Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1447280

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 23 grudnia 2013 r.
II OSK 742/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku O. w K.-M. o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 66/07 odrzucającego skargę Gminy Miejskiej K. na orzeczenie Komisji Majątkowej w Warszawie z dnia (...) kwietnia 2006 r., nr (...) w przedmiocie przyznania własności nieruchomości zamiennych postanawia: oddalić wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., odrzucającego skargę Gminy Miejskiej K. na orzeczenie Komisji Majątkowej w Warszawie z dnia (...) kwietnia 2006 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości zamiennych.

Jak stwierdził w uzasadnieniu powyższego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny, w dniu 17 października 2005 r. wpłynęła do Trybunału Konstytucyjnego skarga Gminy Supraśl w sprawie zgodność art. 48a ust. 12 ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (sygn. akt SK 70/05), która do czasu wydania ww. postanowienia nie została rozstrzygnięta. Pomiędzy ww. ustawą, a ustawą z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej zachodzi zbieżność w zakresie postępowania dotyczącego spraw majątkowych. Przedmiotem zaś skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie jest kwestia zaskarżalności orzeczeń Komisji Majątkowej. Fakt złożenia skargi konstytucyjnej w zakresie regulacji stwierdzającej, iż od orzeczeń zespołu orzekającego nie przysługuje odwołanie, stanowi podstawę do zawieszenia w przedmiotowej sprawie postępowania do czasu rozpoznania ww. skargi konstytucyjnej.

Pismem z dnia 5 lipca 2011 r. Gmina Miejska K. wniosła o rozważenie możliwości podjęcia zawieszonego postępowania z uwagi na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt SK 70/05, a także wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt K 3/09. W związku z powyższym odpadła w ocenie skarżącej przyczyna zawieszenia postępowania.

Postanowieniem z dnia 13 września 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, pomimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt 70/05 (OTK-A 2007 r., z. 6, poz. 60) oraz wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt K 3/09 (Dz. U. Nr 129, poz. 748) Sąd podniósł, że nie zaistniały warunki uzasadniające podjęcie zawieszonego postępowania, ponieważ rozpoznanie przedmiotowej skargi kasacyjnej zależy, bowiem również od rozstrzygnięcia budzącego poważne wątpliwości zagadnienia prawnego przedstawionego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 687/07 składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: "czy do orzeczenia Komisji Majątkowej, o której mowa w art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 63 ust. 4 tej ustawy ma zastosowanie art. 3 § 2 pkt 1 lub pkt 4 p.p.s.a.?" zarejestrowanego pod sygn. II OPS 1/08.

O. w K.-M. pismem z dnia 13 grudnia 2013 r. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania i zawieszenie niniejszego postępowania na podatnie art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 192 p.p.s.a. z uwagi na utratę zdolności sądowej przez Komisję Majątkową wskutek jej likwidacji oraz na podstawie art. 192 w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie niniejszego postępowania zależy od wyniku postępowania w sprawie II OPS 1/08.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

O. w K.-M. trafnie podniosło, że przyczyna zawieszenia postępowania w postaci toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym ustała, to jednak wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania nie może być uwzględniony i postępowanie nie może być podjęte, ponieważ w toku postępowania w tej sprawie powstała przyczyna zawieszenia postępowania w postaci utraty zdolności sądowej przez organ będący stroną w tej sprawie, co stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.). Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi jest stroną w postępowaniu sądowym, a więc ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona, co oznacza, że ma zdolność sądową w rozumieniu art. 25 p.p.s.a.

Utrata zdolności sądowej jednej ze stron na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 58 § 2 p.p.s.a., który dopuszcza możliwość uzupełnienia braku zdolności sądowej. Natomiast w razie utraty zdolności sądowej przez stronę w toku postępowania, sąd z urzędu zawiesza postępowanie (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), przy czym zawieszenie postępowania z tej przyczyny ma skutek od dnia zdarzenia, które je spowodowało (art. 124 § 2 p.p.s.a.). Postępowanie sądowe nie może się toczyć, jeżeli skarżący lub organ utraciły zdolność sądową w toku postępowaniu. Podjęcie postępowania zawieszonego z powodu utraty zdolności sądowej następuje od dnia ustalenia ogólnego następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową (art. 128 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast ogólny następca prawny strony, która utraciła zdolność sądową nie zostanie ustalony, sąd umarza postępowania, a w każdym razie po upływie trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny (art. 130 § 1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie stroną przeciwną w stosunku do skarżącego, której udział w postępowaniu jest konieczny, jest Komisja Majątkowa, której działanie jest przedmiotem skargi. Ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2011 r. Nr 18, poz. 89), która weszła w życie z dniem 1 lutego 2011 r., Komisja Majątkowa została zniesiona z dniem 1 marca 2011 r. (art. 2 ust. 1 ustawy). Zniesienie Komisji Majątkowej, która była stroną w toczącym się postępowaniu sądowym, spowodowało utratę zdolności sądowej przez Komisję Majątkową. Skoro Komisja Majątkowa została zniesiona w drodze ustawy, do ustawodawcy należało określenie ogólnego następcy prawnego Komisji Majątkowej. To, kto jest ogólnym następcą prawnym strony, która utraciła zdolność sądową (art. 128 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) musi mieć oparcie w przepisach rangi ustawowej, które są zawarte w ustawie, która pozbawia stronę zdolności sądowej albo w przepisach innych obowiązujących ustaw. Powołana ustawa z dnia 16 grudnia 2010 nie zawiera przepisów określających ogólnego następcę prawnego zniesionej Komisji Majątkowej. Z uwagi na szczególne zadania realizowane przez Komisję Majątkową w postępowaniu regulacyjnym, polegające na przywracaniu kościelnym osobom prawnym własności upaństwowionych nieruchomości (art. 61 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.), skład Komisji Majątkowej oraz zasady postępowania w tych sprawach i orzekania w tym postępowaniu, nie można przyjąć, że ogólnym następcą prawnym Komisji Majątkowej został minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych. W żadnym razie minister ten nie jest ogólnym następcą prawnym Komisji Majątkowej, z tego tylko powodu, że Komisja Majątkowa została zobowiązana, przed zakończeniem działalności, do dnia 28 lutego 2011 r. do przedstawienia temu ministrowi sprawozdania ze swej działalności (art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2010 r.). Sprawozdanie takie ma być przedstawione przez Komisję Majątkową w tym terminie także sekretariatowi Konferencji Episkopatu Polski oraz Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Konferencji Episkopatu Polski. Statusu ministra jako ogólnego następcy prawnego Komisji Majątkowej nie można opierać także na tym, że Komisja Majątkowa została zobowiązana do przekazania ministrowi, w terminie do dnia 28 lutego 2011 r., dokumentacji zgromadzonej w toku prowadzonych przez nią postępowań regulacyjnych oraz wniosków o wszczęcie postępowania regulacyjnego nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r., po uprzednim zawiadomieniu uczestników postępowań regulacyjnych o nierozpatrzeniu tych wniosków (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.). W sprawach niezakończonych w postępowaniu regulacyjnym przez Komisję Majątkową uczestnicy postępowań regulacyjnych mogą wystąpić do sądu o zasądzenie roszczenia (art. 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.). Przedstawienie sprawozdania, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. oraz przekazanie dokumentacji i wniosków, na podstawie art. 3 tej ustawy dotyczy czynności technicznych, a nie wskazania ministra właściwego do spraw wyznań oraz mniejszości narodowych i etnicznych jako ogólnego następcy prawnego zniesionej Komisji Majątkowej, która utraciła zdolność sądową w sprawach zawisłych przed sądami administracyjnymi. Również na podstawie przepisów innych aktualnie obowiązujących ustaw, nie można ustalić ogólnego następcy prawnego Komisji Majątkowej (zob. postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt II OPS 1/08).

W razie utraty zdolności sądowej przez stronę postępowanie sądowe ulega zawieszeniu do dnia ustalenia ogólnego następcy prawnego (art. 128 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skoro więc nastąpiła utrata zdolności sądowej Komisji Majątkowej i nie został dotychczas ustalony ogólny następca prawny tej strony, to postępowanie sądowe nie może się toczyć i podlega zawieszeniu.

Jakkolwiek postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone z uwagi na zależność od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym i to postępowanie zostało zakończone, to jednak w okresie zawieszenia postępowania z tej przyczyny nastąpiło zdarzenie, które stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania ze skutkiem zawieszenia od dnia tego zdarzenia. Tym zdarzeniem jest zniesienie Komisji Majątkowej z dniem 1 marca 2011 r. Istnienie tej przyczyny zawieszenia powoduje ten skutek, że postępowanie zawieszone dotychczas z innej przyczyny, która ustała, nie może być podjęte, z tym że przyczyną zawieszenia stała się utrata zdolności sądowej przez organ, którego działanie jest przedmiotem skargi (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 130 § 1 p.p.s.a. sąd umorzy postępowanie w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową, a w każdym razie po upływie trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu z tej przyczyny.

W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej O. w K.-M. o podjęcie zawieszonego postępowania nie może być uwzględniony, ponieważ na skutek utraty zdolności sądowej przez Komisję Majątkową, która była strona postępowania, postępowanie nie może się toczyć i podlega zawieszeniu, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.