Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1145699

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 20 kwietnia 2012 r.
II OZ 314/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1451/10 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1451/10 wydanego w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji nr (...) z dnia (...) lipca 2010 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej postanawia oddalić zażalenie

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek M.C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1451/10 wydanego w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Komendanta Głównego Policji nr (...) z dnia (...) lipca 2010 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) lipca 2010 r., nr (...) w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1451/10 - skargę oddalił.

Wyrok wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącemu w dniu 10 października 2011 r. Strona pouczona została o terminie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 9 listopada 2011 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustanowił dla M. C. adwokata.

Przedmiotowe postanowienie wraz z informacją o dacie doręczenia skarżącemu powołanego wyżej wyroku doręczone zostało Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie w dniu 22 grudnia 2011 r. W dniu 9 stycznia 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie skierowała do Sądu zawiadomienie z dnia 3 stycznia 2012 r. o osobie wyznaczonego pełnomocnika - adwokata M. B. B.

W dniu 25 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącego dokonał w Sądzie przeglądu akt sprawy.

Pismem z dnia 6 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł w dniu 8 lutego 2012 r. (data nadania przesyłki) o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r. wnosząc równocześnie skargę kasacyjną od tego wyroku.

We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego podał, że skarżący uchybił terminowi bez swej winy, zaś pełnomocnik skarżącego uzyskał umocowanie do prowadzenia sprawy już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Adwokat M.B. oświadczył, że pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczeniu pełnomocnikiem otrzymał w dniu 17 stycznia 2012 r. Wskazał też, że zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II GZ 8/09, w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu należy przyjąć, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia.

Pełnomocnik podał, że informacja z ORA o wyznaczeniu pełnomocnikiem została nadana w dniu 9 stycznia 2012 r., a zatem w ocenie strony dopiero najwcześniej w tym dniu mogła ustać przyczyna uchybienia 30 dniowemu terminowi na wniesienie skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że w świetle treści wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu, przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w dniu 17 stycznia 2012 r. tj. w dniu, w którym według oświadczenia, adwokat M. B. otrzymał pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącego. Z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, aby podjęcie czynności w niniejszej sprawie pełnomocnik uzależniał od innych okoliczności. Z wniosku nie wynika też, aby w sprawie wystąpiły przeszkody uniemożliwiające niezwłoczne podjęcie od tego dnia działań w sprawie.

Termin 7-dniowy do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upłynął zatem w dniu 24 stycznia 2012 r. (nie była to sobota ani dzień ustawowo wolny od pracy). Pełnomocnik skarżącego składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną w dniu 8 lutego 2012 r. uchybił zatem ustawowemu terminowi, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zaznaczyć należy przy tym, że pełnomocnik nie wnosił o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż podziela pogląd, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 610/10 (Lex nr 742669).

Błędnie jednak, zdaniem Sądu, pełnomocnik z urzędu uznał - powołując się na postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, w którym również wyrażono ten pogląd - że złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną przed upływem 30 dni stanowi wystarczającą podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu.

Pełnomocnik z urzędu nie jest zwolniony od obowiązku przestrzegania przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie terminów przewidzianych na dokonywanie poszczególnych czynności procesowych, w tym przypadku zaś terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1035/11).

W sprawie jest bezsporne, że pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy w dniu 25 stycznia 2012 r., a zatem dopiero 8-ego dnia, od chwili kiedy dowiedział się o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącego. Zdaniem Sądu, już od dnia 17 stycznia 2012 r. pełnomocnik miał możliwość podejmowania czynności w sprawie. Gdyby nawet przyjąć, że z nieznanych, gdyż nieprzedstawionych Sądowi, przyczyn pełnomocnik możliwość taką miał dopiero w dniu 25 stycznia 2012 r., to termin na dokonanie czynności procesowej upłynął w dniu 1 lutego 2012 r.

WSA w Warszawie zaznaczył, że ustawodawca w jednakowy sposób traktuje wszystkie strony postępowania, a przestrzeganie ustawowych terminów do dokonania określonych czynności procesowych warunkuje ich prawną skuteczność. Wobec tego, że pełnomocnik skarżącego nie wnosił o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznać należało za spóźniony.

W zażaleniu działający z pełnomocnikiem M.C. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu, bieg 7 - dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej upływa siódmego dnia od dnia zawiadomienia go ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 88 p.p.s.a. a contrario - poprzez niewyznaczenie rozprawy w celu rozpoznania ww. wniosku wobec powstałych wątpliwości co do zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Jak podał autor zażalenia, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego termin 7-dniowy do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upłynął zatem w dniu 24 stycznia 2012 r.

Zdaniem autora zażalenia powyższa interpretacja jest interpretacją wadliwą. Zgodnie z poglądem, wyrażonym w postanowieniu NSA w sprawie II GZ 8/09, w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia.

Idąc tokiem rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik w sprawie niniejszej winien sporządzić skargę kasacyjną w terminie do dnia 24 stycznia 2012 r. - a więc w terminie 7 dni od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu. W ocenie pełnomocnika skarżącego powyższy tok rozumowania jest całkowicie błędny.

W związku z tym należy przytoczyć rozważania, dotyczące momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, zawarte w postanowieniu NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. II FZ 610/10:

Określenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sytuacji, gdy w terminie do jego wniesienia złożono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na gruncie postępowania cywilnego Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00 (OSNC 2001, Nr 1, poz. 7) przyjął, że "za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji należy uznać dzień, w którym adwokat ustanowiony pełnomocnikiem miał rzeczywista możliwość wniesienia kasacji, nie późniejszy jednak od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem więcej niż o miesiąc." Przy czym możliwość taką adwokat ma dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, ze stanowiskiem wnioskodawcy co do zakresu kasacji i po sporządzeniu kasacji.

Autor zażalenia wskazał, że generalną zasadą, którą należy podzielić jest więc zasada, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi na wniesienie środka zaskarżenia upływa dopiero po sporządzeniu kasacji. W sprawie niniejszej pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną w dniu 8 lutego 2012 r. - a więc w terminie 19 dni od dnia dowiedzenia się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. W świetle zacytowanego orzeczenia, na gruncie zaś postępowania sądowoadministracyjnego pogląd ten został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zmodyfikowany poprzez uwzględnienie różnic regulacji procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym i cywilnym.

Należy przyjąć, że dniem ustania przyczyny uchybienia terminu w takiej sytuacji jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej, nie później jednak, niż dzień, w którym upłynęło trzydzieści dni od dnia zawiadomienia strony o wyznaczeniu konkretnej osoby pełnomocnikiem z urzędu (...).

W sprawie niniejszej pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po spełnieniu czterech przesłanek: kontaktu ze skarżącym, zapoznaniu się z aktami, sporządzeniu skargi oraz wniesieniu opłaty od skargi. Należy przy tym podkreślić, że art. 86-87 p.p.s.a. nie wskazują, która czynność z wyżej wymienionych ma być dokonana jako pierwsza, a która jako ostatnia. Z tego względu zapoznanie się z aktami nie może przy prawidłowej wykładni art. 86-88 p.p.s.a. stanowić jakiegokolwiek wyznacznika co do rozpoczęcia biegu terminu na wniesienie środka odwoławczego.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że pełnomocnik skierował skargę do WSA niezwłocznie po jej sporządzeniu (jak to wynika z adnotacji na skardze: Warszawa, dn. 6 lutego 2012 r.) w tym dniu przystąpił do jej sporządzenia i zakończył jej sporządzanie w dniu 8 lutego 2012 r. oraz, że pierwszą czynnością w niniejszej sprawie był kontakt telefoniczny i rozmowa skarżącego z pełnomocnikiem, która nastąpiła w terminie 4 dni od dnia dowiedzenia się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu.

W przypadku natomiast wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do zachowania terminu na wniesienie skargi, Sąd I instancji winien wyznaczyć w tym zakresie rozprawę. Należy przy tym podkreślić, że doktryna nie różnicuje takiego sposobu interpretacji art. 88 p.p.s.a. w zależności od tego, czy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika czy też nie. Podkreślić trzeba, że pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną w terminie 19 dni od dnia dowiedzenia się o jego ustanowieniu, a wadliwe odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu ma istotny wpływ na dalszy bieg sprawy, zamykając skarżącemu w istocie prawo do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.).

W związku ze złożeniem przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego w dniu 8 lutego 2012 r. skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w pierwszej kolejności należało ustalić czy wniosek ten został złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r. (zmienionego art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 36, poz. 196), ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa.

Mając na względzie powyższy przepis, należy przyjąć, iż ustanie przeszkody do spełnienia terminowej czynności należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik skarżącego dowiedział się, iż został on wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnikiem z urzędu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt II OZ 724/10). Powyższe pozwala na ustalenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności, a więc również określenia, czy strona składając wniosek o przywrócenie terminu, zachowała termin wymagany art. 87 § 1 p.p.s.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy, adw. M. B. dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 17 stycznia 2012 r., co nie było przez niego kwestionowane. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) upływał w dniu 24 stycznia 2012 r. Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż złożony w dniu 8 lutego 2012 r. wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną jest spóźniony i podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.).

W ślad za Sądem I instancji podać należy, że we wniosku o przywrócenie terminu nie zostało uprawdopodobnione, aby w sprawie wystąpiły przeszkody uniemożliwiające niezwłoczne podjęcie od tego dnia działań w sprawie. Nawet gdyby ustanie przyczyny uchybienia terminowi liczyć od dnia 25 stycznia 2012 r., tj. dnia w którym pełnomocnik (po 8 dniach od uzyskania informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem) przybył do Sądu i dokonał przeglądu akt sprawy, to 7-dniowy termin na złożenie wniosku upłynął w dniu 1 lutego 2012 r.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną złożony w dniu 8 lutego 2012 r. nie został zatem złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Potwierdzić również należy, że pełnomocnik skarżącego nie wnosił o przywrócenie tego uchybionego terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił argumentacji pełnomocnika skarżącego podniesionej w zażaleniu, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zostać złożony przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie później niż w dniu, w którym upłynęło trzydzieści dni od momentu, kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. Z punktu widzenia art. 87 § 1 p.p.s.a. przyjęcie takiego poglądu w istocie miałoby charakter prawotwórczy, gdyż wprowadzałoby do rozstrzygania w przedmiocie przywrócenia terminu pozaustawowy miesięczny termin.

W tym stanie rzeczy NSA na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.