II OSK 47/20, Brak możliwości dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego, który sporządziłby opinię uzupełniającą. Brak możliwości weryfikowania przez Policję prawidłowości opinii lekarskich - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3084887

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. II OSK 47/20 Brak możliwości dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego, który sporządziłby opinię uzupełniającą. Brak możliwości weryfikowania przez Policję prawidłowości opinii lekarskich

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.).

Sędziowie: NSA Anna Łuczaj, del. WSA Piotr Korzeniowski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1085/19 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) marca 2019 r., nr (...) w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od D. S. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 września 2019 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1085/19, oddalił skargę D.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Komendant Wojewódzki Policji w K. w związku z uzyskaniem informacji o prowadzeniu przez Wydział Kryminalny KMP w R. dochodzenia w sprawie kierowania przez skarżącego gróźb karalnych (art. 190 § 1 k.k.), zobowiązał D.S., posiadającego pozwolenie na broń palną sportową, do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskiemu i psychologicznemu, potwierdzających zdolność do dysponowania bronią i przedstawienia wydanych orzeczeń, na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839 - dalej w skrócie "ustawa").

D.S. realizując to zobowiązanie przedłożył organowi: orzeczenie psychologiczne z (...) sierpnia 2018 r. wydane przez upoważnionego psychologa T.R., z którego wynika, że nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy (nie wykazuje istotnych zaburzeń funkcjonowania psychologicznego) oraz orzeczenie lekarskie z (...) sierpnia 2018 r. podpisane przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób występujących o wydanie pozwolenia na broń J.B., potwierdzające, że nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 2 pkt 2 i pkt 4 ustawy (nie wykazuje zaburzeń psychicznych, o których mowa w ustawie z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1878) lub znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej oraz nie jest uzależniony od alkoholu lub substancji psychoaktywnych).

Od powyższych orzeczeń lekarskich odwołał się Komendant Wojewódzki Policji w K.

Lekarz psycholog A.S. badająca skarżącego w trybie odwołania (art. 15h ustawy) w orzeczeniu psychologicznym z 9 listopada 2018 r. stwierdziła, że D.S. nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy. Natomiast R.W. (lekarz upoważniony do badań lekarskich) w orzeczeniu lekarskim z (...) listopada 2018 r. stwierdziła, że D.S. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy i nie może dysponować bronią.

Decyzją z (...) grudnia 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w K., na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy, cofnął D.S. pozwolenie na posiadanie broni palnej sportowej.

W odwołaniu od tej decyzji D.S. zarzucił, że nie został poddany konsultacji psychiatrycznej, w związku z tym "negatywne" dla niego orzeczenie lekarskie zostało wystawione "nierzetelnie".

Decyzją z (...) marca 2019 r. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.S. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenie kosztów postępowania podnosząc zarzuty naruszenia art. 15h ust. 7 ustawy, art. 76, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę Sąd I instancji stwierdził, że w zaskarżonej decyzji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń palną sportową organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że D.S. nie może dysponować bronią, ponieważ z orzeczenia lekarskiego nr (...) wystawionego przez lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób posiadających pozwolenie na broń w dniu (...) listopada 2018 r. wynika, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 (o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej) i pkt 4 (uzależnionym od alkoholu lub substancji psychoaktywnych). To wydane w trybie odwoławczym orzeczenie jest ostateczne (art. 15h ust. 7 ustawy) i wiąże organy Policji w zakresie ustalenia przesłanek faktycznych i prawnych odmowy wydania lub cofnięcia pozwolenia.

Skarżący w skardze do Sądu zarzucał natomiast, że Komendant Główny Policji przeprowadził postępowanie w tej sprawie z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej dotyczących ustalenia i oceny okoliczności faktycznych sprawy (art. 76, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a.). Argumentował, że orzeczenie lekarskie podlega ocenie organu, jak każdy inny dowód w sprawie.

Sąd nie podzielił tego zapatrywania skarżącego ponieważ nie znajduje ono potwierdzenia w okolicznościach faktycznych sprawy oraz w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa.

W przypadku "negatywnego" orzeczenia (stwierdzającego, że badany należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 i nie może dysponować bronią), lekarz jest obowiązany zawiadomić o tym właściwy organ Policji (art. 15 ust. 4 ustawy), dołączając do zawiadomienia kopię tego orzeczenia (art. 15f ust. 2). Trzeba dodać, że wyniki badań specjalistycznych (pomocniczych) stanowią załącznik do karty badania lekarskiego i podlegają udostępnieniu wyłącznie osobom przeprowadzającym w imieniu wojewody właściwego ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego kontrolę wykonywania i dokumentowania badań będących jego podstawą (art. 15f ust. 4 i art. 15j ust. 4 pkt 4 ustawy) i to Wojewoda (dysponując tymi badaniami) ma uprawnienie "podważenia" tego orzeczenia, formułując określone zalecenia pokontrolne.

Wojewoda (...) nie znalazł podstaw do zarządzenia kontroli wykonania dokumentacji lekarskiej skarżącego i wydanego przez R.W. orzeczenia lekarskiego (nr (...)), co prowadzi do wniosku, że zarzuty formułowane w skardze do Sądu, dotyczące braku konsultacji psychiatrycznej i naruszenia art. 15a ust. 2 ustawy nie są uzasadnione.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych organy Policji były związane tym orzeczeniem lekarskim stwierdzającym, że D.S. należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy (wykazuje zaburzenia psychiczne, o których mowa w ustawie z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego lub znacznie ograniczoną sprawność psychofizyczną i jest uzależniony od alkoholu lub substancji psychoaktywnych). W konsekwencji, mimo "pozytywnego" dla skarżącego, ostatecznego orzeczenia psychologicznego z (...) listopada 2018 r., organy obowiązane były do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń.

W przywołanym przez skarżącego w skardze wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że orzeczenie lekarskie stwierdzające czy dana osoba może dysponować bronią, jest sui generis opinią, o jakiej mowa w art. 84 k.p.a., ale jego ocena może dotyczyć wyłącznie zagadnień formalnych (np. czy orzeczenie wydał uprawniony podmiot), jak również kwestii materialnoprawnych związanych z rodzajem orzeczenia. Organy Policji (i następnie Sąd) nie są uprawnione do badanie "merytorycznej" zawartości takiego orzeczenia, np. przeprowadzając dowód z innych orzeczeń przedłożonych przez stronę.

Sąd dokonując kontroli orzeczenia w tym zakresie stwierdził, że R.W., która wystawiła kwestionowane przez skarżącego orzeczenie lekarskie (nr (...)) posiada specjalizację medycyny pracy, zatem spełnia określone ustawowo wymogi do wykonywania badań i orzekania w sprawie zdolności psychofizycznej osób ubiegających się o broń lub posiadających już takie pozwolenie i jest wpisana do rejestru lekarzy upoważnionych do badań osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń prowadzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. (nr wpisu (...), numer prawa wykonywania zawodu: (...)).

Sąd odnosząc się do zapatrywania skarżącego, że Komendant Wojewódzki Policji w K. "z naruszeniem zasady domniemania niewinności" uznał za zasadne sprawdzenie, czy stwarza zagrożenie dla siebie, porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego i zobowiązał go do przedłożenia badań potwierdzających zdolność do dysonowania bronią, wyjaśnił, że podejrzenie dopuszczenia się przestępstwa, o którym mowa w art. 190 § 1 k.k. (groźba karalna) dostatecznie uzasadnia już podejrzenie (art. 15 ust. 5 ustawy), że ta osoba nie może dysponować bronią. Trzeba dodać, że skarżącemu cofnięto pozwolenie na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z 15 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy (a więc z uwagi na stan zdrowia), a nie na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6a ustawy, z których wynika, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano została skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.

Konkludując, Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym sprawy organ I instancji był obowiązany wydać decyzję o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń, natomiast organ odwoławczy zaskarżoną decyzją zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł D.S. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wnosząc o jego uchylenie w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy, poprzez jego zastosowanie, co doprowadziło do naruszenia konstytucyjnie chronionych praw i wolności, bowiem wszczęcie procedury administracyjnej było następstwem wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania karnego, inicjatywa Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. była nieuzasadniona, przedwczesna i motywowana wolą definitywnego odebrania broni skarżącemu, natomiast przepisem adekwatnym do zaistniałego stanu faktycznego, który powinien być zastosowany jest art. 19 ust. 1a ustawy, na podstawie którego to przepisu można odebrać broń do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego;

2) naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że organ nie uchybił art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. kiedy to nie zastosowano i nie podjęto niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czego przejawem było nierozpatrzenie przez organ całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a polegającego na oparciu rozstrzygnięcia jedynie na negatywnej ocenie biegłej przy jednoczesnym pominięciu pozostałych opinii.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki skutkujące nieważnością postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Analiza akt sprawy dowodzi, że w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji o cofnięciu D.S. pozwolenia na broń palną sportową, organ zebrał kompletny materiał dowodowy, który poddał wnikliwej i wszechstronnej ocenie, ustalając na jego podstawie niewadliwie stan faktyczny sprawy. Poddane kontroli Sądu I instancji postępowanie administracyjne, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, zostało przeprowadzone z poszanowaniem fundamentalnych zasad procedury administracyjnej, takich jak zasada prawdy obiektywnej czy swobodnej oceny dowodów. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ pierwszej instancji wobec uzyskania informacji o prowadzonym przez Wydział Kryminalny KMP w R. dochodzeniu w sprawie kierowania przez skarżącego gróźb karalnych (art. 190 § 1 k.k.), które to okoliczności uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że osoba posiadająca pozwolenie na broń należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy, zobowiązał skarżącego kasacyjnie do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przestawienia organowi wydanych orzeczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie D.S. przedłożył orzeczenie psychologiczne z (...) sierpnia 2018 r. potwierdzające, iż nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyli wykazujących istotne zaburzania psychofizyczne oraz orzeczenie lekarskie z (...) sierpnia 2018 r. potwierdzające, iż nie należy on do osób, o których stanowi art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy (z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1878), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej) i art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy (uzależnionych od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych). Odwołując się od powyższych orzeczeń Komendant Wojewódzki Policji w K. argumentował, że z udziałem strony miało miejsce zdarzenie mogące wskazywać na brak opanowania i impulsywność. Podkreślał także, że każde podejrzenie, czy nawet drobna wątpliwość co do tego, czy osoba posiadająca pozwolenie na broń jest zdolna do jej dysponowania, musi skutkować reakcją organu Policji zmierzającą do wyjaśnienia takich wątpliwości, albowiem dopiero wydanie orzeczenia lekarskiego w trybie odwoławczym ostatecznie potwierdzi taką zdolność. W rezultacie D.S. został poddany badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Z orzeczenia psychologicznego z (...) listopada 2018 r. wynika, że nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy. Natomiast w orzeczeniu z (...) listopada 2018 r., lekarz upoważniony do badań lekarskich osób posiadających pozwolenie na broń R.W., na podstawie badania lekarskiego przeprowadzonego zgodnie z art. 15a ust. 1 i 2 w zw. z art. 15f ust. 1 ustawy stwierdził, że skarżący kasacyjnie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy, wobec czego nie może dysponować bronią. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że zakres badania lekarskiego, o którym stanowi art. 15a ust. 2 ustawy, obejmuje ogólną ocenę stanu zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem układu nerwowego, stanu psychicznego, stanu narządu wzroku, słuchu i równowagi oraz sprawności układu ruchu. Lekarz przeprowadzający to badanie kieruje osobę ubiegającą się na badania psychiatryczne i okulistyczne, a jeżeli uzna to za niezbędne - na inne badania specjalistyczne lub pomocnicze. W przypadku skarżącego kasacyjnie, to właśnie konsultujący go lekarz psychiatra w rozpoznaniu wskazał na obserwację w kierunku zaburzeń osobowości, a we wnioskach "wskazane pogłębienie diagnostyki o badanie psychologiczne osobowości w ramach PZP. Do tego czasu i pewnego wykluczenia zaburzeń psychicznych istnieją zastrzeżenia natury psychiatrycznej co do zdolności do dysponowania bronią w myśl ustawy o broni i amunicji". Zgodnie z art. 15h ust. 7 ustawy orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. To zaś oznacza, że ustawodawca, wbrew temu co podnosi autor skargi kasacyjnej, nie przewidział prawnej możliwości dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego, który sporządziłby opinię uzupełniającą, zawierającą prócz własnych badań, analizę i ocenę pozostałych orzeczeń. Ustawa o broni i amunicji wprowadza zamknięty katalog środków dowodowych mogących służyć ocenie okoliczności faktycznej w postaci stanu zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub posiadającej takie pozwolenie (wyrok NSA z 16 maja 2019 r. II OSK 3232/17 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ostateczność orzeczenia lekarskiego wydanego na skutek odwołania oznacza więc, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, że jest ono dla organu wiążące i niepodważalne. Wobec tego ani organ, ani Sąd administracyjny nie mogą podważać jego merytorycznej zawartości, albowiem nie dysponują w tym zakresie wiedzą specjalistyczną. Ustawodawca nie wyposażył bowiem organów Policji w jakiekolwiek dodatkowe narzędzie prawne służące weryfikowaniu negatywnych, czy sprzecznych ze sobą opinii lekarskich. Zatem, w sytuacji, gdy jedno z orzeczeń jest pozytywne (psychologiczne) a drugie orzeczenie negatywne (lekarskie), tak jak to miało miejsce w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, organ miał obowiązek orzec o cofnięciu pozwolenia na broń. Podkreślić również trzeba, że na gruncie procedury administracyjnej nie obowiązuje zasada domniemania niewinności, która jest instytucją prawa karnego. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji orzekając o oddaleniu skargi nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Mając na względzie fakt, że skarżący kasacyjnie, o czym była wyżej mowa, nie zdołał skutecznie podważyć ustalonego przez organ i przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6.

W rozpatrywanej sprawie skarżący, w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie i wydane w procedurze odwoławczej orzeczenia, został zaliczony do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy, wobec czego organ zobligowany był orzec o cofnięciu pozwolenia na broń na podstawie wskazanych w treści zarzutu przepisów prawa materialnego, a nie art. 19 ust. 1a ustawy. Pamiętać bowiem trzeba, że posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest w polskim porządku prawnym ściśle reglamentowane i podlega restrykcyjnej ocenie. Należy je traktować jako rodzaj przywileju, a nie jako prawo podmiotowe. Od osoby posiadającej takie pozwolenie wymaga się zatem kwalifikowanych cech charakteru oraz zachowania niebudzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego. Posiadacz broni powinien być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Osoba, która wchodzi w konflikt z prawem, czy też taka, której stan zdrowia budzi uzasadnione wątpliwości, co do bezpiecznego posługiwania się bronią, takiej rękojmi nie zapewnia. Nie ma więc racji autor skargi kasacyjnej twierdząc, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy doszło do naruszenia konstytucyjnie chronionych praw i wolności, czy też, że wszczęcie postępowania było przedwczesne i nieuzasadnione.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.