Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41929

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 24 lutego 1998 r.
II SA 1672/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA J. Bała.

Sędziowie NSA: Z. Mańk, A. Kuba (spr.).

Protokolant: M. Chmielewska.

Uzasadnienie faktyczne

Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w P. decyzją z dnia 30 września 1997 r. na podstawie art. 25 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz. U. 1997 r. Nr 25, poz. 128 oraz art. 104 kpa) z urzędu orzekł o utracie prawa do zasiłku od dnia 3 września 1997 r. z powodu upływu okresu pobierania przez Mieczysława G. zasiłku.

Od powyższej decyzji odwołał się do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. Mieczysław G., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie mu zasiłku na okres dalszych 6 miesięcy, ponieważ w dniu rejestracji spełniał warunki do przyznania mu zasiłku na okres 18 miesięcy.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. decyzją z dnia 12 listopada 1997 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Pan Mieczysław G. zarejestrował się jako bezrobotny w Rejonowym Urzędzie Pracy w P. w dniu 2 października 1996 r. i spełniając warunki określone w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 47, poz. 211 z 1996 r.) został uznany za osobę bezrobotną od dnia rejestracji i przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 3 września 1996 r. na okres nieprzekraczający 12 miesięcy.

Po upływie tego okresu Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w O. orzekł o utracie przez zainteresowanego prawa do zasiłku z powodu upływu okresu pobierania z dniem 3.09.1997 r.

W wyniku nowelizacji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, dokonanej ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147, poz. 687) skreślono z dniem 61.01.1997 r. przepis art. 25 ust. 3 ustawy - uprawniający dotychczas do pobierania zasiłku przez okres do 18 miesięcy.

Ustalenie uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych przez okres do 18 miesięcy następowało jednak w ostatnim dniu podstawowego okresu pobierania zasiłku, a więc z upływem 12 miesięcy, zgodnie z treścią art. 25 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Powyższą decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Mieczysław G., wnosząc o jej uchylenie.

Skargę swoją uzasadniał tym, że w dniu składania dokumentów do Rejonowego Urzędu Pracy według obowiązujących wówczas przepisów przysługiwał mu zasiłek na okres 18 miesięcy, ponieważ okres jego pracy wynosił ponad 30 lat. W styczniu 1997 r. został poinformowany o konieczności złożenia dodatkowych dokumentów, które skarżący dostarczył w tym samym miesiącu.

W dniu 9.10.1997 r. skarżący został poinformowany, że dalszy zasiłek na następne 6 miesięcy mu nie przysługuje, gdyż zaświadczenia ZUS-u zostały złożone w styczniu 1997 r., a nie we wrześniu 1996 roku. Uważa, że taka decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, bowiem został ukarany pozbawieniem zasiłku za niekompetencje pracowników R.U.P. w P.

Jeśli skarżącemu w dniu 3.09.1996 r. przysługiwało prawo do 18-miesięcznego zasiłku, to dlaczego mu je cofnięto.

Nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 6 grudnia 1996 r. nie powinna zabrać przyznanych już skarżącemu praw, albowiem w takiej sytuacji prawo zadziałałoby wstecz, a w demokratycznym państwie nie powinno to mieć miejsca.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, nie znajdując podstawy do zmiany swej decyzji w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest w pełni zasadna i w związku z tym zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią przepisu art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 1, poz. 1 z 1995 r. z późn. zm.) obowiązującego w dacie przyznania skarżącemu Mieczysławowi G. prawa do zasiłku tj. 12 września 1996 r., bezrobotni, którzy nabyli prawo do zasiłku, a okresy ich zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności oraz okresy wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2 pkt 1, 2 i 4 wynosiły łącznie do dnia rejestracji co najmniej 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, zachowują prawo do zasiłku do 18 miesięcy.

Jeśli zatem skarżący spełniał w dacie nabycia prawa do zasiłku przesłanki do nabycia prawa do zasiłku przedłużonego do 18 miesięcy, to nabył on prawo (do 18-miesięcznego zasiłku dla bezrobotnych) już wówczas i zmiana stanu prawnego dokonana ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 14, poz. 687) poprzez skreślenie przepisu art. 25 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który przestał obowiązywać od 1 stycznia 1997 r. - nie mogła wpłynąć na pogorszenie się sytuacji prawnej skarżącego i nie miała mocy działania wstecz (lex retro non agit).

W myśl bowiem przepisu art. 8 cyt. wyżej ustawy z 6 grudnia 1996 r. bezrobotnemu, który nabył prawo do zasiłku lub zasiłku szkoleniowego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, zasiłki te wypłaca się w wysokości i przez okres wynikający z dotychczasowych przepisów z zastrzeżeniem ust. 2-5.

Skoro skarżący miałby nabyć zgodnie z art. 25 ust. 3 prawo do zasiłku przedłużonego do 18 miesięcy przed dniem wejścia w życie powyższej nowelizacji ustawy, to należało wypłacać mu zasiłek przez okres 18 miesięcy wynikający z przepisu art. 25 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przed nowelizacją.

Zdaniem Sądu zupełnie dowolnie i w sposób nieuprawniony zinterpretował przepis art. 25 ust. 3 zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy przyjmując, że w chwili przyznawania skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych było możliwe przyznanie mu tego zasiłku tylko na okres 12 miesięcy, a ustalenie uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych przez okres do 18 miesięcy następowało w ostatnim dniu podstawowego okresu pobierania zasiłku, a więc z upływem 12 miesięcy. W tym czasie zaś już nie obowiązywał przepis art. 25 ust. 3 uprawniający do zasiłku przez okres 18 miesięcy. Wykładnia gramatyczna, celowościowa i systemowa przepisu art. 25 ust. 3 w żadnym stopniu nie upoważniała organów zatrudnienia do przyjęcia, że o zasiłku 18-miesięcznym z tego przepisu należało orzekać dopiero po wyczerpaniu okresu podstawowego zasiłku, tj. 12 miesięcy, a nie od razu przy przyznawaniu zasiłku po zarejestrowaniu się bezrobotnego.

Organ pracy stosując przepis art. 25 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu winien przy orzekaniu o uznanie za osobę bezrobotną przyznać prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres 18 miesięcy, jeśli bezrobotny spełniał wszystkie przesłanki przewidziane w cyt. wyżej przepisie art. 25 ust. 3a nie rozkładać orzekanie o zasiłku na dwa etapy - pierwszy przyznanie podstawowego zasiłku na 12 miesięcy i drugi etap, który miałby nastąpić w ostatnim dniu pobierania zasiłku podstawowego, przyznanie zasiłku na dalsze 6 miesięcy (łącznie do 18 miesięcy).

Jeśli natomiast tego nie uczynił, tak jak w przypadku skarżącego, i orzekł jedynie o prawie do zasiłku w wymiarze 12 miesięcy, mimo spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 3 ustawy, to powinien skorygować decyzję Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w P. w trybie art. 155 kpa przez określenie okresu przyznania zasiłku na 18 miesięcy, a następnie dopiero orzec o utracie zasiłku przez skarżącego po upływie okresu, ma który został mu przyznany zasiłek, czyli po upływie 18 miesięcy.

Odmienne stosowanie przepisu art. 25 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 1 pkt 19 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147, poz. 687) prowadziłoby do naruszenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego, jaką jest zakaz działania prawa wstecz (lex retro non agit).

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.