Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54548

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 21 lutego 2001 r.
II SA 1518/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA A. Kuba.

Sędziowie NSA: M. Borowiec, J. Bała (spr.).

Protokolant: M. Grzelak.

Uzasadnienie faktyczne

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 28 kwietnia 2000 r. - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa - uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 20 stycznia 2000 r., którą to decyzją odmówiono p. Adamowi S. zwrotu kosztów dojazdu w obrębie miejscowości, w której pełnił służbę i umorzył postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż żaden przepis prawa, w tym przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zm.) nie przewidują dla dokonania czynności prawnej dotyczącej zwrotu kosztów dojazdu formy decyzji administracyjnej. Stąd też należy stwierdzić, iż decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej a postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. Adam S. domagał się uchylenia powyższej decyzji, zarzucając m.in., iż decyzja ta narusza art. 104 § 1 kpa, w którym ustawodawca określił, że organ administracji państwowej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Skoro zatem ustawodawca nie określił w jakiej formie ma być dokonana dana czynność, to należy domniemywać, że musi to być forma decyzji administracyjnej. Ponadto, nie można podzielić poglądu, iż przepis art. 97 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej nie jest przepisem prawa materialnego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa nie określa przyczyn umorzenia postępowania i dlatego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 kpa.

Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony.

Poza tym bezprzedmiotowość postępowania o jakim mowa w art. 105 § 1 kpa, oznacza że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego i dlatego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W niniejszej zaś sprawie nie można podzielić poglądu organu II instancji, iż brak jest podstaw prawnych do działania organu administracji publicznej w formie władczej w sprawie zgłoszonego przez skarżącego roszczenia. Taką podstawę materialnoprawną stanowi art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zm.). Zgodnie bowiem z tym przepisem funkcjonariuszowi, który zajmuje lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, przysługuje zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby w wysokości ceny biletów za przejazd koleją lub autobusami. Użycie w tym przepisie określenia "przysługuje zwrot" oznacza, iż świadczenie to ma charakter roszczeniowy.

W ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej nie określono w jakiej formie ma nastąpić rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów dojazdu, a to oznacza, iż załatwienie tej sprawy powinno nastąpić przez wydanie decyzji. Zgodnie bowiem z art. 104 § 1 kpa organ administracji państwowej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.

Wprawdzie w art. 101 ust. 5 omawianej ustawy o Straży Granicznej stwierdzono, że przydział i opróżnienie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 95, 96 i 98 następuje w formie decyzji administracyjnej, lecz - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie oznacza to, iż inne sprawy, w tym zwrot kosztów dojazdu o jakim mowa w art. 97 ust. 1 tej ustawy nie podlegają rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Nauka prawa administracyjnego określa bowiem materialne pojęcie decyzji, przez którą rozumie kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administracyjnych, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego, o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygający konkretną sprawę, konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne.

Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.