Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1987155

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 28 października 2015 r.
II OSK 2580/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 942/14 o odrzuceniu skargi M. Z. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia (...) czerwca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie rozbiórki budynku garażowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Białymstoku postanowieniem z dnia 13 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 942/14 odrzucił skargę M. Z. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PWINB) w Białymstoku z dnia (...) czerwca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie rozbiórki budynku garażowego.

W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że M. Z. złożył do WSA w Białymstoku skargę na decyzję PWINB w Białymstoku z dnia (...) czerwca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego.

Pod rygorem odrzucenia skargi, Sąd wojewódzki w dniu 6 października 2014 r., wezwał Skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie 5 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez K. Z. w dniu 23 października 2014 r. (k. 9 akt). Wyznaczony przez Sąd termin upłynął z dniem 30 października 2014 r. W terminie tym, Skarżący złożył jedynie zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, natomiast braki formalne skargi nie zostały usunięte - nie nadesłano wymaganych odpisów skargi.

Wskazując na powyższe sąd I instancji, w myśl art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) odrzucił skargę, gdyż w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.

Skargą kasacyjną - działający w imieniu M. Z. - pełnomocnik zaskarżył w całości ww. postanowienie i zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1)

§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1350 z późn. zm., dalej rozporządzenie) w zw. z art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm., dalej k.p.c.) i art. 65 § 2 p.p.s.a., przez przyjęcie, że pismo zawierające wezwanie do nadesłania 5 egzemplarzy odpisów skargi zostało skutecznie doręczone Skarżącemu;

2)

§ 2 ust. 4 rozporządzenia w zw. z art. 131 § 2 k.p.c. i art. 65 § 2 p.p.s.a., przez przyjęcie, że przesyłka polecona z dnia 6 października 2014 r., odebrana dnia 23 października 2014 r. przez K. Z., zawierała odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, wezwanie do nadesłania 5 egzemplarzy odpisów skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę;

3)

art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., przez pozbawienie strony możności obrony swoich praw.

W związku z tym strona skarżąca wniosła o:

1.

uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku,

2.

przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały opłacone w całości lub w części.

W uzasadnieniu podniesiono, że przedmiotowa przesyłka zawierała jedynie odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. W kopercie nie było natomiast wezwania do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie 5 egzemplarzy odpisów skargi.

Nadto, w ocenie strony skarżącej postępowanie WSA w Białymstoku polegające na przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego, a następnie pospieszne wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie bez dania szansy wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu na zapoznanie się z aktami sprawy i podjęcie stosownych czynności procesowych, jest zupełnie nieracjonalne i bezpośrednio godzi w istotę procesu i stawia pod znakiem zapytania spełnienie jego celu. Zdaniem tejże strony swoim postępowaniem sąd I instancji pozbawił skarżącego tym samym możliwości obrony swoich praw, co zgodnie z treścią art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. jest podstawą nieważności postępowania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła.

Zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

W rozpoznawanej sprawie - w ocenie sądu I instancji - brakiem formalnym nieuzupełnionym w terminie był brak 5 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Konsekwencją nieuzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi w zakreślonym terminie było jej odrzucenie stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Do doręczania pism przez pocztę w postępowaniu sądowym stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (art. 65 § 2 p.p.s.a.). Zastosowanie znajdują więc przepisy, wydanego na postawie art. 131 § 2 k.p.c., rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. Dla prawidłowego doręczenia pisma przez pocztę istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 2 rozporządzenia), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 4, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Przesyłka taka może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany, jak w niniejszej sprawie, na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2000 r., I CZ 87/00, lex nr 548760, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. II CKN 483/2000 nie publ., postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt I CZ 38/00, Biul. SN 2000, Nr 5, poz. 15). Zatem dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru.

Wskazać również należy, że § 8 ust. 1 pkt 1 lit. a - d rozporządzenia wymienia zamknięty katalog osób uprawnionych do odbioru przesyłki złożonej po awizowaniu w placówce pocztowej operatora (adresat, osoba uprawniona do reprezentacji przed sądem adresata będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, upoważniony pracownik adresata będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, upoważniony pracownik, w przypadku gdy adresatem jest organ wymieniony w art. 137 § 1 lub 2 k.p.c.). Z powyższego wynika, że zgodnie z rozporządzeniem o doręczeniach w przypadku osób fizycznych jedyną osobą uprawnioną do odbioru na poczcie awizowanej przesyłki pozostaje tylko sam adresat, przy wyłączaniu nawet osoby pełnomocnika adresata, nie mówiąc już o osobach wspólnie zamieszkujących z adresatem z którym są spowinowacone czy spokrewnione.

W przedmiotowej sprawie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 9 akt sądowych) nie wynika jednoznacznie, że przesyłka została odebrana w Urzędzie Pocztowym przez matkę skarżącego - K. Z. (skarżący w skardze kasacyjnej prawdopodobnie mylnie oznaczył ją jako swoją siostrę), by skarżący kasacyjnie mógł kwestionować odbiór przesyłki przez wskazaną osobę, podnosząc że nie była ona upoważniona do odbioru korespondencji. Należy zauważyć, że K. Z. złożyła swój podpis i datę pod informacją, że przedmiotową przesyłkę otrzymała "pod adresem wyżej wymienionym", czyli adresem domowym.

Jednakże autor skargi kasacyjnej - w powołanym w pkt 2 zarzucie skargi kasacyjnej - podniósł także, że zaskarżone postanowienie jest błędne, bowiem przesyłka sądu wojewódzkiego nie zawierała wezwania do nadesłania 5 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych.

Odnosząc się do powyższego, wskazać należy, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki jako rodzaj przesyłki wpisano: "wezw. do uzup. brak. form. skargi + odpis odpow. na skargę". Zważyć jednak trzeba, że jak wynika z akt sprawy, wszystkie te pisma sporządzono na oddzielnych drukach (k. 7 i 8), co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wobec twierdzeń wnoszącego skargę kasacyjną o nieotrzymaniu jednego z nich - nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie o nadesłanie 5 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych.

O nieotrzymaniu powyższego wezwania może również świadczyć okoliczność, że skarżący w terminie odniósł się do innych braków skargi (złożył zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi).

W przedmiotowej sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżący faktycznie otrzymał przedmiotowe wezwanie. W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie jej ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). W pełni należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, który stwierdził: "Za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania".

Na uwzględnienie nie zasługiwał natomiast zarzut naruszenia przepisu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż r. pr. M. P. informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego otrzymał w dniu 9 lipca 2015 r., a już 13 lipca 2015 r. sąd I instancji wydał postanowienie o odrzuceniu skargi, to jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy. Należy w tym miejscu również zwrócić uwagę, że pełnomocnik skarżącego został poinformowany o zakończeniu postępowania i wydaniu postanowienia, jak również o możliwości wniesienia środka odwoławczego, z którego to uprawnienia skorzystał w terminie.

W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia powyższego braku formalnego, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, jest nieuzasadnione i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.

Jednocześnie wskazać należy, że o kosztach należnych pełnomocnikowi strony ustanowionemu z urzędu (art. 250 p.p.s.a.) orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.