Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54731

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 20 czerwca 2000 r.
II SA 2554/99

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA J. Drachal.

Sędziowie NSA: J. Bała, A. Kuba (spr.).

Protokolant: M. Grzelak.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonymi decyzjami z dnia 26 października 1999 r. Nr 60/99, 61/99, 62/99 Minister Transportu i Gospodarki Morskiej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody z dnia 11 grudnia 1998 r. Nr 2/98, 250/98 oraz z 14 grudnia 1998 r. Nr 2/254 w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności dowodów rejestracyjnych wydanych przez Prezydenta Miasta na pojazdy marki Cinquecento numery rejestracyjne 038, 039, 86 utrzymał w mocy powyższe decyzje.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Prezydent Miasta zarejestrował pojazdy marki Cinquecento pod numerami rejestracyjnymi 86, 038, 039 na Towarzystwo Leasingowe S.A., określając pojazdy jako ciężarowe.

Do wniosku rejestracji dołączono: kopie faktur dotyczące nabycia ww. pojazdów wystawionych przez M. Spółkę z o.o.

Na podstawie ww. dokumentów pojazdy zarejestrowano jako ciężarowe na Towarzystwo Leasingowe Sp. z o.o. z siedzibą w G. Na wniosek Urzędu Skarbowego Wojewoda dnia 3 listopada 1998 r. wszczął postępowanie w sprawie, a następnie decyzjami z dnia 11 grudnia 1998 r. i 14 grudnia 1998 r. Nr Nr 250/98, 2/98, 2/254 odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 października 1995 r. Urząd Skarbowy odwołał się od ww. decyzji Wojewody do Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej.

W przedmiotowych sprawach przepisy dotyczące rejestracji pojazdów samochodowych wynikały z ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. Nr 2, poz. 41 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. ww. sprawie rejestracji, ewidencji o oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 37, poz. 164 z późn. zm.). Zgodnie z art. 64 ust. 1 ww. ustawy, każdy właściciel pojazdu podlegającego rejestracji jest obowiązany przedstawić go do badania technicznego przed pierwszą rejestracją. Obowiązkowi takiemu nie podlegają nowe pojazdy, na które wydane zostało świadectwo homologacji, ale takiego obowiązku w dniu rejestracji nie było. W art. 72 ww. ustawy zostały precyzyjnie określone dokumenty wymagane przy rejestracji pojazdu.

Jak wynika z załączonych dokumentów, do rejestracji przedmiotowego pojazdu zostały przedłożone wszystkie wymagane prawem dokumenty.

W skargach do Naczelnego Sądu Administracyjnego Urząd Skarbowy w G. wniósł o uchylenie wszystkich zaskarżonych decyzji w całości ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności, gdyż zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa.

Istotą sprawy objętej wnioskiem w oparciu o art. 156 § 1 k.p.a. było zbadanie, czy w świetle opisanych i przedstawionych dowodów oraz okoliczności nie doszło do naruszenia prawa materialnego. Na podstawie przedstawionych czynności kontrolnych stwierdzono, że firma M. spółka z o.o. prowadzi działalność polegającą na przebudowie, modernizacji konstrukcji samochodów osobowych i ciężarowych, a ponadto, że spółka ta nie wystawia świadectw homologacji na samochody, które przebudowuje.

Faktem bezspornym jest, że na przedmiotowe samochody wydano dowody rejestracyjne pojazdów wyłącznie w oparciu o przedstawione faktury.

Dane techniczne przedmiotowych pojazdów, wykazane na fakturach przedłożonych przy rejestracji pojazdów, nie zostały skonfrontowane z danymi w homologacji.

Kwestia przedłożonych dokumentów do rejestracji spornych samochodów nie została wyjaśniona wyczerpująco. Uchybienie to niewątpliwie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i rażąco narusza obowiązujące zgodnie z unormowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego - zasady postępowania.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem NSA w zakresie rejestracji pojazdów nie może być dopuszczony do ruchu pojazd, który nie spełnia warunków homologacji, co niewątpliwie ma zastosowanie do przedmiotowej sprawy.

Nie ustosunkowano się w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji do argumentów o stwierdzenie nieważności decyzji, co stanowi ponadto naruszenie przepisów k.p.a., a konkretnie art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedziach na skargi Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Przy ocenie przedmiotowych spraw należało mieć na uwadze wyroki w analogicznej sprawie z dnia 13 stycznia 1999 r., sygn. akt II SA 1464/98, w którym stwierdzono, że przedstawione zaświadczenia z przeprowadzonego badania technicznego, wydanego przez osobę do tego uprawnioną, jeżeli nawet nie było znane organowi dokonującemu rejestracji pojazdu, a okazane w późniejszym terminie, to posiada charakter wiążący.

Podejmowanie, iż zmiany rodzaju pojazdu dokonano celem obejścia przepisów podatkowych, nie może stanowić wystarczającej przesłanki do podejmowania konkretnych rozstrzygnięć przez organ właściwy przede wszystkim w sprawach dotyczących rejestracji pojazdu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niespornym jest, że postępowanie administracyjne w niniejszych sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 października 1995 r. o rejestracji samochodów marki Cinquecento na rzecz Towarzystwa Leasingowego z siedzibą w G. zostało wszczęte przez Wojewodę na wniosek Urzędu Skarbowego w G. (postanowienia Wojewody z dnia 3 listopada 1998 r.).

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a w myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Nie można prowadzić postępowania administracyjnego bez podmiotu będącego jego stroną, a jeżeli taki przypadek się zdarzy, to postępowanie takie trzeba uznać za nieistniejące.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Urząd Skarbowy w G. nie może wystąpić w charakterze strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności rejestracji samochodów na rzecz Towarzystwa Leasingowego, gdyż nie ma interesu prawnego w wszczęciu i prowadzeniu tego rodzaju postępowania administracyjnego i w stosunku do tego podmiotu nie mogły być skierowane decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnych pojazdów.

Stroną bowiem w rozumieniu art. 28 k.p.a. będzie jedynie osoba fizyczna lub prawna, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też powinna być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem.

Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu.

Brak bezpośredności wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie za stronę (vide postanowienia NSA z dnia 30.05.1984 r., sygn. akt II SA 789/84, wyrok NSA z dnia 10.03.1989 r., sygn. akt IV SA 1254/88).

Osoba lub organ administracji państwowej zawiadamiający inny organ administracji państwowej o podstawach do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu nie stanie się stroną tegoż postępowania, jeśli nie legitymuje się własnym interesem prawnym we wszczęciu postępowania.

Urząd Skarbowy nie mógł w sprawach niniejszych wyręczyć prokuratora, któremu zgodnie z przepisem art. 182 k.p.a. służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.

Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że w sprawach stwierdzenia nieważności rejestracji samochodów dotyczących właściciela tych pojazdów Towarzystwa Leasingowego stroną nie mógł być Urząd Skarbowy w G. i nie mógł zgłosić wniosku o wszczęcie postępowania w tej sprawie jako strona.

W tych warunkach decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności postępowania wydane przez Wojewodę na wniosek Urzędu Skarbowego w G. dotknięte były wadami z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., tzn. zostały skierowane do podmiotu nie będącego stroną w tych sprawach.

To samo dotyczy zaskarżonych decyzji podjętych przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej utrzymujących decyzje Wojewody w mocy na skutek odwołania Urzędu Skarbowego w G., który nie był stroną w tym postępowaniu.

Skoro wszystkie decyzje organów obu instancji zostały dotknięte wadami powodującymi nieważność postępowania, to należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Strona skarżąca może obecnie jedynie próbować uruchomić postępowanie administracyjne z urzędu przez organ pierwszej instancji ewentualnie zainteresować sprawą prokuratora, który w trybie art. 182 k.p.a. mógłby żądać postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.