Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41854

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 19 maja 1998 r.
II SA 316/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA A. Kuba (spr.).

Sędziowie NSA: M. Borowiec, B. Zdziennicki.

Protokólant: A. Macewicz.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 stycznia 1998 r. Prezes Krajowego Urzędu Pracy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Tadeusza A. od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w N. z dnia 27.11.1997 r. odmawiającej stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 11.10.1993 r. w przedmiocie utraty zasiłku dla bezrobotnych z dniem 5.09.1993 r. z powodu upływu 18-miesięcznego okresu jego pobierania - utrzymał w mocy powyższą decyzję Dyrektora WUP w N. z dnia 27.11.1997 r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika RUP w Z. z dnia 11.10.1993 r. orzekającej utratę zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu 18-miesięcznego okresu jego pobierania umotywowana była brakiem udokumentowania co najmniej 35-letniego okresu zatrudnienia oraz rozbieżnościami w dowodzeniu okresu pełnienia zawodowej służby i prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek, a ponadto nieprzedłożeniem świadectwa pracy dokumentującego zatrudnienie w okresie od 8.04.1966 r. do 25.07.1967 r.

Skarżący był wzywany do udokumentowania 35-letniego okresu zatrudnienia, ale powstrzymał się od uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu, nie składając żądanych dokumentów, a także nie zgłaszając nowych dowodów potwierdzających zasadność jego żądania przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych.

Nie zgadzając się z treścią decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że dowody, na podstawie których organ ten dokonał ustaleń, były niewystarczające.

Zdaniem skarżącego przedstawione przez niego dokumenty wystarczająco dokumentują sporny okres zatrudnienia, w tym również okres pełnienia służby wojskowej, na korzyść skarżącego. W przypadku dalszych wątpliwości należało wezwać skarżącego do okazania dowodów. Wbrew przeświadczeniu skarżącego decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej rozstrzyga sprawę co do istoty. Poprzedzające je postępowanie wykazało bowiem, że skarżący nie legitymuje się owym 35-letnim stażem zatrudnienia i tylko z sobie wiadomych przyczyn nie jest w stanie, bądź nie chce udokumentować tego okresu stosownie do obowiązujących w tym względzie przepisów § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28.02.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MPiPS z dnia 28.02.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy (Dz. U. Nr 25, poz. 132 i poz. 131).

Właśnie warunkiem niezbędnym i koniecznym dla wykazania rażącego naruszenia prawa i w konsekwencji stwierdzenia nieważności wymienionej na wstępie decyzji ostatecznej było należyte udokumentowanie 35-letniego stażu zatrudnienia, niezbędnego do przyznania zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych, pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity z 1997 r. Dz. U. Nr 25, poz. 128 ze zm.) zasiłku przedemerytalnego.

Przeprowadzone w tej sprawie postępowanie wykazało, że decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest zgodna z prawem.

Skarżący w swoim odwołaniu od decyzji organu I instancji nie wniósł żadnych nowych istotnych dowodów uzasadniających jego uwzględnienie poza osobistym przekonaniem.

Powyższą decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tadeusz A. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności albo też jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucał, że wadliwość decyzji RUP w Z. została już wykazana w wyroku NSA OZ w Krakowie z dnia 16 maja 1997 r. sygn. akt II SA Kr 208/97. W sprawie tej stwierdzono, że fakt prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek przez skarżącego jest bezsporny.

Skarżący posiadał 35-letni staż pracy i to również zostało potwierdzone w w/w wyroku NSA OZ w Krakowie, a organy orzekające w niniejszej sprawie nie zastosowały się do dyrektyw Sądu niezgodnie z przepisem art. 30 ustawy o NSA.

Niezależnie od powyższego skarżący podnosił, że wbrew twierdzeniu organów administracji przedłożył im dokumenty potwierdzające okresy odbywania służby wojskowej oraz prowadzenia działalności gospodarczej, lecz organy te nie zadały sobie trudu, by do nich sięgnąć i wyciągnąć na ich podstawie odpowiednie wnioski. Skarżący przedłożył zestawienie okresów zatrudnienia potwierdzone przez RUP w Z., z którego wynika co najmniej 35-letni staż pracy, a zatem prawo do zasiłku przedemerytalnego, którego z rażącym naruszeniem prawa został on pozbawiony w 1993 r.

W odpowiedzi na skargę organ naczelny wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pomimo wielokrotnych wezwań skarżący konsekwentnie, pod różnymi pretekstami, uchyla się od udokumentowania okresu 35-letniego zatrudnienia uprawniającego do zasiłku do czasu uzyskania emerytury, zasłaniając się, że współpraca w tym zakresie z organami administracji w tej sprawie jest jego prawem, a nie jego obowiązkiem.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy obu instancji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 8, 9, 76 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu, jaki mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, rozstrzygnęły, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika RUP w Z. o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu 18-miesięcznego okresu jego pobierania.

Zasadnicze znaczenie dla prawidłowej oceny, czy organ pierwszej instancji - Kierownik RUP w Z. odmawiając w 1993 r. skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych do czasu uzyskania emerytury rażąco naruszył prawo, miały ustalenia odnośnie spełnienia przez skarżącego warunku 35-letniego okresu zatrudnienia. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wyjaśniające i dowodowe przez organy administracji nie doprowadziło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Przede wszystkim w aktach sprawy znajduje się cały szereg dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia oraz okresy równorzędne z zatrudnieniem (działalności gospodarczej) skarżącego, które organy uważają za sporne, a co do których zabrakło w ocenie materiału dowodowego dokonanej przez organy administracji wszechstronnej ich analizy i dlatego też nie doprowadziło to organy do pełnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, który stanowiłby podstawę rozstrzygnięcia.

Zarówno okres służby wojskowej, jak i okres prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego od miesiąca września 1982 r. do listopada 1987 r. zostały wystarczająco udokumentowane zaświadczeniem z Jednostki Wojskowej z dnia 24.10.1986 r., z którego wynika, że został on zwolniony ze służby wojskowej w dniu 15 września 1966 r. oraz zaświadczeniem ZUS w B. z dnia 4.12.1987 r. dotyczącym prowadzenia działalności gospodarczej w okresie wskazanym wyżej.

Jeżeli organy administracji państwowej mimo zgromadzonego materiału dowodowego miały nadal wątpliwości co do niektórych okresów zatrudnienia lub odnośnie niektórych dokumentów, to nawet przy "braku współpracy ze strony skarżącego" organy administracji dysponowały środkami procesowymi w uzupełnieniu materiału dowodowego, chociażby poprzez skorzystanie z przepisu art. 86 k.p.a. i przesłuchanie strony, podczas którego okazałby on oryginały dokumentów będących w jego posiadaniu.

Z zestawienia okresów zatrudnia przedłożonego przez skarżącego, a potwierdzonego przez Rejonowy Urząd Pracy w Z. w dniu 13 lutego 1998 r. wynika, że skarżący Tadeusz A. legitymuje się ponad 35-letnim okresem zatrudnienia uprawniającym go do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych do czasu nabycia prawa do emerytury (obecnie zasiłku przedemerytalnego) i organ orzekający powinien odnieść się szczegółowo, które okresy kwestionuje i dlaczego i jakie dowody poddaje pod wątpliwości.

Organ naczelny nie może w tej sprawie przerzucić całej odpowiedzialności za niewyjaśnienie stanu faktycznego na skarżącego, chociażby wykazywał on w toku postępowania niezrozumiały brak zaufania do organów przeprowadzających postępowanie i nieuzasadnioną bierność w postępowaniu dowodowym.

Z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 8 i 9 k.p.a. organy administracji państwowej nie podjęły w tej sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadziły postępowanie w sposób, który nie pogłębiał zaufania skarżącego do organów Państwa oraz jego świadomość i kulturę prawną oraz nie spełniły obowiązku do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw będących przedmiotem tego postępowania administracyjnego.

Nie udzieliły skarżącemu niezbędnych wskazówek, aby nie ponosił on szkody z powodu nieznajomości prawa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający podejmie wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes strony oraz interes społeczny.

Skarżący natomiast będzie aktywnie współdziałał w swoim interesie z organami administracji państwowej w celu wyjaśnienia tego stanu faktycznego przedstawiając im wszystkie dokumenty znajdujące się w jego posiadaniu, których zażąda organ prowadzący postępowanie, ewentualnie złoży dodatkowe wyjaśnienie w tej sprawie, jak to uczynił na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Z tych wszystkich względów należało uwzględniając skargę uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.