Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2081447

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 26 kwietnia 2016 r.
II OZ 398/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1801/14 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2015 r. odmawiającego przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2014 r. znak (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Warszawie postanowieniem z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1801/14 odmówił zmiany postanowienia WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2015 r. odmawiającego D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2014 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że D. W. i M. W. w dniu 3 listopada 2014 r. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Z wniosku wynikało, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działek nr (...) i nr (...) w (...) o powierzchni 2488 m2. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, nieruchomości rolnej nie posiadają. Dodali, że w ich mieszkaniu nie ma ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

Po zobowiązaniu wnioskodawców pismem z dnia 12 listopada 2014 r. do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, D. W. i M. W. nadesłali do sądu wojewódzkiego pismo, z którego wynika, że mieszkają w (...) w mieszkaniu o pow. 57 m2. Skarżący wskazali, że ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego, a wydatki związane z prowadzeniem licznych spraw administracyjnych pochłaniają jedną emeryturę. Dodali, że nie mają kont bankowych. Wnioskodawcy oświadczyli, że nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, nie korzystają z pomocy dzieci, osób trzecich ani z opieki społecznej. Dodali, że J. W. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Wskazali, że M. W. również nie prowadzi działalności gospodarczej, przy czym zaznaczyli, że być może założyła działalność gospodarczą pod adresem w (...), ale jeżeli zarejestrowała, to bardzo niedawno, nie osiąga jeszcze żadnych dochodów, być może, że będzie to działalność internetowa, do której też są potrzebne nakłady na opłaty czy ZUS. Wnioskodawcy dodali, że na żywność mają mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie.

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. starszy referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Od powyższego postanowienia skarżący złożyli sprzeciw.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r. WSA w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, uznając, że nie wykazali oni w sposób niebudzący wątpliwości, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Sąd I instancji wskazał, że w złożonym formularzu skarżący podali jedynie szczątkowe informacje o stanie materialnym, dodatkowo po skierowanym do nich w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) wezwaniu nie udzielili informacji na temat ponoszonych comiesięcznych wydatków, co uniemożliwia przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2015 r. oddalił zażalenie skarżących na postanowienie z dnia 24 lutego 2015 r.

Skarżący D. W. i M. W. w dniu 14 października 2015 r. złożyli na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Pismem z dnia 5 listopada 2015 r. zobowiązano skarżących do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy.

D. W. i M. W. udzielili odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 27 listopada 2015 r.

Mając na uwadze powyższe, sąd I instancji stwierdził, że na podstawie udzielonych przez D. W. i M. W. informacji nie było możliwe dokonanie rzetelnej oceny ich sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, nie było też możliwe ustalenie, czy nastąpiło pogorszenie sytuacji finansowej skarżących w stosunku do sytuacji opisanej we wniosku, który został rozpoznany postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r. Brak było m.in. rzetelnych informacji pozwalających na ustalenie, na jakim poziomie kształtują się wydatki i koszty utrzymania wnioskodawców, w tym wydatki ponoszone w związku z utrzymaniem lokalu, w którym zamieszkują oraz wydatki związane z leczeniem.

W tej sytuacji sąd I instancji uznał, że brak było podstaw do zmiany postanowienia z dnia 24 lutego 2015 r., odmawiającego skarżącym przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W zażaleniu skarżący wnieśli o uchylenie ww. postanowienia w całości, wskazując na rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie sąd I instancji podniósł, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazali w sposób wystarczający, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy.

Słusznie zatem sąd I instancji uznał, że informacje zawarte w kolejnym wniosku nie są wystarczające do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia, dlatego prawidłowo zobowiązał skarżących do złożenia dokumentów źródłowych dotyczących ich stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotowe zażalenie w pełni podziela stanowisko, zgodnie z którym w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia nieuwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia NSA z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II OZ 86/15 oraz z dnia 18 lutego 2015 r. II OZ 119/15 (w:) cbois.nsa.gov.pl).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji wezwał bowiem skarżących do udzielenia informacji wskazujących m.in. udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłaty za prąd, gaz, telefon, wodę itp.), udokumentowania wysokości wydatków związanych z leczeniem, oszacowanych we wniosku na kwotę 1000 zł miesięcznie. W odpowiedzi na ww. wezwanie w piśmie z dnia 27 listopada 2015 r. skarżący wskazali tylko, że wydatki na energię elektryczną to kwota 300 zł, na gaz z butli - 55 zł, opłaty za telefon wynoszą 100 - 120 zł, wydatki na leczenie natomiast 100 zł, przy czym wielokrotnie nie wykupywali leków. W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma sąd I instancji, że skarżący nie uzupełnili złożonego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, co uniemożliwiło dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny ich sytuacji finansowej pod względem stwierdzenia wystąpienia zmiany okoliczności sprawy przemawiających za uwzględnieniem kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Trafnie sąd I instancji zwrócił uwagę, że brak było chociażby rzetelnych informacji pozwalających na ustalenie, na jakim poziomie kształtują się wydatki i koszty utrzymania wnioskodawców, w tym wydatki ponoszone w związku z utrzymaniem lokalu, w którym zamieszkują oraz wydatki związane z leczeniem. Przyznanie prawa pomocy możliwe jest natomiast wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczących sytuacji materialnej strony, zawierających przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, a także zestawienie ponoszonych wydatków. Zatem zakwestionowane postanowienie odpowiada prawu.

Z powyższych względów należało uznać, że w sprawie nie zachodzą warunki do zmiany postanowienia WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r. na podstawie art. 165 p.p.s.a., gdyż nie było nawet możliwe ustalenie, czy nastąpiło pogorszenie ich sytuacji finansowej w stosunku do sytuacji opisanej we wniosku, który został rozpoznany postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r.

Z tych względów i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.