Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41896

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 14 października 1998 r.
II SA 1275/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA J. Bała.

Sędziowie NSA: I. Darmochwał, J. Rajewska (spraw.).

Protokolant: A. Macewicz.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. decyzją z 16 lipca 1998 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 37j ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 29 maja 1998 r. o odmowie przyznania Ryszardowi T. zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji podał, że przepisy cyt. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu taksatywnie wymieniają okresy, które organy zatrudnienia mogą zaliczyć do okresu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 4 ustawy do okresu uprawniającego do zasiłku, zalicza się okresy zatrudnienie, innej pracy zarobkowej, okresy prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, zatrudniania za granicą u pracodawcy zagranicznego oraz inne okresy, za które opłacana była składka na Fundusz Pracy, służby wojskowej, wykonywania pracy w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli w okresach tych płacona była składka na ubezpieczenie społeczne, a nadto okresy urlopu bezpłatnego, urlopów dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi, okresy niewykonywania pracy przed 8 czerwca 1968 r. stanowiące przerwę w zatrudnieniu spowodowaną konieczności opieki nad dzieckiem.

W tej sytuacji Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w M. prawidłowo nie zaliczył Ryszardowi T. do stażu zasiłkowego okresu, w którym skarżący miał pracować w gospodarstwie rolnym ojca (5 lat, 3 miesiące i 2 dni). Ponadto w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do zaliczenia okresu zatrudnienia za granicą osoby, która przesiedliła się do kraju na warunkach repatriacji. Ryszard T. nie udokumentował również by wykonywał przez co najmniej 15 lat prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że posiadany przez skarżącego okres uprawniający do zasiłku wynosi 31 lat 1 miesiąc i 27 dni. Ryszard T. nie spełnia zatem przesłanek do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego.

Powyższą decyzję Ryszard T. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając, że bezpodstawnie nie zaliczono mu do stażu zasiłkowego okresu w gospodarstwie rolnym ojca, jak też pracy za granicą.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Podtrzymując argumenty podniesione o zaskarżonej decyzji, sprostowano, iż łączny okres uprawniający Ryszarda T. do zasiłku wynosi 31 lat 7 miesięcy i 27 dni.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawą z 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw zastąpiono zasiłek do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych zasiłkiem przedemerytalnym. W myśl art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Przepis art. 8 cyt. ustawy z 6 grudnia 1996 r. stanowi, że do okresu, od którego w myśl ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu od 1 stycznia 1997 r. zależy nabycie prawa, wysokość i okres pobierania zasiłku, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, zalicza się również okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej i prowadzenia pozarolniczej działalności przypadające przed 1 stycznia 1997 r., jeżeli w tym okresie podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej połowę najniższego wynagrodzenia miesięcznie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 25 ustawy zatrudnienie oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą w myśl zaś ust. 1 pkt 16 inna praca zarobkowa to wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej oraz umowy zlecenia, a nadto umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych). Powyższe przepisy nie przewidują zatem zaliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Podstawą wliczenia tego okresu do okresu zasiłkowego, o którym mowa w art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie może być też art. 1 ust. 1 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Przepis ten pozwala bowiem na wliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, a więc np. uprawnień urlopowych, uprawnień do nagrody jubileuszowej itp. Uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego nie jest zaś uprawnieniem wynikającym ze stosunku pracy. Podobny pogląd utrwalony jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.innymi wyroki z 24 września 1997 r. sygn. II SA 674/97 z 5 września 1995 r. sygn. II SA 1906/95). Za niewliczeniem okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu warunkującego nabycie lub wysokość zasiłku dla bezrobotnych wypowiedział się także Sąd Najwyższy w wyroku z 20 czerwca 1996 r., sygn. III ARN 10/96.

Przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie dawały także podstaw do wliczenia do stażu pracy uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, okresu pracy skarżącego w kołchozie na terenie b. ZSRR. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt "g" ustawy zatrudnienie za granicą mogło być uwzględnione przy sumowaniu okresów zaliczanych do stażu zasiłkowego tylko wówczas, gdy w tym czasie pracownik opłacał składkę na Fundusz Pracy. Od tej zasady ustawa nie przewidywała wówczas żadnych wyjątków.

Możliwości uwzględniania powyższego okresu nie dawały również przepisy ustawy z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt. e w zw. z ust. 1 art. 2 i art. 1 ustawy, okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia osób, które w okresie zatrudnienia nie były obywatelami polskimi, jeżeli powróciły do kraju po 22 lipca 1944 r. i zostały uznane za repetriantów- były uwzględniane, ale tylko przy ustalaniu prawa i wysokości emerytur oraz rent. Zasiłek przedemerytalny nie stanowi zaś takiego świadczenia. Wskazane okresy nie mogły mieć zatem wpływu na uprawnienia do zasiłków przewidzianych w przepisach omawianej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Dopiero obecnie, zgodnie z art. 24 ust. 4 cyt. ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z 16 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 108, poz. 684), do okresu uprawniającego do zasiłku zalicza się okres zatrudnienia za granicą osoby, która przesiedliła się do kraju na warunkach repatriacji w rozumieniu przepisów o obywatelstwie.

Skoro zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji można było zaliczyć Ryszardowi T. jedynie niespełna 32 lata pracy, a przy tym z przedłożonych przez wymienionego świadectw pracy nie wynikało by w tym czasie przez co najmniej 15 lat wykonywał prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeto Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. prawidłowo uznał, że skarżący nie spełniał warunków z art. 37 "j" ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania Ryszardowi T. zasiłku przedemerytalnego, zgodna była z omówionymi przepisami.

Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.