Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1987262

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 1 września 2015 r.
II OSK 42/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.).

Sędziowie NSA: Zdzisław Kostka, Robert Sawuła.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 1 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1532/13 w sprawie ze skargi L. N. i L. N. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) kwietnia 2013 r. znak (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji

1.

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;

2.

zasądza od skarżących L. N. i L. N. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi L. N. i L. N., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) kwietnia 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji pozwalającej na roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego i łącznika.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją Państwowej Służby Ochrony Zabytków Oddział Wojewódzki w Krakowie z dnia (...) listopada 1993 r. do rejestru zabytków miasta Krakowa pod numerem rejestru (...) wpisane zostało następujące dobro kultury: Zespół Architektoniczno - P. (...) znajdujący się przy ul. Ż. (...) i P. (...) w K. W decyzji tej wymieniono, że Zespół ten składa się m.in. z kompleksu hali fabrycznej z około 1900 r. rozbudowanej w międzywojniu w kierunku północnym o część magazynową i mieszkalną - o wspólnych cechach historyzmu ceglanego prostego.

Decyzją z dnia (...) maja 2009 r. Miejski Konserwator Zabytków w Krakowie, po rozpatrzeniu wniosku inwestora "G." Sp. z o.o. w K., zezwolił na roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego oraz współczesnego łącznika, zlokalizowanych na działce nr (...), obręb (...) Ś., wpisanej do rejestru zabytków pod numerem (...), decyzją Państwowej Służby Ochrony Zabytków Oddział Wojewódzki w Krakowie z dnia (...) listopada 1993 r. W pozwoleniu Miejski Konserwator Zabytków określił następujące warunki: 1) z zakresu pozwolenia wyłączono możliwość rozbiórki fragmentu budynku oznaczonego w załączniku graficznym do wpisu do rejestru zabytków (...) jako nr 4 (nr adm. (...)), do którego dobudowany jest współczesny łącznik; 2) nakazano zachować pełną wysokość muru ogrodzeniowego w granicy z działką nr (...). W uzasadnieniu organ wskazał, że budynki położone są na terenie dawnej fabryki P. w K., która jest objęta wpisem do rejestru zabytków pod numerem (...). Obiekt magazynowy (ze ścianą bez otworów w granicy dz. nr (...) i dz. nr (...)), przeznaczony do rozbiórki jest połączony ze współczesnym budynkiem tzw. łącznikiem. Budynki są umiejscowione przy zabudowaniach dawnej fabryki i nie przedstawiają wartości z punktu widzenia konserwatorskiego, pozbawione są cech zabudowań fabrycznych, a ich stan techniczny jest niezadowalający.

Skarżący wystąpili do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) maja 2009 r., podnosząc, że wydanie pozwolenia na rozbiórkę spornych obiektów wymagało ich uprzedniego skreślenia z rejestru zabytków.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia (...) sierpnia 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia (...) maja 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozbiórka budynku łącznika oraz budynku magazynowego przy ul. Ż. (...) w K., nie wymagała ich uprzedniego skreślenia z rejestru zabytków. Zgodnie z decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia (...) listopada 1993 r., do rejestru zabytków miasta Krakowa wpisano zespół architektoniczno - przemysłowy dawnej fabryki P., składający się z pięciu obiektów. W punkcie czwartym decyzji z dnia (...) listopada 1993 r. został wymieniony kompleks hali fabrycznej z ok. 1900 r., rozbudowanej w międzywojniu w kierunku północnym o część magazynową i mieszkalną, o wspólnych cechach historyzmu ceglanego prostego. Organ wskazał, że decyzja ta została wydana w oparciu o przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150 z późn. zm.). Przepisy tej ustawy wskazywały, że do rejestru zabytków mogły zostać wpisane zarówno pojedyncze budynki i budowle, jak i ich zbiory, stanowiące historyczne zespoły budowlane, które posiadały wartość zabytkową jako całość. W praktyce organów ochrony zabytków rozróżniano decyzje o "indywidualnym" i "obszarowym" wpisie do rejestru zabytków. Rozróżnienie to zachowuje nadal aktualność, zwłaszcza wobec treści art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.). Z przepisów tych wynika, że wpisanie do rejestru zabytków zespołu zabudowy nie oznacza jednakowego zakresu ochrony konserwatorskiej wszystkich elementów tworzących ten zespół bądź znajdujących się w jego granicach. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie do rejestru zabytków wpisał zarówno historyczny zespół budowlany jako zbiór obiektów budowlanych wraz z terenem w określonych granicach, jak również - indywidualnie - poszczególne, wymienione w rozstrzygnięciu decyzji budynki. Z porównania mapy załączonej do decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia (...) listopada 1993 r., o wpisie do rejestru zabytków Zespołu Architektoniczno - P. (...), z mapą na której zostały zaznaczone obiekty przeznaczone do rozbiórki, zdaniem organu jednoznacznie wynika, że pozwolenie Miejskiego Konserwatora Zabytków dotyczyło budynków niewpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, lecz położonych jedynie na terenie zabytkowego zespołu wpisanego do takiego rejestru. Organ stwierdził, że niezależnie od funkcji jaką pełnił budynek określony przez Miejskiego Konserwatora Zabytków mianem "magazynowego", nie został on uwzględniony na mapie załączonej do decyzji o wpisie zespołu do rejestru zabytków. Oficyna nie jest połączona z kompleksem hali. Tym samym, w ocenie organu, rozbiórka tej oficyny oraz łącznika, jako niewpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, lecz położonych na terenie zabytkowego zespołu i stanowiących element jego zagospodarowania, wymagała pozwolenia Miejskiego Konserwatora Zabytków, wydanego na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie wymagała natomiast uprzedniej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreśleniu zabytku z rejestru. Kwestionowane pozwolenie nie dotyczyło rozbiórki zabytku wpisanego indywidualnie do rejestru, lecz obiektu usytuowanego na terenie zespołu wpisanego do tego rejestru, stanowiąc tym samym działanie mające wpływ na wygląd zespołu.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia (...) kwietnia 2013 r. po rozpatrzeniu wniosku L. N. i L. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia (...) sierpnia 2012 r.

Skargę do sądu administracyjnego na decyzję z dnia (...) kwietnia 2013 r. wnieśli L. N. i L. N., podnosząc, że organ wadliwe przyjął, że w przedmiotowej sprawie wykonanie robót rozbiórkowych wymagało uzyskania pozwolenia konserwatorskiego, podczas gdy rozbiórka obiektu wpisanego do rejestru zabytków wymaga uzyskania decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków. Ponadto skarżący zarzucili, że Miejski Konserwator Zabytków nie mógł zawrzeć w kwestionowanej decyzji warunku dotyczącego pozostawienia pełnej wysokości muru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia (...) sierpnia 2012 r., stwierdzając, że przyjęta przez organ ocena, iż obiekt magazynowy położony na działce nr (...) nie został wpisany indywidualnie do rejestru zabytków jest nieprawidłowa. Zgodnie z treścią decyzji Państwowej Służby Ochrony Zabytków Oddział Wojewódzki w Krakowie z dnia (...) listopada 1993 r. do rejestru zabytków miasta Krakowa pod numerem rejestru (...) wpisane zostało jako dobro kultury: Zespól Architektoniczno - P. (...) znajdujący się przy ul. Ż. (...) i P. (...) w K. Zespół ten składał się z pięciu obiektów, w tym wymieniony w punkcie 4: kompleks hali fabrycznej z około 1900 r. rozbudowanej w międzywojniu w kierunku północnym o część magazynową i mieszkalną - o wspólnych cechach historyzmu ceglanego prostego. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że do rejestru zabytków, jako indywidualny budynek został wpisany nie tylko kompleks hali fabrycznej powstały we wskazanej dacie, ale również rozbudowa hali fabrycznej o część magazynową i mieszkalną, powstała w okresie późniejszym (międzywojniu). Wpis do rejestru zabytków stanowi szczególną, rygorystyczną formę ochrony zabytku. Dopóki obiekt jest wpisany do rejestru zabytków nie może zostać wyburzony (rozebrany). Wynika to wprost z art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 - z późn. zm.), zgodnie z którym pozwolenie na rozbiórkę obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wydane po uzyskaniu decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków działającego w imieniu ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków. Minister, udzielając pozwolenia na rozbiórkę obiektu magazynowego i współczesnego łącznika, wbrew czytelnemu zapisowi decyzji o wpisie do rejestru zabytków hali fabrycznej rozbudowanej o część magazynową i mieszkalną uznał w oparciu o mapę, która została dołączona do decyzji, że planowane roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego oraz współczesnego łącznika nie dotyczą obiektu wpisanego do rejestru zabytków. Decyzja o wpisie do rejestru ma charakter konstytutywny, załącznik do niej, zgodnie z jego tytułem jest tylko szkicem z lokalizacją obiektów i granic ochrony. Wydanie pozwolenia na rozbiórkę obiektu wpisanego do rejestru zabytków niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością wydanej w tym zakresie decyzji. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego winien poddać analizie, czy roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego dotyczą części magazynowej, o której mowa w punkcie 4 decyzji dnia (...) września 1993 r. o wpisie do rejestru zabytków, czy też innego zakresu. Jeżeli planowane roboty rozbiórkowe obejmowały część magazynową niezbędne było wykreślenie tej części z rejestru zabytków. Wydana w takich warunkach decyzja o pozwoleniu na roboty rozbiórkowe obarczona byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wydano z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej organ zarzucił naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), art. 3 pkt 1 i art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Minister podniósł, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że organ rozważył kwestie, czy roboty rozbiórkowe obiektu dotyczą części magazynowej, o której mowa w decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że do rejestru wpisano indywidualnie pięć obiektów, a rozbiórka oficyny i łącznika, jako niewpisanych indywidualnie do rejestru zabytków nie wymaga ich wykreślenia z tego rejestru. Minister podkreślił, że rozbiórka oficyny oraz łącznika jako położonych na terenie zabytkowego zespołu i stanowiących element jego zagospodarowania wymagała pozwolenia Miejskiego Konserwatora Zabytków wydanego na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie wymagała natomiast decyzji o skreśleniu obiektu z rejestru zabytków. Zatem organ nie dlatego odmówił stwierdzenia nieważności, że rozbiórka "nie dotyczyła zabytku", tylko że dotyczyła w sposób, który nie zakłada wydania decyzji o skreśleniu zabytku z rejestru. Rozbiórka ma dotyczyć pojedynczych obiektów położonych na chronionym obszarze niewpisanych indywidualnie do rejestru. Obiekty położone na terenie zabytkowego zespołu, które nie są wpisane do rejestru zabytków indywidualnie, nie podlegają rygorom związanym z wpisem indywidualnym do rejestru zabytków, takim jak np. możliwość ingerencji konserwatorskiej w roboty we wnętrzu obiektu, czy konieczność jego skreślenia z rejestru przed rozbiórką.

Przytaczając takie podstawy kasacyjne organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach, w szczególności uzasadnione są zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wniesienie skargi na decyzję administracyjną oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje i rozstrzyga sprawę poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działania organu administracji publicznej. Zadaniem sądu administracyjnego jest dokonanie pełnej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie podstawy prawnej i ustalonego przez organ stanu faktycznego, z odniesieniem się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz zarzutów podnoszonych przez strony. Dlatego też w uzasadnieniu wyroku sąd ma obowiązek nie tylko przedstawić zarzuty podnoszone w skardze, ale także jej wyjaśnienie, co obejmuje przedstawienie stanowiska sądu co do istotnych okoliczności sprawy, które determinują treść rozstrzygnięcia, a także odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów podnoszonych przez skarżącego (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że wadliwe jest takie rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny, gdy sąd ten nie rozpatrzy i nie oceni wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz nie rozważy wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Z art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że zabytkiem nieruchomym może być zespół nieruchomości, zaś w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 3 pkt 13 tej ustawy mowa jest o tym, że zabytkiem nieruchomym może być zespół budowlany, który tworzy powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcje, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego jego elementami są budynki (obiekty budowlane) tworzące ten zespół. Każdy z budynków wchodzących w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wpisany także odrębnie do rejestru zabytków (art. 9 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Zakres i formy ochrony budynku (obiektu budowlanego) wchodzącego w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków są inne niż w przypadku, gdy do rejestru zabytków zostanie wpisany dodatkowo także ten budynek jako zabytek nieruchomy. Ma to znaczenie w toku wydawania pozwoleń na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku, a w szczególności robót rozbiórkowych. W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego (powiązanej przestrzennie grupy budynków) przedmiotem ochrony jest ten zespół, który tworzą wchodzące w jego skład budynki, ze względu na wyróżniające cechy zespołu (art. 3 pkt 13 ustawy), natomiast w razie wpisania do rejestru zabytków dodatkowo takiego budynku (nieruchomości), który wchodzi w skład zespołu budowlanego, przedmiotem ochrony dodatkowej jest sam budynek ze względu na cechy zabytkowe tego budynku. W przypadku obiektu budowlanego wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków pozwolenie na rozbiórkę może być wydane dopiero po uzyskaniu decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków działającego w imieniu ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków (art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) sierpnia 2012 r. z tej przyczyny, że organ, wbrew czytelnemu zapisowi decyzji o wpisie do rejestru zabytków hali fabrycznej rozbudowanej o część magazynową i mieszkalną, uznał, w oparciu o mapę, która została dołączona do decyzji, że planowane roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego nie dotyczą obiektu wpisanego do rejestru zabytków. W ocenie Sądu pierwszej instancji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego powinien poddać analizie, czy roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego dotyczą części magazynowej, o której mowa w punkcie 4 decyzji z dnia (...) listopada1993 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji nie przestawił żadnych takich argumentów, z których wynikałoby, że nieprawidłowe jest stanowisko organu, iż przeznaczony do rozbiórki obiekt magazynowy nie jest objęty indywidualnym wpisem do rejestru zabytków. Sąd pierwszej instancji nie wskazał żadnych dokumentów, które pozwalałyby na podważenie ustaleń i wnioskowania organów administracji. Mając na uwadze treść obu decyzji nie można podzielić wyrażonego w zaskarżonym wyroku stanowiska, że organ nie dokonał analizy, czy roboty rozbiórkowe obiektu magazynowego dotyczą kompleksu hali fabrycznej z ok. 1900 r. rozbudowanej w międzywojniu w kierunku północnym o część magazynową i mieszkalną o wspólnych cechach historycyzmu ceglanego prostego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dokonał oceny materiału dowodowego i ustalił stan faktyczny w sprawie. W uzasadnieniu decyzji z dnia (...) sierpnia 2012 r. oraz z dnia (...) kwietnia 2013 r. organ stwierdził, że wnioskowana rozbiórka budynku łącznika oraz budynku magazynowego (nazywanego też oficyną) przy ul. Ż. (...) w K. nie wymagała uprzedniego ich skreślenia z rejestru zabytków, albowiem żaden z tych obiektów nie został indywidualnie wpisany do rejestru zabytków. Organ wskazał, że z decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia (...) listopada 1993 r. wynika, że do rejestru zbytków wpisano zespół Architektoniczno - P. (...) składający się, między innymi z kompleksu hali fabrycznej z około 1900 r. rozbudowanej w międzywojniu w kierunku północnym o część magazynową i mieszkalną - o wspólnych cechach historyzmu ceglanego prostego. W ocenie organu wpis ten nie obejmował obiektu magazynowego ani łącznika, co wynika zarówno z treści decyzji z dnia (...) listopada 1993 r., jak i z porównania mapy załączonej do tej decyzji oraz mapy załączonej do wniosku inwestora, na której zaznaczono obiekty przeznaczone do rozbiórki (obiekt magazynowy i łącznik). Obiekty te położone są jedynie na obszarze zabytkowego zespołu wpisanego do rejestru zabytków. Organ podniósł, że budynek określony przez Miejskiego Konserwatora Zabytków mianem "magazynowego" nie został uwzględniony na mapie załączonej do decyzji o wpisie zespołu do rejestru zabytków, o budynku tym nie ma też wzmianki w decyzji z dnia (...) listopada 1993 r. W decyzji z dnia (...) listopada 1993 r. wpisano do rejestru jedynie rozbudowę kompleksu hali, tymczasem budynek magazynowy objęty wnioskiem o rozbiórkę nie jest połączony z kompleksem hali (stanowi odrębny budynek). Tym samym organ w uzasadnieniu decyzji obszernie odniósł się do tego, czy obiekt magazynowy (oficyna) został wpisany do rejestru zabytków. Okoliczność, że znajdujące się na działce nr (...) obiekty pełnią zbliżoną funkcję nie oznacza, że obiekt magazynowy, o którego pozwolenia na rozbiórkę wnosił inwestor został wpisany do rejestru zabytków.

Nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że Minister Kultury i Ochrony Zabytków oparł się jedynie na załączonej do decyzji z dnia (...) listopada 1993 r. mapie określonej jako szkic z lokalizacją obiektów i granic ochrony zabytku. Z uzasadnienia decyzji z dnia (...) sierpnia 2012 r. oraz z dnia (...) kwietnia 2013 r. wynika, że organ analizował zarówno treść decyzji z dnia (...) listopada 1993 r., jak również porównywał mapę załączoną do tej decyzji z mapą załączoną do wniosku inwestora, na której zaznaczone są obiekty przeznaczone do rozbiórki (obiekt magazynowy i łącznik). Jakkolwiek szkic z lokalizacją obiektów i granic ochrony zabytku, dołączony do decyzji z dnia (...) listopada 1993 r., nie stanowi integralnej części tej decyzji, to szkic ten jako dokument urzędowy może stanowić materiał dowodowy w tej sprawie. Obowiązkiem organu było dopuszczenie jako dowód wszystkiego co może przyczyniać się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Sąd pierwszej instancji, uchylając obie decyzje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, nie wskazał, jakich konkretnie okoliczności nie rozważył organ ani jakich środków dowodowych dotychczas nie przeprowadzono w tym postępowaniu administracyjnym. Uzasadnienie wyroku ogranicza się do ogólnikowych stwierdzeń, które nie nawiązują do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a opierają się jedynie na tym, że zdaniem Sądu pierwszej instancji, z decyzji z dnia (...) listopada 1993 r. bezsprzecznie wynika, że obiekt magazynowy został wpisany do rejestru zabytków. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do tego, czy z akt sprawy wynika, że na działce nr (...), przy ul. Ż. (...) w K. znajdują się trzy obiekty budowlane: obiekt magazynowy, łącznik oraz rozbudowana część kompleksu hali fabrycznej (kompleks hali fabrycznej znajduje się na działce (...) przy ul. Ż. (...) w K.). Nie zostało więc rozważone, które z tych obiektów zostały wpisane do rejestru zabytków.

Należy także wskazać, że skarżący podniósł w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 36 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, albowiem jego zdaniem przepis ten nie mógł stanowić podstawy do zawarcia w kwestionowanej decyzji warunku dotyczącego pozostawienia pełnej wysokości muru w granicy z działką nr (...). W takiej sytuacji obowiązkiem sądu administracyjnego było dokonanie oceny także tego zarzutu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji ograniczył swoje rozważania jedynie do kwestii tego, czy obiekt magazynowy został wpisany do rejestru zabytków.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.