Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1138159

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 25 stycznia 2012 r.
II OSK 2388/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz.

Sędziowie NSA: Małgorzata Dałkowska-Szary, del. Leszek Kiermaszek (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SAB/Rz 43/11 w sprawie ze skargi A. M. na bezczynność Burmistrza (...) w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i umorzyć postępowanie sądowe.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Rz 43/11 oddalił skargę A. M. na bezczynność Burmistrza Miasta Boguchwała w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie o warunki zabudowy terenu.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

A. M. pismem z dnia 9 czerwca 2009 r. wniosła o wydanie przez Burmistrza Miasta Boguchwała decyzji ustalającej warunki zabudowy terenu dla inwestycji polegającej na zmianie przeznaczenia budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr (...) w Boguchwale na usługi hotelarskie z gastronomią. Następnie pismem z dnia 1 grudnia 2010 r. zmodyfikowała powyższy wniosek wnosząc o zmianę przeznaczenia budynku także w odniesieniu do użytkowego poddasza. Wobec nieprzedłożenia przez wnioskodawczynię żądanej przez organ decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji wniosek został pozostawiony bez rozpoznania pismem z dnia (...) stycznia 2011 r., nr (...).

Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na niezałatwienie tej sprawy przez Burmistrza Miasta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (23 lutego 2011 r.) wskazując, że Burmistrz przewlekle prowadzi postępowanie, unikając załatwienia sprawy, a zwłoka organu nie jest usprawiedliwiona wskazanymi przez niego poszukiwaniami następców prawnych jednej ze stron, gdyż organ posiada już informacje o ich nazwiskach i adresach. SKO w Rzeszowie uznając zażalenie za usprawiedliwione postanowieniem z dnia 18 marca 2011 r. wyznaczyło organowi pierwszej instancji dodatkowy 30 dniowy termin do załatwienia sprawy. Zdaniem Kolegium żądanie przedłożenia decyzji środowiskowej było nieuzasadnione, a w konsekwencji niezasadne również pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wniesionej w dniu 19 maja 2011 r., A. M. wniosła o zobowiązanie Burmistrza Miasta Boguchwała do załatwienia sprawy "w możliwie najkrótszym terminie". Skarżąca wskazała, że w 2008 r. opracowała projekt unijny i przystąpiła do konkursu zorganizowanego przez Urząd Marszałkowski w Rzeszowie, uzyskując dofinansowanie na przedsięwzięcie pod nazwą: Zakup nieruchomości wraz z niezbędnym wyposażeniem w celu rozbudowy działalności przedsiębiorstwa PPUH A. M. o usługi hotelowo-gastronomiczne. Podpisanie umowy z Urzędem Marszałkowskim obliguje ją do realizacji inwestycji, zaś bezczynność Burmistrza Miasta i brak ustalenia warunków zabudowy grozi cofnięciem przyznanej dotacji. Podała również, że w celu wykonania przyjętego na siebie zobowiązania zaciągnęła kredyt.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Boguchwała wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wskazał, że w sprawie wydana już była decyzja odmawiająca ustalenia warunków zabudowy (decyzja z dnia (...) stycznia 2009 r., nr (...)) dla inwestycji pn. zmiana przeznaczenia budynku mieszkalnego na usługi hotelarskie z gastronomią. Zdaniem organu wniosek skarżącej z dnia 9 czerwca 2009 r. dotyczy jednak innej inwestycji. Przedłużające się postępowanie wywołane było koniecznością ustalenia następców prawnych po Z. A., właścicielce działki nr (...), stanowiącej drogę dojazdową do terenu inwestycji. Z tych względów zawieszono postępowanie do czasu ustanowienia kuratora spadku, a postępowanie podjęto w następstwie pisma Sądu Rejonowego w Krakowie informującego o osobach następców prawnych i ich adresach. W toku postępowania wpłynął pisemny protest części mieszkańców ulicy Kopernika w Boguchwale dotyczący planowanej inwestycji. Akta sprawy dwukrotnie przesłano Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Rzeszowie. Postanowieniem Kolegium z dnia (...) czerwca 2011 r. drugie zażalenie skarżącej z dnia 2 maja 2011 r. uznane zostało za nieuzasadnione. Przedstawione okoliczności wskazują, w ocenie Burmistrza, że nie pozostaje bezczynny, co usprawiedliwia wniosek o oddalenie skargi. Ponadto skarga jest niedopuszczalna, gdyż została złożona w dniu 19 maja 2011 r., a zatem w chwili toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym postępowania zażaleniowego, w którym skarżąca kwestionowała bezczynność organu pierwszej instancji.

W toku postępowania sądowego Burmistrz Miasta Boguchwała poinformował, że w dniu (...) lipca 2011 r. została wydana decyzja nr (...) ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji pod nazwą "zmiana sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z użytkowym poddaszem na usługowy (usługi hotelarskie i gastronomiczne typu catering)" na działce nr ewid. (...) w Boguchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku, którym oddalił skargę stwierdził na wstępie, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Złożenie tego rodzaju skargi dopuszczalne jest po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.).

Skarżąca wyczerpała tryb niezbędny do wniesienia skargi do Sądu, tj. skorzystała z przysługującego jej, zgodnie z art. 37 k.p.a., zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W przedmiotowej sprawie z takim zażaleniem na bezczynność Burmistrza Miasta Boguchwała skarżąca wystąpiła nawet dwukrotnie. Dla kwestii dopuszczalności skargi nie ma przy tym znaczenia czy organ wyższego stopnia rozpoznał zażalenie wniesione na podstawie art. 37 k.p.a., ani też jakie rozstrzygnięcie podjął, bowiem przepisy wymagają jedynie wyczerpania środków zaskarżenia. Tym samym niezasadne są przywołane w odpowiedzi na skargę argumenty organu przemawiające za odrzuceniem skargi wobec wniesienia jej w czasie, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie nie rozpoznało jeszcze drugiego zażalenia skarżącej na bezczynność organu.

Następnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w myśl art. 149 p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W świetle powyższego uregulowania celem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wymuszenie na organie określonych zachowań, zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy. W przypadku postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji, cel ten zostaje osiągnięty poprzez zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym przez Sąd terminie, przy czym Sąd uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wyrokowania.

W rozpatrywanej sprawie decyzja o żądanej przez skarżącą treści została wydana w dniu 8 lipca 2011 r., a w tej sytuacji brak jest możliwości zobowiązania organu do określonych działań przewidzianych w art. 149 p.p.s.a., a tym samym uwzględnienia skargi, bowiem stan bezczynności ustał. Niewątpliwie jednak Burmistrz Miasta Boguchwała dopuścił się bezczynności prowadząc postępowanie z wniosku skarżącej od 9 czerwca 2009 r. do 8 lipca 2011 r., co potwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie uznając zażalenie skarżącej za usprawiedliwione. W postanowieniu z dnia 18 marca 2011 r. SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji bezpodstawnie wzywał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez dołączenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, która dla przedmiotowej inwestycji nie była wymagana.

Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny zaakcentował, że wspomniana decyzja o warunkach zabudowy terenu z dnia 8 lipca 2011 r. została wydana już po wniesieniu skargi do Sądu, co oznacza, iż postępowanie sądowoadministracyjne nie było bezprzedmiotowe. Uwzględniając więc fakt, że stan bezczynności ustał istniały powody do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę kasacyjną wniosła A. M., reprezentowana przez adwokata wyznaczonego z urzędu. Zaskarżając ten wyrok w całości, z powołaniem się na podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w skardze kasacyjnej, sprostowanej w piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2011 r., pełnomocnik skarżącej podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania:

1)

art. 151 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 i art. 149 p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo podstaw do umorzenia postępowania sądowego, skoro na skutek wydania decyzji z dnia 8 lipca 2011 r. postępowanie to stało się bezprzedmiotowe,

2)

art. 269 § 1 p.p.s.a. przez wyrażenie poglądu prawnego sprzecznego z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 stanowiącą, że "przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności" oraz zaniechanie wystąpienia z pytaniem prawnym do powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego,

3)

art. 151 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 135 i art. 149 p.p.s.a. przez brak rozstrzygnięcia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4)

art. 151 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 135, art. 149 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W oparciu o te zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że w ustalonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanie faktycznym sprawy Sąd ten nie mógł wydać wyroku oddalającego skargę z tej przyczyny, że postępowanie sądowoadmini-stracyjne na skutek wydania decyzji przez organ administracji stało się bezprzedmiotowe. Należało zatem wydać postanowienie umarzające postępowanie. Sąd nie zastosował się do wiążącej go uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, nie wystąpił również, nie podzielając stanowiska zawartego w tej uchwale, do odpowiedniego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały. Następnie autor skargi kasacyjnej nawiązał do argumentacji zawartej w powołanej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł również, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie rozstrzygnął, czy bezczynność Burmistrza Miasta Boguchwała lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania miały miejsce z naruszeniem prawa, nie odniósł się także do tej kwestii w uzasadnieniu wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Burmistrz Miasta Boguchwała wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od wnoszącej skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania. W ocenie organu brak podstaw do przyjęcia, by pozostawał bezczynny w rozpoznaniu sprawy względnie by przewlekle prowadził postępowanie. Decyzja o warunkach zabudowy wydana została w dniu 8 lipca 2011 r. nie dlatego, że skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, lecz z uwagi na zakończenie wszystkich czynności w prowadzonym postępowaniu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia rozważań należy zauważyć, że sprawę niniejszą wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., rozpoznać należało w granicach przytoczonej w skardze kasacyjnej podstawy, tj. naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna oparta została o usprawiedliwioną podstawę, aczkolwiek nie wszystkie z postawionych w niej zarzutów okazały się uzasadnione.

Trafnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w trakcie przeprowadzonej kontroli, że postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało na skutek wniosku skarżącej z dnia 9 czerwca 2009 r. o ustalenie warunków zabudowy terenu dla przedstawionego we wniosku zamierzenia budowlanego, zmodyfikowanego w piśmie z dnia 1 grudnia 2010 r. Faktem niespornym zaś było, że na dzień wniesienia skargi do sądu administracyjnego (19 maja 2011 r.) na bezczynność Burmistrza Miasta Boguchwała w przedmiocie niewydania decyzji o warunkach zabudowy terenu, sprawa nie została załatwiona. Organ, którego bezczynność zaskarżono, decyzję w tym przedmiocie wydał w toku postępowania sądowego (8 lipca 2011 r.), a zatem przed wydaniem przez Sąd pierwszej instancji w dniu 2 sierpnia 2011 r. zaskarżonego wyroku. Mając to na uwadze Sąd wyraził pogląd, że skoro decyzja wydana została po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, postępowanie sądowe ze skargi na bezczynność organu nie stało się bezprzedmiotowe, a w konsekwencji brak było podstaw do umorzenia tego postępowania, skarga zaś wobec ustania bezczynności organu winna ulec oddaleniu. Z takim poglądem nie można się zgodzić, co trafnie dostrzegł i wyeksponował autor skargi kasacyjnej.

Należy jednak wskazać, że do czasu podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w składzie siedmiu sędziów z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (ONSA i WSA 2009 r. Nr 4, poz. 63) w orzecznictwie sądowym, a także w doktrynie panowała rozbieżność co do tego, czy w razie ustania bezczynności organu w toku postępowania sądowego należy je umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czy też skargę należy oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu uchwały, że postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia, w których następstwie zakończy się sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku wygaśnie przedmiot zaskarżenia. Sprawa sądowoadministracyjna m.in. kończy się na skutek uwzględnienia skargi przez organ w drodze autokontroli

(art. 54 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zatem, a contrario, z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi przez sąd nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt wydane zostały z naruszeniem terminu do ich wydania. Uwzględnienie więc skargi przez organ wywołuje ten skutek, że organ przestaje tkwić w bezczynności, a sąd nie może ponownie zobowiązywać organu do wydania już wydanej decyzji lub innego aktu. W takiej sytuacji brak podstaw do oddalenia skargi, ponieważ powodem oddalenia skargi jest jej bezczynność, stąd postępowanie sądowe w sprawie bezczynności organu jako bezprzedmiotowe winno ulec umorzeniu.

Tych okoliczności nie miał na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, który z obrazą art. 269 § 1 p.p.s.a. nie zastosował się do wiążącej go uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 wyrażając pogląd, że w razie ustania bezczynności organu w toku postępowania sądowego skargę należy oddalić. Powołany art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje więc, że wiąże ona wszystkie sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których stosowany będzie interpretowany w uchwale przepis (por. A. Skoczylas - Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wyd. C.H. Beck - Warszawa 2004 r., str. 221). Zawarta zaś w art. 269 § 1 p.p.s.a. instytucja odstąpienia od stanowiska wyrażonego w uchwale składu powiększonego Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy uchwał zarówno konkretnych (art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), jak i abstrakcyjnych (art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Nie do odparcia okazał się zatem postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu, co miało wpływ na końcowy wynik sprawy, tym bardziej, że Sąd pierwszej instancji nie tylko nie uzewnętrznił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powodów, dla których odstąpił od przedstawienia zagadnienia prawnego powiększonemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale przemilczył fakt podjęcia uchwały przez skład siedmiu sędziów.

Jak już stwierdzono Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że Burmistrz Miasta Boguchwała pozostawał bezczynny w załatwieniu przedmiotowej sprawy w chwili wniesienia skargi i w toku postępowania sądowego, a bezczynność ustała w dacie wydania decyzji z dnia 8 lipca 2011 r. ustalającej warunki zabudowy terenu dla objętego wnioskiem zamierzenia budowlanego. W tej sytuacji usprawiedliwiony jest kolejny zarzut wnoszącego skargę kasacyjną naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu, skoro z chwilą wydania tej decyzji powstała przeszkoda prawna powodująca niemożność kontynuowania postępowania, które stało się bezprzedmiotowe i w konsekwencji zastosowania w stosunku do organu, którego bezczynność zaskarżono, przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a. Nie jest zaś kwestionowane, że wymieniona decyzja ustalająca warunki zabudowy terenu stanowi załatwienie sprawy w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącej. Powyższe spostrzeżenie oznacza, że tym samym zasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie, skoro w ustalonym stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do oddalenia skargi jako bezzasadnej.

Nie znajduje natomiast usprawiedliwienia zarzut zmierzający do wykazania, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 149 p.p.s.a. przez to, że w zaskarżonym wyroku nie orzekł, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Umknęło bowiem wnoszącemu skargę kasacyjną, że zawarcie w orzeczeniu sądu stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zdanie drugie § 1 wymienionego przepisu), możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy sąd uwzględnia skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy. Nie jest zatem dopuszczalne zawarcie takiego stwierdzenia (pozytywnego lub negatywnego) w innym orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe, w tym także wówczas, gdy istnieje bezczynność organu a sąd umarza postępowanie jako bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji nie dochodzi do zobowiązania organu do wydania decyzji lub innego aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 a p.p.s.a., a zatem do zastosowania art. 149 § 1 p.p.s.a.

Nierozważenie tych okoliczności przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w części dotyczącej wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. o wpływie istotnym dla końcowego wyniku spray, co tym samym czyni ostatni z zarzutów za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 189 p.p.s.a., jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Regulacja powyższa stanowi dalsze odstępstwo od wyrażonej w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, a zastosowaniu tej instytucji procesowej nie stoi na przeszkodzie niezamieszczenie w skardze kasacyjnej wniosku w tym zakresie. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja ma miejsce, jako że w ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji winien był orzec o umorzeniu postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż w jego toku ustało przewlekle prowadzenie postępowania przez organ administracji.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 i następne p.p.s.a., po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia, że koszty postępowania zostały zapłacone w całości lub w części. O innym kosztach postępowania nie orzeczono, gdyż skarżąca zwolniona była w całości od kosztów sądowych (postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2011 r.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.