II OSK 278/15 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego - OpenLEX

II OSK 278/15 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1651591

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2015 r. II OSK 278/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz R. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1194/14, odrzucające skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia (...) maja 2014 r., nr (...) w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: oddalić skargi kasacyjne

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1194/14, odrzucił skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia (...) maja 2014 r., nr (...), w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w związku ze złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako Spółka) na ww. postanowienie SKO w Krakowie Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 13 sierpnia 2014 r. wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

Powyższe wezwanie zostało doręczone Spółce w trybie doręczenia zastępczego w dniu (...) września 2014 r. (powinno być (...) września 2014 r.), (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych - k. 11). Sąd stwierdził, że do chwili wydania postanowienia nie uiszczono wpisu od skargi, pomimo upływu terminu zakreślonego do dokonania tej czynności procesowej.

W zaistniałej sytuacji Sąd na podstawie art. 220 § 1, art. 230 § 1 i 2 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., w skrócie p.p.s.a.) orzekł o odrzuceniu skargi z uwagi na niedokonanie wpisu w wyznaczonym do tego terminie mimo wcześniejszego wezwania.

Skargę kasacyjną od ww. postanowienia wnieśli uczestnik postępowania R. T. oraz T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej skarżący kasacyjnie), reprezentowani przez r. pr. M. B., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono, że Sąd wydając skarżone postanowienie dopuścił się, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenia art. 73 § 1 p.p.s.a., poprzez dokonanie wadliwego doręczenia w trybie doręczenia zastępczego, a polegającego na niepozostawieniu w skrzynce oddawczej Spółki Tuchowska 7 sp. z o.o. zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki pocztowej w danej placówce pocztowej na okres 7 dni.

Z ostrożności procesowej na podstawie art. 73 § 1-3 p.p.s.a. zarzucono, że mające istotny wpływ na wynik sprawy, wadliwe doręczenie w trybie doręczenia zastępczego polegało na:

1.

nie umieszczeniu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach sprawy, daty w jakiej adresat mógł odebrać przesyłkę po pierwszym jej awizowaniu;

2.

nie umieszczeniu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach sprawy informacji, że przesyłka może być odebrana w odpowiedniej placówce pocztowej.

Ponadto, zdaniem skarżących kasacyjnie, naruszony został art. 73 § 4 p.p.s.a., bowiem w oparciu o wskazane powyżej wady doręczenia zastępczego uznano, że nastąpił skutek doręczenia przesyłki.

W uzasadnieniu podniesiono, że wadliwość doręczenia zastępczego w niniejszej sprawie polegała na tym, że Spółka nie otrzymała nigdy zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, wobec czego nie można doręczeniu temu przypisać skutków prawnych przewidzianych w art. 73 § 4 p.p.s.a. polegających na przyjęciu fikcji doręczenia skutecznego. Co prawda w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru po dwukrotnym awizowaniu, lecz nie przesądza to o tym, że samo zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki rzeczywiście zostało pozostawione w skrzynce oddawczej adresata.

Wskazując na konieczne elementy zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej z art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a., Skarżący kasacyjnie stwierdzili, że zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy nie zawiera informacji, jakoby na samym zawiadomieniu o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej zawarto informację, że przesyłkę należy odebrać w odpowiednim miejscu w terminie 7 dni od dnia pozostawienia, do czego, ich zdaniem, bezwzględnie zobowiązuje powołany przepis. Powołany przepis nakazuje też w zawiadomieniu o pozostawieniu przesyłki zawrzeć informację o możliwości odbioru przesyłki w określonej placówce pocztowej, zatem nie tylko informację o pozostawieniu przesyłki ale również o tym, że w danej placówce można przesyłkę odebrać. Zdaniem skarżących kasacyjnie powyższe bezwzględne wymogi nie zostały spełnione przez doręczyciela, wobec czego nie można przyjąć, że zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. nastąpiło skuteczne doręczenie przesyłki.

Zwrócono uwagę, że wobec wadliwości doręczenia wezwania Spółka T. Sp. z o.o. nie mogła zadośćuczynić temu wezwaniu, a skarga w istocie została przez Sąd odrzucona. Gdyby doręczenie było skuteczne, do odrzucenia skargi by nie doszło.

Skarżący kasacyjnie przywołali postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 1087/2009, gdzie Sąd przyjął, że aby móc mówić o skutecznie dokonanym doręczeniu zastępczym, muszą być spełnione wszystkie przesłanki wskazane w przepisach prawa, w szczególności jedną z tych przesłanek jest zamieszczenie informacji odnośnie miejsca, w którym przesyłka została pozostawiona w związku z niemożliwością doręczenia jej adresatowi lub wskazanym osobom. NSA podkreślił, że dochowanie przewidzianych przepisami prawa zasad doręczenia zastępczego ma niezwykle doniosłe znaczenie, jako że instytucja ta stwarza doniosłe skutki prawne, tj. skutek doręczenia przesyłki, zatem zasady stosowania doręczenia zastępczego winny być ściśle przestrzegane.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Stosownie do treści art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Niewątpliwie postanowienie odrzucające skargę kończy postępowanie w danej instancji i jako takie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną. W tej sytuacji zgodnie z powołanym przepisem prawidłowym jest rozpoznanie skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skargi kasacyjne wniesione przez R. T. i T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. podlegają oddaleniu albowiem zarzuty w nich sformułowane nie zasługują na uwzględnienie.

Za podstawowy argument dotyczący naruszenia przepisów regulujących doręczanie pism należy uznać stwierdzenie skarżących kasacyjnie, że do naruszenia takiego doszło z uwagi na niepozostawienie w skrzynce Spółki awiza. Przepisem, do którego należy się w tym zakresie odnieść, jest art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o tym adresata. Zawiadomienie to, w myśl art. 73 § 2 p.p.s.a., wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Przepis art. 73 § 3 p.p.s.a. określa obowiązek dokonania powtórnego awizowania, natomiast art. 73 § 4 p.p.s.a. precyzuje moment, w którym uznaje się takie awizowane podwójnie pismo za doręczone.

Z powyższej regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest, po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brzmienie przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi - zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata - są z punktu widzenia art. 73 p.p.s.a. istotne. Należy przy tym podkreślić, że to, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie treści zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników poczty stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma. Sąd, badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia z art. 73 p.p.s.a., musi być w stanie - na podstawie posiadanych od poczty informacji - stwierdzić, czy adresat był zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel zostawił awizo, oraz czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania tejże przesyłki. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. w zakresie przesyłki zawierającej wezwanie Spółki do uiszczenia wpisu od skargi, należy zdaniem Sądu uznać, że wszystkie powyższe informacje w sposób niebudzący wątpliwości wynikają z koperty/formularza potwierdzenia odbioru, a tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny miał prawo stwierdzić, że spełnione zostały wymogi z art. 73 p.p.s.a. i uznać, że termin do uiszczenia wpisu upływał z końcem 7 dnia od doręczenia w sposób określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. ((...) września 2014 r.), tj. (...) września 2014 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że strona nie kwestionuje tego, że wskazane wyżej, istotne z punktu widzenia art. 73 p.p.s.a., adnotacje znajdują się na kopercie/formularzu potwierdzenia odbioru (k. 11 akt sprawy). Zatem: przesyłkę awizowano 29 sierpnia 2014 r. z uwagi na nieobecność adresata; zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej; odcisk datownika na stronie adresowej przesyłki wskazuje, że tego samego dnia przesyłka znalazła się w placówce pocztowej K. (...); przesyłkę awizowano powtórnie (...) września 2014 r.; adnotacja i odcisk datownika z (...) września 2014 r. wskazują na zwrot przesyłki do nadawcy z uwagi na niepodjęcie jej w terminie. Wszystkie powyższe adnotacje zostały podpisane przez pracowników poczty.

Konfrontując powyższe okoliczności z zarzutami skargi kasacyjnej należy przede wszystkim stwierdzić, że argument, iż Spółka nie otrzymała awiza, zawiadamiającego go o możliwości odebrania przedmiotowego pisma, nie może zostać uznany za świadczący o naruszeniu art. 73 § 1-3 i § 4 p.p.s.a. Wymaga podkreślenia, że doręczenie pisma w trybie przewidzianym w art. 73 p.p.s.a. stanowi rodzaj fikcji prawnej - domniemanie doręczenia w dacie wskazanej w art. 73 § 4 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi prowadzące do skutku doręczenia, o którym mowa w tym przepisie, zostały spełnione.

Obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem w postaci przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1468). Kwestia ta nie może być jednak badana w ramach postępowania kasacyjnego, gdyż jej rozstrzygnięcie należy do sądu, który będzie oceniał ewentualny wniosek o przywrócenie terminu.

Wskazać należy, z uwagi na podnoszoną w skardze kasacyjnej argumentację, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a., w każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z 9 marca 2011 r., II OSK 368/11). Skoro zatem z adnotacji Poczty na zwróconej do WSA przesyłce wynika, że była ona prawidłowo awizowana, zgodnie z wskazanymi w art. 73 p.p.s.a. regułami, to Sąd I instancji nie miał innej możliwości jak tylko odrzucić skargę, gdyż z jednej strony dysponował wiarygodną informacją Poczty o próbie doręczenia przesyłki, a z drugiej stwierdził, że do uzupełnienia braków nie doszło. Nie sposób więc uznać, że Sąd I instancji naruszył art. 73 p.p.s.a., bowiem po przeprowadzeniu prawidłowej oceny skuteczności doręczenia wezwania miał on prawo i obowiązek stwierdzenia zajścia przesłanki nieuiszczenia wpisu w terminie i odrzucenia skargi z tego właśnie powodu.

Odnosząc się do zarzutu braku na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacji o adresie miejsca pozostawienia pisma, czy braku wskazania daty, w której odbiór pisma jest możliwy należało wskazać, że zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Przy czym przez upoważnienie z art. 139 § 1 i 2 k.p.c. odpowiednie zastosowanie w doręczaniu pism będą miały przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1277 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie), tzn. tylko w takim zakresie, w jakim przepisy rozdziału 4 działu III p.p.s.a. nie stanowią inaczej.

Odpowiednikiem art. 73 § 2 p.p.s.a. jest § 6 ust. 2 rozporządzenia. Różnica między nimi polega na tym, że ten ostatni przepis doprecyzowuje jedynie, iż zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy dokonuje doręczający. Wskazuje się też, że bieg 7 dniowego terminu należy liczyć od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia.

Zgodnie ze wzorem zawiadomienia, o którym mowa w § 6 ust. 3 rozporządzenia, stanowiącym załącznik nr 3 tego rozporządzenia, na zawiadomieniu znajduje się informacja kiedy, jaką przesyłkę i do kogo adresowaną pozostawiono w placówce pocztowej lub urzędzie gminy pod określonym adresem. Wskazuje się termin odebrania tej przesyłki i godziny pracy placówki lub urzędu. Zawiera też stosowne pouczenie o zwrocie przesyłki po dwukrotnym awizowaniu, o uznaniu za doręczone po upływie ostatniego dnia wyznaczonego do jego odbioru, a także że doręczenie może powodować rozpoczęcie biegu terminów procesowych.

Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że, wbrew temu co twierdzą skarżący kasacyjnie, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej nie jest konieczne umieszczanie informacji o miejscu złożenia pisma i terminie jego odbioru z placówki pocztowej lub urzędu gminy. Te informacje znajdować się muszą na zawiadomieniu o pozostawieniu niedoręczonej przesyłki, (tzw. awizo).

Podsumowując, należy podkreślić, że Sąd I instancji by uznać wezwanie za skutecznie doręczone nie musiał dysponować dowodem faktycznego pozostawienia przez doręczającego w skrzynce odbiorczej Spółki zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej (awizo). Istotą przyjęcia fikcji doręczenia jest to, że w oparciu o określone znamiona dokonuje się stwierdzenia zaistnienia doręczenia, następnie łącząc z tym określone dalsze skutki np. w postaci rozpoczęcia biegu terminów procesowych. Czynności podjęte przez Pocztę uwidocznione na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru jednoznacznie wskazują, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął fikcję uznania pisma za skutecznie doręczone i w konsekwencji orzekł o odrzuceniu nieopłaconej w terminie skargi.

W związku z powyższym, że argumentacja skarg kasacyjnych okazała się chybiona Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 1 i 3 w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.