Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1989410

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 grudnia 2015 r.
II OZ 1294/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2857/15 o wstrzymaniu wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z dnia (...) października 2014 r. nr (...) w sprawie ze skargi O. E. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia (...) czerwca 2015 r., nr (...) w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2857/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z dnia (...) października 2014 r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania do powrotu.

W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 7 sierpnia 2015 r. O. E. wniósł do WSA w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...) czerwca 2015 r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z dnia (...) października 2014 r. nr (...) o zobowiązaniu do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen.

W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z argumentacją, że opuszczenie przez skarżącego terytorium Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd nie tylko pozbawi go możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawi, iż udzielona mu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna.

Wskazując na powyższe sąd I instancji biorąc więc pod uwagę faktyczne i prawne następstwa, jakie wiązałyby się z wykonaniem decyzji, do której wstrzymanie się odnosi, stwierdził, że brak wstrzymania wykonania tej decyzji groziłby niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Zażaleniem organ zarzuca ww. postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), poprzez wstrzymanie decyzji organu I instancji, tj. Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z dnia (...) października 2014 r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania Pana O.E. do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu, podczas gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...) czerwca 2015 r. nr (...) utrzymująca w mocy ww. decyzję.

Wskazując na powyższe wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

W uzasadnieniu zażalenie podnosi, że wstrzymanie przez sąd I instancji wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z dnia (...) października 2014 r. doprowadziło do swoistego stanu niepewności. Zdaniem żalącego organu nie jest bowiem jasne jaki wpływ na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia (...) czerwca 2015 r. ma zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie z dnia 22 października 2015 r.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Przy czym wskazać należy, że szkoda, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie musi mieć charakteru materialnego, zaś trudne do odwrócenia skutki oznaczają takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe, powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Na wstępie wyjaśnić należy, że strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., postanowienie o wstrzymaniu wykonania może dotyczyć wszelkich rozstrzygnięć mieszczących się w granicach danej sprawy. Oznacza to, że dopuszczalne może być ewentualne wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z dnia (...) października 2014 r.

W niniejszej sprawie wniosek skarżącego dotyczy decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z dnia (...) października 2014 r. nr (...) zobowiązującej skarżącego do powrotu w zakreślonym w niej terminie. Ponadto orzeczono zakaz jego ponownego wjazdu na terytorium RP i innych Państw Obszaru Schengen przez okres 3 lat od dnia wykonania decyzji lub od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji. Niewątpliwie zatem bezpośrednim skutkiem tej decyzji jest opuszczenie przez cudzoziemca terytorium RP a nadto brak możliwości ponownego wjazdu do Polski i innych Państw Obszaru Schengen przez okres 3 lat od dnia wykonania decyzji.

Z istoty tej decyzji wynika zatem, że cudzoziemiec ma obowiązek opuścić terytorium RP i wyjazd ten będzie skutkował zakazem powrotu przez okres co najmniej 3 lat. Można więc założyć, że cudzoziemiec dobrowolnie opuszczając Polskę przed rozpoznaniem złożonej skargi nie będzie miał możliwości uczestniczyć osobiście w sprawie i bronić swych praw poprzez składanie oświadczeń i obronę argumentacji zawartej w skardze. By zapewnić ochronę swych praw, w tym prawa do sądu, zobligowany byłby do ustanowienia pełnomocnika, który reprezentowałby jego interesy. Skoro przepisy procesowe umożliwiają stronie działanie przed sądem osobiście (art. 34 p.p.s.a.), to doprowadzenie do sytuacji, w której będzie ona musiała, wbrew swojej woli, ustanowić pełnomocnika jest naruszeniem jej, szeroko rozumianego, prawa do sądu.

Zdaniem NSA, uniemożliwienie cudzoziemcowi obrony swych praw i interesów w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym uzasadnia twierdzenie, że osoba pozbawiona takiej możliwości doznaje szkody (niematerialnej) bowiem nie może reprezentować swojego stanowiska w sprawie, do czego ma pełne prawo jako strona toczącego się postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że wyjazd do Tunezji wobec ustanowionego w tej decyzji zakazu wjazdu na terytorium Polski, spowodowałoby taki skutek, że skarżący nie mógłby wjechać do Polski celem uczestniczenia w rozprawie przed sądem. Okoliczność ta została wzięta pod uwagę przez sąd I instancji przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nakaz opuszczenia kraju i związany z nim zakaz wjazdu na terytorium tego kraju w sytuacji toczącej się sprawy skutecznie uniemożliwia skarżącemu jako stronie postępowania ochronę swych praw poprzez osobiste uczestniczenie w tym postępowaniu i prezentowanie argumentacji na poparcie prezentowanego w sprawie stanowiska.

Słusznie sąd I instancji uznał, że wykonanie decyzji zobowiązującej do powrotu mogłoby spowodować w stosunku do skarżącego niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody. Nie chodziło tu o szkodę materialną ale o szkodę związaną z brakiem uczestnictwa strony w toczącym się postępowaniu. NSA podziela pogląd, że udzielenie ochrony tymczasowej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie decyzji, która skutkuje wydaleniem (zobowiązaniem do powrotu) cudzoziemca, stanowi o zachowaniu standardów rzetelnej procedury i służy urzeczywistnieniu prawa strony do sądu.

Wobec powyższego należało uznać, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi z dnia (...) października 2014 r. zasługiwał na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.