II OZ 1266/11 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1152281

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2011 r. II OZ 1266/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 października 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 725/10 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia (...) maja 2010 r., nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie faktyczne

Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy R. K. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten rozszerzyła pismem z dnia 29 września 2011 r. wnosząc również o ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że nastąpiła zmiana jej sytuacji rodzinnej, a mianowicie odszedł od niej małżonek, obecnie zamieszkuje samotnie utrzymując się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.405 zł. Skarżąca podkreśliła, że wspomniany dochód jest przeznaczany przez nią na pokrycie bieżących kosztów utrzymania się, tj. czynszu, opłat za energię elektryczną, zakup opału oraz spłatę zaciągniętego kredytu. Do druku wniosku dołączona została kserokopia decyzji ZUS ustalającej wysokość świadczenia emerytalnego wypłacanego skarżącej, kopie rachunków za media oraz czynsz, a także kopię potwierdzenia wpłaty kwoty 722 zł na rzecz EUROBANK S.A. i kopie faktur VAT za sprzedaż lekarstw. Z pozostałych informacji wynika, że R. K. zamieszkuje w lokalu o pow. 37 m2 i że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Nadto skarżąca wskazała, że jest z małżonkiem "w stanie przedrozwodowym" i musi spłacać jego długi.

Na podstawie zarządzenia z dnia 14 września 2011 r. wezwano skarżącą do uprawdopodobnienia w terminie 7 dni okoliczności wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wykazanie czy pozostaje z małżonkiem w separacji faktycznej, czy też o separacji orzekł sąd, wówczas należało wskazać, czy w wyroku orzekającym o separacji zostały zasądzone na jej rzecz alimenty, a nadto czy zamieszkuje wspólnie z małżonkiem w lokalu o pow. 37 m2.

W piśmie z dnia 27 września 2011 r. skarżąca oświadczyła, że pozostaje z małżonkiem w separacji faktycznej, natomiast nie wnosiła sprawy do sądu bowiem nie zna miejsca pobytu swojego męża. Skarżąca nie występowała również o zasądzenie na jej rzecz alimentów, bowiem zdaje sobie sprawę, że i tak ich nie otrzyma od małżonka.

Postanowieniem z dnia 10 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Z treści wniosku wynika, że sama prowadzi gospodarstwo domowe, małżonek "zostawił ją z długami" i że znajduje się "w okresie przedrozwodowym". W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca oświadczyła, że pozostaje z mężem w separacji faktycznej oraz że nie występowała z pozwem do sądu o zasądzenie na jej rzecz alimentów. Zdaniem Sądu niewątpliwie trudno jest wymagać od osób pozostających w faktycznej separacji, aby były skłonne do wzajemnej pomocy, jednak niezależnie do ustroju majątkowego małżeńskiego w czasie trwania małżeństwa małżonkowie są ustawowo zobowiązani do wzajemnej pomocy na podstawie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej k.r.o.). A zatem bez względu na fakt istnienia separacji faktycznej między małżonkami - jak podaje skarżąca - i nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy małżonka skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego pozwoli rozstrzygnąć pozytywnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Tym samym podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może stanowić obowiązek spłaty prywatnych zobowiązań zaciągniętych przez małżonka skarżącej.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy bowiem podzielić pogląd Sądu I instancji, że bez względu na fakt istnienia separacji faktycznej między małżonkami i nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego to okoliczność pozostawania w związku małżeńskim stosownie do art. 27 k.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W kwestii zobowiązania skarżącej do spłacania rat kredytu należy natomiast zauważyć, że nie można przyznać pierwszeństwa w regulowaniu zobowiązań wobec instytucji bankowych, ponieważ zobowiązania te mają charakter prywatnoprawny i nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zalicza się koszty związane z postępowaniem sądowym i ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Okoliczność taka musiałaby skutkować przerzuceniem ciężaru udziału strony w postępowaniu sądowym na ogół podatników.

Wobec tego w ocenie Sądu, skarżąca osiągająca stały dochód z emerytury w wysokości 1.405 zł i nie posiadając nikogo na swoim utrzymaniu, nawet przy uwzględnienie wydatków ale tych mających na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb i przy racjonalnym gospodarowaniu posiadanymi zasobami pieniężnymi jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty sądowe oraz koszt ustanowienia pełnomocnika. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 października 2011 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.