Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1282973

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 13 lutego 2013 r.
II OZ 34/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 116/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia (...) stycznia 2012 r., nr (...) w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 116/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu J.J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W uzasadnieniu wskazano, że okolicznościami przemawiającymi za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy są: niekompletność oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach skarżącego oraz niewiarygodność skarżącego. Zdaniem Sądu skarżący w sposób niewiarygodny i selektywny przedstawił swoją sytuację majątkową. Sąd z urzędu bowiem powziął informacje - wbrew oświadczeniu skarżącego, który stwierdził, że w ostatnich trzech latach nie inicjował żadnych postępowań o zapłatę - że na rzecz skarżącego zasądzane zostały kwoty przyznane w postępowaniach dotyczących przewlekłości postępowania sądowego, bądź w procesach o zapłatę z powództwa skarżącego. W sprawie o sygn. akt (...) na rzecz skarżącego została zasądzona kwota 3.000 zł, zaś postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z dnia (...) stycznia 2012 r., sygn. akt (...) przyznano mu kwotę 2.000 zł. W tej sytuacji Sąd uznał, że niewiarygodne są twierdzenia skarżącego co do jego sytuacji majątkowej. Bowiem ewentualne należności pieniężne rzutują na kwestię zasadności ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu w sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą pozbawioną wolności jedynie pełne, rzetelne dane dotyczące kwot zasądzonych odszkodowań pieniężnych mogą stanowić dla Sądu podstawę do oceny, czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z uwagi na wyżej opisaną postawę wnioskodawcy, zdaniem Sądu, nie można w istocie ustalić jaki jest rzeczywisty stan majątkowy wnioskodawcy. Wnioskodawca w mnogości rozmaitych postępowań składa bowiem sprzeczne, wykluczające się wzajemnie oświadczenia, wprowadzając instytucje wymiaru sprawiedliwości w błąd.

Nadto Sąd podkreślił, że użycie w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "(...) gdy osoba ta wykaże (...)" oznacza, że to wyłącznie na stronie wnioskującej o prawo pomocy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To strona powinna zatem podejmować wszelkie czynności, które przekonałyby sąd administracyjny o zasadności złożonego wniosku. Bowiem pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy jedynie od tego, co zostanie przez niego wykazane.

Sąd podniósł także, że jeżeli wnioskodawca w toku prowadzonego postępowania podaje informacje dalece odbiegające od rzeczywistości, względnie przedstawia swoją sytuację materialną w sposób lakoniczny bądź sprzeczny akcentując wyłącznie te informacje, które mogą świadczyć o jego trudnej sytuacji (np.: zaświadczenie o stanie środków pieniężnych wydane przez dyrektora jednostki penitencjarnej), to sąd administracyjny nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący wnosząc o jego zmianę zgodnie z wnioskiem.

W uzasadnieniu wskazano, że stanowisko Sądu I instancji jest nietrafne, gdyż ze złożonego przez niego oświadczenia wynika brak możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Podniósł także, że kwoty zasądzone na jego rzecz o których mowa w uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia nie zostały przez niego podjęte, a jedynie rozdysponowane jako darowizna matce i pobrane przez komornika.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przy czym konieczne jest, żeby oświadczenia strony dotyczące jej sytuacji majątkowej były rzetelne i kompletne. Tymczasem w niniejszej sprawie, co prawidłowo wskazał Sąd I instancji, takiej rzetelności brak. Skarżący bowiem przedstawił tylko te informacje, które mają świadczyć o braku możliwości poniesienia przez niego kosztów niniejszego postępowania, pominął zaś całkowicie informacje o uzyskanych w ostatnim okresie środkach pieniężnych, i to pomimo tego, że Sąd wzywał go do wskazania, czy w ostatnich trzech latach inicjował postępowania sądowe o zapłatę przeciwko osobom fizycznym, osobom prawnym czy Skarbowi Państwa. Na tak sformułowane zapytanie skarżący odpowiedział przecząco (k. 79). Tymczasem Sąd z urzędu ustalił, że postanowieniem z dnia (...) stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy w G., sygn. akt (...), zasądzono na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w S. kwotę 2.000 zł z tytułu przewlekłości postępowania sądowego, zaś w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w G. zasądził na rzecz skarżącego kwotę 3.000 zł od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w G. Nadto należy mieć na uwadze, zgodnie z twierdzeniem skarżącego, że w skali kraju prowadzi znaczną ilość postępowań przeciwko różnym podmiotom o zapłatę, co wynika z oświadczenia strony z dnia 4 listopada 2011 r. złożonego w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 437/11.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy za Sądem I instancji, że przedłożone przez skarżącego informacje są niekompletne, a on sam składając sprzeczne oświadczenia utracił wiarygodność. W tym stanie rzeczy, skoro skarżący nie współpracuje z Sądem celem wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej, a wręcz usiłuje wprowadzić Sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej przedstawiając nieprawdziwe informacje co do okoliczności, które mogą wskazywać na dysponowanie przez niego określonymi środkami finansowymi, to nie można uznać, że powyższe uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Bowiem sam fakt, że skarżący jest osadzony w zakładzie karnym i aktualnie nie jest zatrudniony odpłatnie, oraz iż w tym zakładzie nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi, nie oznacza sam przez się, że tych środków skarżący w ogólne nie posiada. Oczywiście możliwa jest taka sytuacja, jednakże z uwagi na opisane wyżej zachowanie skarżącego niemożliwe jest ustalenie, jak naprawdę wygląda jego sytuacja majątkowa.

Nadto należy mieć na uwadze, że niniejsze postępowanie incydentalne w zakresie prawa pomocy jest już kolejnym. Poprzednio postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 458/12, NSA oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu I instancji z dnia 26 kwietnia 2012 r. wydane w sprawie, a którym to postanowieniem odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Nadto w tym kolejnym wniosku skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności. W tej sytuacji wskazać należy, że takie same okoliczności w dwóch postępowaniach incydentalnych prowadzonych w tym samym przedmiocie i w tej samej sprawie nie mogą zakończyć się odmiennym rozstrzygnięciem.

Nadto należy zauważyć, że - co wskazano w treści uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 1 lutego 2013 r., sygn. akt II OPP 1/13 - zastrzeżenie budzi fakt, iż mimo niewykonania przez skarżącego wezwania z dnia 14 czerwca 2012 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału poprzez uiszczenie wpisu sądowego w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, Sąd I instancji skargi nie odrzucił.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.