Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1618742

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 23 maja 2013 r.
II PZ 11/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Halina Kiryło.

Sędziowie SN: Krzysztof Staryk, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Cezarego D. przeciwko Michałowi J. S. F. Spółka Komandytowa w W. o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 maja 2013 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 23 stycznia 2013 r., (...) uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy w W. postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 r. odrzucił skargę kasacyjną pozwanego Michała J. "S." F. Spółka Komandytowa w W. od wyroku tego Sądu z dnia 27 września 2012 r.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż na wniosek pełnomocnika strony pozwanej z dnia 28 września 2012 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy w W. doręczył wnioskodawcy w dniu 24 października 2012 r. odpis wyroku tegoż Sądu z 27 września 2012 r. wraz z uzasadnieniem. Pismem z 29 października 2012 r. pełnomocnik strony pozwanej ponownie zwrócił się o doręczenie mu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, albowiem odpis wyroku, który otrzymał w dniu 24 października 2012 r., nie zawiera strony nr 5, a strona nr 4 jest wydrukowana dwukrotnie. Zarządzeniem z 30 października 2012 r. przewodniczący nakazał doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w trybie art. 9 k.p.c. W dniu 3 stycznia 2013 r. pełnomocnik strony pozwanej złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 września 2012 r. Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna została wniesiona po terminie. Pełnomocnik pozwanego otrzymał bowiem odpis orzeczenia z uzasadnieniem w dniu 24 października 2012 r., a zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął stronie skarżącej w dniu 24 grudnia 2012 r. Fakt, iż pełnomocnik pozwanego ponownie zwrócił się do Sądu o doręczenie wyroku z uzasadnieniem z uwagi na brak jednej strony w doręczonym mu odpisie orzeczenia, nie powoduje otwarcia nowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem z brakującą wcześniej kartą. W ocenie Sądu Okręgowego, doręczenie w dniu 24 października 2012 r. było skuteczne i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wprawdzie zgodnie z poglądem prezentowanym przez Sąd Najwyższy, za skuteczne, otwierające termin do wniesienia środka zaskarżenia, należy uznać doręczenie takiego odpisu wyroku z uzasadnieniem, który nie zawiera braków wprowadzających strony w błąd odnośnie do rzeczywistej treści rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy uznał jednak, że w niniejszej sprawie brak jednej strony w doręczonym pełnomocnikowi pozwanego orzeczeniu z uzasadnieniem nie jest takim błędem. Pełnomocnik skarżącego mógł zaś przed upływem terminu skutecznie uzupełniać braki skargi wynikłe z pominięcia jednej strony uzasadnienia.

Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone przez stronę pozwaną zażaleniem. Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W motywach zażalenia przyznano, iż w dniu 24 października 2012 r. strona pozwana otrzymała wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy w W. z 27 września 2012 r. z uzasadnieniem. Z uwagi na to, że otrzymany odpis wyroku nie zawierał strony nr 5, skarżący niezwłocznie, bo już w dniu 25 października 2012 r., wniósł o ponowne doręczenie stronie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Doręczenie odpisu orzeczenia z brakującą stroną zawnioskowanego uzasadnienia może, choć nie musi oznaczać bezskuteczności doręczenia. Co przy tym istotne, ocena powyższego powinna zostać przeprowadzona każdorazowo w świetle okoliczności konkretnej sprawy, nie zaś in abstracto, jak to uczynił Sąd Okręgowy w W. Brakująca strona nr 5 (w sumie orzeczenie wraz z pisemnymi motywami obejmuje 6 stron) uzasadniania wyroku Sądu Okręgowego zawiera bardzo istotną część całego uzasadnienia, gdyż obejmuje rozważania Sądu dotyczące ważnych ustaleń w procesie. Były to rozważania na tyle istotne, że pozwany w skardze kasacyjnej szczegółowo odniósł się do stanowiska Sądu Okręgowego dotyczącego tych kwestii. W tym stanie rzeczy, w ocenie żalącego się, cytowane w zaskarżonym postanowieniu orzeczenie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 października 2003 r. IV Cz 107/2003) wręcz potwierdza racje żalącego się. Powołując się na poglądy judykatury, żalący się stwierdził, że pierwotne doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem nie było skuteczne, stąd miał powody do przyjęcia stanowiska, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie dopiero od dnia doręczenia wyroku z pełnym tekstem uzasadnienia tj. od dnia 6 listopada 2012 r. Niezwłoczne działanie strony pozwanej w celu uzyskania prawidłowego, o pełnej treści wyroku z uzasadnieniem, nie powinno być interpretowane jako pretekst do uzyskania dodatkowego czasu na wniesienia skargi kasacyjnej. Ewidentny błąd w doręczeniu pełnomocnikowi pozwanej wyroku z uzasadnieniem, niepopełniony ani w żadnym stopniu niewywołany postępowaniem skarżącego, a leżący wyłącznie po stronie administracji Sądu, nie może negatywnie wpływać na prawa skarżącego jako strony. Reasumując, żalący się wskazał, iż w jego ocenie, w przedmiotowej sprawie dwumiesięczny termin do złożenia skargi kasacyjnej powinien być liczony od dnia skutecznego doręczenia wyroku z pełnym tekstem uzasadnienia, tj. od dnia 6 listopada 2012 r. Skarga kasacyjna z dnia 4 stycznia 2013 r. została zatem złożona w ustawowym terminie.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Analizą prawidłowości zaskarżonego postanowienie rozpocząć wypada od przypomnienia, że zgodnie z art. 3985 § 1 k.p.c. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej. Bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczyna się zatem od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem w sposób prawidłowy, tj. z zachowaniem wymagań przewidzianych w art. 387 § 3 k.p.c., a więc wtedy gdy strona w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Zgłoszenie tej treści żądania oznacza spełnienie wstępnego warunku dla powstania możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Jeśli strona w tygodniowym terminie od ogłoszenia sentencji orzeczenia nie wystąpiła z żądaniem doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem lub też występując z nim uchybiła ustawowemu terminowi do dokonania tej czynności procesowej, wówczas w ogóle nie rozpoczyna biegu dwumiesięczny termin z art. 3985 § 1 k.p.c. do wniesienia skargi kasacyjnej, a tym samym niedopuszczalne staje się skuteczne złożenie tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Spóźniony wniosek strony o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, jeśli z okoliczności sprawy wynika, iż został on zgłoszony w celu wywiedzenia skargi kasacyjnej, powinien zostać odrzucony z mocy art. 387 § 3 w związku z art. 391 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 6 czerwca 1997 r. II CZ 64/97 LexPolonica nr 390265; postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 5 września 1997 r. III CKN 389/97 LexPolonica nr 1628548; postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 25 listopada 1997 r. I CZ 142/97 LexPolonica nr 346271). Jak wskazano w postanowieniu Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 10 marca 2000 r. IV CZ 18/2000 (OSNC 2000/10 poz. 181), odrzucenie spóźnionego wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem stwarza jasną sytuację procesową dla strony i nie naraża jej na negatywne konsekwencje wnoszenia skargi kasacyjnej od orzeczenia, którego odpisu z uzasadnieniem nie żądała.

Oczywiście w ramach wynikającej z art. 9 k.p.c. zasady wewnętrznej jawności postępowania sądowego strony i uczestnicy postępowania mogą żądać odpisów lub wyciągów z akt. Powołane przepisy odnoszą się do wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, m.in. do orzeczeń z uzasadnieniami, jeżeli takowe zostały sporządzone. Skuteczność żądania doręczenia takich odpisów (wyciągów) nie zależy od zachowania jakiegokolwiek terminu lub spełnienia innych warunków, a jedynie od uiszczenia stosownej opłaty kancelaryjnej, jeśli strona nie korzysta ze zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w tym trybie nie ma żadnego znaczenia procesowego i nie początkuje biegu terminów do wniesienia środków zaskarżenia od owych orzeczeń, w tym skargi kasacyjnej. Strona może w każdym czasie wystąpić z żądaniem doręczenia na podstawie art. 9 k.p.c. odpisu orzeczenia wraz ze sporządzonym uzasadnieniem także wtedy, gdy wcześniej wniosła o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w trybie art. 328 § 1 k.p.c. lub art. 387 § 3 k.p.c. W takiej jednak sytuacji doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, dokonane na podstawie art. 9 k.p.c., nie otwiera drogi do wniesienia apelacji lub skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 20 października 1987 r. IV CZ 147/87 LexPolonica nr 320830 i postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 września 2001 r. I PZ 59/2001 OSNP 2003/17 poz. 416). Rzecz w tym, że w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy niesłusznie potraktował wniosek pełnomocnika pozwanego z dnia 29 października 2012 r. o doręczenie wyroku tego Sądu z 27 września 2012 r. wraz z uzasadnieniem jako żądanie odpisu orzeczenia w trybie art. 9 k.p.c. W rzeczywistości pismo to było ponowieniem zgłoszonego na podstawie art. 387 § 3 k.p.c. w dniu 28 września 2012 r. żądania doręczenia wyroku z uzasadnieniem, w sytuacji gdy dokonane przez Sąd w wykonaniu tego żądania doręczenie w dnia 24 października 2012 r. było nieprawidłowe z uwagi na niepełny tekst otrzymanego przez wnioskodawcę uzasadnienia wyroku.

Prawdą jest, że w trybie instancji sąd dokonuje doręczenia pisma sądowego tylko jeden raz dla tej samej osoby. Ponowne doręczenie pisma sądowego nie ma znaczenia procesowego, jednak tylko wtedy, gdy pierwsze doręczenie było skuteczne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 27 września 2000 r. V CKN 1431/2000 LexPolonica nr 379765; postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 maja 2002 r. I PZ 43/2002 i postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 12 marca 2004 r. II CZ 15/2004 niepublikowane).

Pozostaje zatem rozważyć, czy doręczenie pełnomocnikowi powoda w dniu 28 września 2012 r. wyroku Sądu Okręgowego w W. z uzasadnieniem można uznać za skuteczne.

Należy podkreślić, że uzasadnienie - jeśli zostało sporządzone - stanowi integralną część wyroku sądowego, a doręczenie orzeczenia z pisemnymi motywami ma umożliwić stronie skarżącej podjęcie decyzji o skorzystaniu z przysługującego jej środka zaskarżenia oraz prawidłowe zredagowanie jego treści. To zatem strona skarżąca ocenia, które fragmenty uzasadnienia wyroku są dla niej istotne z tego punktu widzenia. Wypada podzielić stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 października 2003 r. IV CZ 107/2003, zgodnie z którym za skuteczne, otwierające termin do wniesienia środka zaskarżenia należy uznać doręczenie tylko takiego odpisu wyroku z uzasadnieniem, który nie zawiera braków wprowadzających strony w błąd odnośnie do rzeczywistej treści rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu Najwyższego rozpoznającego niniejszą sprawę, również nieprawidłowe, a przez to nieskuteczne, jest doręczenie stronie niepełnego uzasadnienie wyroku i to niezależnie od ilości brakujących stron tekstu. Nie leży w gestii sądu na etapie postępowania międzyinstancyjnego selekcjonowanie poszczególnych fragmentów uzasadnienia orzeczenia i dzielenie ich na bardziej lub mniej istotne oraz ocenianie, na ile pominięty w doręczonym wnioskodawcy odpisie element owego uzasadnienia mógł utrudnić adresatowi poznanie całego toku rozumowania sądu przy rozstrzyganiu sporu i ferowaniu wyroku. Także w niniejszym przypadku doręczenie pełnomocnikowi pozwanego w dniu 24 października 2012 r. niepełnego tekstu uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z 27 września 2012 r. oznaczało nieskuteczność tej czynności i implikowało potrzebę zarządzenia ponownego doręczenia. Wbrew twierdzeniom zawartym w motywach zaskarżonego postanowienia, w zaistniałej sytuacji to nie strona była zobligowana do uzupełniania ewentualnych braków skargi kasacyjnej wynikłych z niedysponowania przy jej sporządzaniu pełnym tekstem uzasadnienia wyroku, lecz to sam Sąd powinien naprawić swój błąd przy realizacji złożonego w trybie art. 387 § 3 k.p.c. wniosku skarżącego o doręczenie orzeczenia. Trudno zresztą zakładać, że pełnomocnik strony przystąpi do redagowania tak sformalizowanego środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna, nie dysponując całym tekstem wyroku i jego uzasadnienia. Ponowne doręczenie pełnomocnikowi pozwanego orzeczenia z uzasadnieniem w dniu 6 listopada 2012 r. nie nastąpiło zatem - jak błędnie przyjął Sąd Okręgowy - na podstawie art. 9 k.p.c., lecz stanowiło prawidłowe i skuteczne zrealizowanie wniosku strony z dnia 28 września 2012 r. Od daty tego doręczenia rozpoczął bieg dwumiesięczny termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu drugiej instancji. Skarga kasacyjna złożona w dniu 4 stycznia 2013 r. nie jest więc spóźniona.

Podzielając zarzuty i wnioski żalącego się, z mocy art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.