Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54535

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 24 stycznia 2001 r.
II SA 2840/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA E. Kierejczyk (spr.).

Sędziowie: S. Gronowski, S.O. del Z. Romanowski.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący ur. 18 grudnia 1977 r. ubiegał się o przyznanie w drodze wyjątku renty rodzinnej po zmarłym 30 września 1998 r. w wieku 47 lat ojcu, ponieważ nie ma środków utrzymania w związku ze studiami na Wyższym Seminarium Duchownym w Ł.

Wymienioną decyzją Prezes ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 30 marca 2000 r. odmawiającą przyznania skarżącemu na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) powyższego świadczenia. W uzasadnieniu podał, że ojciec skarżącego miał udowodniony okres składkowy przez zaledwie 5 lat, 10 miesięcy i 27 dni, nie pracował od stycznia 1975 r. i po 21 latach we wrześniu 1996 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy.

W sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności umożliwiające nabycie ustawowych uprawnień do renty, renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym w przypadku utraty żywiciela, natomiast po śmierci niepracującego ojca nie nastąpiła dla skarżącego utrata środków utrzymania.

W wyjaśnieniach złożonych w postępowaniu administracyjnym i następnie w piśmie ustanawiającym matkę swoim pełnomocnikiem w postępowaniu sądowym, skarżący fakt zaprzestania wykonywania pracy przez ojca łączył z doznanym i po urazie częściowym paraliżem ciała i chorobą psychiczną oraz niechęcią poddania się procedurze niezbędnej do otrzymania renty, co z braku innych dowodów mogły potwierdzić wpisy w jego książeczce ubezpieczeniowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wg art. 83 ust. 1 powołanej ustawy ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Określone w tym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Prezes ZUS trafnie zwrócił uwagę na pochodny charakter renty rodzinnej przyznawanej w drodze wyjątku w zależności m.in. od zaistnienia szczególnych okoliczności uniemożliwiający skorzystanie przez ojca skarżącego z prawa do renty w normalnym trybie, a także na brak pogorszenia się sytuacji materialnej skarżącego po śmierci niepracującego od wielu lat jego ojca. Nie można też pomijać ustaleń dokonanych przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. zawartych w piśmie z 21 września 1998 r. do Oddziału ZUS w R.: oprócz renty matka skarżącego jest właścicielką domu i działki o pow. 40 akrów, otrzymywała pomoc finansową od ciotki mieszkającej w Austrii, a brat skarżącego pracował dorywczo w Austrii.

Na niedopuszczalność przyznania skarżącemu dochodowego świadczenia w sposób decydujący wpłynął jego wiek (obecnie 23 lata) umożliwiający podjęcie pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Powracając do przesłanek zawartych w art. 83 ust. 1 ustawy, każdy rodzaj świadczenia w drodze wyjątku może być przyznany tylko osobom niezdolnym do aktywności zawodowej z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy, oczywiście po spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek. W przepisie tym wiek oznacza pełnoletność do osiągnięcia wieku emerytalnego, bez możliwości wyodrębnienia z tej grupy osób uczących się, w przeciwieństwie do renty rodzinnej przyznawanej w normalnym trybie na podstawie art. 68 tej ustawy.

Z powyższych względów stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.