powyższy jest zasadny. Zatem w konsekwencji, umorzenie postępowania administracyjnego przez organ II instancji odpowiada istocie art. 105 § 1 kpa.

Wspomniany art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowił, iż w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuacją materialną osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2 (osoby wymienionej w tym przepisie podejmującej m.in. działalność gospodarczą), dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy, po zasięgnięciu stosownych opinii, mógł na wniosek pożyczkobiorcy odroczyć termin spłaty pożyczki albo umorzyć jej spłatę w części lub w całości. Tak więc powoływany przepis, jak wprost wynika z jego treści, stanowił nie tylko podstawę prawną do orzekania przez organ administracji o zobowiązaniach pożyczkobiorcy, ale także stanowił podstawę kompetencyjną dla tego organu, by mógł on w ogóle w sposób władczy ingerować w stosunki z istoty swej cywilne.

Uchylenie mocy prawnej wspomnianego art. 18 ust. 8 jest zatem równoznaczne z brakiem zarówno podstawy kompetencyjnej, jak i materialnoprawnej do merytorycznego załatwienia sprawy (żądanie skarżącego). W rozpoznawanej sprawie zachodzi więc przypadek bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 kpa, spowodowanej przyczynami leżącymi po stronie podmiotu (organu). Podmiot uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy utracił bowiem kompetencje do wydania aktu administracyjnego - decyzji administracyjnej.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.