Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 41920

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 23 stycznia 1998 r.
II SA 1159/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.).

Sędziowie NSA: Zygmunt Mańk, Edward Kierejczyk.

Protokolant: sakr. sąd. Andrzej Pętkowski.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w O. decyzją z dnia 7 marca 1997 r. wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 158 § 1 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w K. z dnia 6 września 1995 r. przyznającej Elżbiecie K. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 27 lipca 1995 r., gdyż decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej.

Powyższa decyzja organu wojewódzkiego została utrzymana w mocy decyzję Prezesa Krajowego Urzędu Pracy z dnia 4 sierpnia 1997 r. z następujących względów wskazanych w jej uzasadnieniu. Wydanie decyzji przyznającej zasiłek nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z obowiązującym do dnia 1 marca 1996 r. przepisem art. 26 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 1), zachowywał status bezrobotnego oraz prawo do zasiłku bezrobotny, który po upływie co najmniej 30 dni od dnia zarejestrowania się w rejonowym urzędzie pracy podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową i uzyskuje dochód w wysokości niższej od połowy najniższego wynagrodzenia albo uzyskuje dochód z innego tytułu w takiej wysokości. Za dochody uważało się wówczas dochody podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy), czyli także dochody z tytułu renty rodzinnej. Skarżąca Elżbieta K. w momencie rejestracji, tj. w dniu 26.07.1995 r. oraz w dniu ustalania prawa do zasiłku, tj. w dniu 27.07.1995 r. uprawniona była wraz z dziećmi do renty rodzinnej. Nie spełniała więc warunków do nabycia statusu osoby bezrobotnej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, a tym samym do nabycia prawa do zasiłku, gdyż w dniu rejestracji osiągała dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Elżbieta K. zarzuciła, że decyzja ta została wydana bez uwzględnienia przepisów art. 7, 8 i 9 k.p.a., albowiem podczas rejestracji w Rejonowym Urzędzie Pracy w K. w dniu 7.06.1994 r. przedłożyła decyzję ZUS przyznającą rentę rodzinną po mężu, jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci w wieku 7 i 10 lat i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Urzędu Pracy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podnieść należy, że w decyzji organu wojewódzkiego błędnie przyjęto, że decyzja organu rejonowego o przyznaniu prawa do zasiłku wydana została bez podstawy prawnej. Przepisy obowiązującej w dacie wydania tej decyzji, ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 1), przewidywały bowiem zarówno prawo do zasiłku dla bezrobotnych, jak i orzekanie w tym przedmiocie w drodze decyzji administracyjnej przez właściwe organy zatrudnienia. Z tego względu ocena prawidłowości ostatecznej decyzji w tym przedmiocie w aspekcie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może być dokonywana pod kątem zgodności tej decyzji z przepisami powyższej ustawy, tj. pod kątem rażącego naruszenia prawa. Tak też przyjęto w zaskarżonej decyzji Prezesa Krajowego Urzędu Pracy. Merytoryczna trafność tego stanowiska w niniejszej sprawie, tj. w odniesieniu do decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w K. z dnia 6 września 1995 r., przyznającej prawo do zasiłku dla bezrobotnych skarżącej Elżbiecie K. od dnia 27.07.1995 r., podlegać musi jednak zakwestionowaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przez rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., rozumie się oczywiste naruszenie jednoznacznej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych regulacji prawnej oraz takie, które wywołuje skutki nie dające się pogodzić z zasadą praworządności w Rzeczypospolitej Polskiej, jako demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (poprzednio art. 1 Przepisów Konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r., a następnie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r.).

Regulacja zawarta w przepisach art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c i pkt 4 oraz art. 26 ust. 1 pkt 2, obowiązujących w dacie wydania w/w decyzji ostatecznej organu rejonowego z dnia 6 września 1995 r. cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., budziła poważne wątpliwości interpretacyjne dotyczące uznania za bezrobotną i przyznania zasiłku dla bezrobotnych osobie, która w dacie zgłoszenia się do rejestracji miała prawo do renty rodzinnej, w szczególności jeśli wysokość tej renty była niższa od połowy najniższego wynagrodzenia. Wprawdzie bowiem w myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy dochodem w rozumieniu jej przepisów, a więc także art. 26 ust. 1 pkt 2 była także renta rodzinna, jednak taki dochód nie został wymieniony w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c tej ustawy. Ten przepis wymieniał wyczerpująco rodzaje świadczeń z ubezpieczenia społecznego, których posiadanie w dacie rejestracji wyłączało dopuszczalność uznania danej osoby za bezrobotną i uprawnioną do zasiłku dla bezrobotnych. Wśród tych świadczeń nie wymieniono renty rodzinnej. Tego rodzaju przepisu wyłączającego określone uprawnienia z powodów ściśle i wyczerpująco wymienionych, nie można interpretować rozszerzająco, zwłaszcza na niekorzyść uprawnionych.

Skoro zatem przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c nie łączył statusu bezrobotnego z nabyciem prawa do renty rodzinnej, to w powiązaniu z art. 26 ust. 1 pkt 2 tej ustawy dopuszczalna mogła być interpretecja, wedle której posiadanie w dacie rejestracji prawa do renty rodzinnej w wysokości niższej od połowy wynagrodzenia nie musiało bezwzględnie skutkować niedopuszczalnością uznania takiej osoby za bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wydanie w tej sytuacji pozytywnej decyzji w powyższym przedmiocie nie może być zatem uznane za oczywiste naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy.

W niniejszej sprawie nie można też uznać, że przyznanie zasiłku dla bezrobotnych osobie mającej w dacie rejestracji prawo do renty rodzinnej w wysokości niższej od połowy najniższego wynagrodzenia, przysługującej łącznie trzem osobom - dwojgu dzieciom i osobie samotnie wychowującej te dzieci, nie daje się pogodzić zasadą praworządności w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zwłaszcza, że uzyskanie prawa do takiej renty rodzinnej po upływie 30 dni od dnia zarejestrowania w rejonowym urzędzie pracy nie skutkowałoby utratą statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku.

Z powyższych względów w niniejszej sprawie nie było podstaw do uznania, że decyzja Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w K. z dnia 6 września 1995 r., przyznająca skarżącej Elżbiecie K. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 27.07.1995 r., wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie zachodziła zatem przesłanka do stwierdzenia jej nieważności.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.