Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723755

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 29 sierpnia 2019 r.
II OSK 2359/17
Wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.).

Sędziowie: NSA Roman Ciąglewicz, del. WSA Paweł Groński.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 234/17 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia (...) stycznia 2017 r. nr (...) w przedmiocie obowiązku likwidacji urządzenia wodnego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 234/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) oddalił skargę K. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia (...) stycznia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Gorzowskiego z (...) października 2016 r., którą nałożono na K. P. obowiązek likwidacji urządzenia wodnego - zastawki piętrzącej wykonanej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w korycie "kanału ulgi", na terenie działki o nr ewid. (...) obręb: (...) gm. K., w odległości 40 m od istniejącego jazu, położonego na działce nr (...) obręb: M. gm. K.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. P. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego - przepisu art. 123a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie tego przepisu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, konsekwencją czego było niewłaściwe ustalenie, że prace wykonane przez K. P. w tzw. rowie obiegowym, w postaci ułożenia worków z piaskiem w celu zapobieżenia nanoszeniu namułów i nieczystości, wymagały uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, pomimo iż roboty te, mogące być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, nie powodowały oddziaływania wykraczającego poza zakres nieruchomości, na której przedsięwzięcie było zrealizowane, a zatem ich wykonanie nie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a jedynie zgłoszenia właściwemu organowi;

2. naruszenie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez rozpoznanie sprawy wyłącznie w granicach podnoszonych zarzutów, bez uwzględnienia przy ocenie stanu faktycznego przepisu art. 123a ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo wodne, który wyłącza konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w przypadku prowadzenia robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, ale zakres oddziaływania tych robot nie wykracza poza zakres nieruchomości, na której przedsięwzięcie jest realizowane.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. dalej - p.p.s.a.) Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego były decyzje wydane w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego.

Wbrew zarzutowi kasacyjnemu, Sąd Wojewódzki zgodnie z wymogami art. 134 § 1 p.p.s.a. zbadał w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd Wojewódzki zaakceptował istotne w sprawie okoliczności faktyczne oraz zweryfikował podstawę prawną zaskarżonej decyzji, a ponadto odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze.

W zaskarżonym wyroku przyjęto, że "kanał ulgi" położony na terenie działki o nr ewid. (...) obręb (...) gm. K. w sposób ciągły prowadzi śródlądowe wody rzeki Kłodawki, a więc znajdują się w nim wody płynące. W korycie "kanału ulgi" na terenie działki o nr ewid. (...) obręb (...) gm. K. stanowiącej własność skarżącego w odległości 40 m od istniejącego jazu, położonego na działce nr (...) obręb: (...) gm. (...) zostały ułożone worki wypełnione piaskiem i kamienie, które zostały owinięte siatką, co spowodowało powstanie różnicy poziomów wody, doprowadzając do spiętrzenia wody w kanale.

Jednocześnie ustalono, że skarżący nie uzyskał pozwolenia na wykonanie przedmiotowej przegrody, ani też nie złożył wniosku o legalizację urządzenia wodnego.

Sąd Wojewódzki analizując przepisy prawa wodnego zgodził się z oceną organów, że na wykonanie opisanych robót wymagane było pozwolenie wodnoprawne. Mianowicie Sąd Wojewódzki zaznaczył, że zasadniczo wykonanie urządzenia wodnego wymaga pozwolenia wodnoprawnego (art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego) lub w określonych przypadkach zgłoszenia (art. 123a Prawa wodnego). Wskazał też, że niezależnie od tego, czy urządzenie wodne jest rowem, czy kanałem, to w świetle przepisów Prawa wodnego wszelkie roboty związane z urządzeniem wodnym (np. rowem, kanałem), z wyjątkiem robót związanych z utrzymaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji wymagają pozwolenia wodnoprawnego, natomiast w przypadku jego braku mają zastosowanie przepisy art. 64a Prawa wodnego.

Wywód prawny Sądu Wojewódzkiego, oparty na przepisach art. 9 ust. 1 pkt 5, pkt 13, pkt 19, art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. a oraz art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego nie został podważony. Podniesiony zaś zarzut kasacyjny co do niezastosowania w sprawie art. 123a ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego nie mógł być skuteczny.

Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego na wykonanie urządzenia wodnego wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 123a ust. 1 Prawa wodnego, w którym wymieniono czynności wymagające zgłoszenia. Powołany w skardze kasacyjnej art. 123a ust. 1 pkt 7 stanowi, że zgłoszenie wymagane jest na roboty w wodach oraz inne roboty, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i wód podziemnych, o ile zasięg oddziaływania nie wykracza poza granice nieruchomości, na której będzie realizowane przedsięwzięcie.

Podkreślić należy, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutów kwestionujących ustalony stan faktyczny. Tymczasem w uzasadnieniu wyroku zawarto ustalenia, że w wyniku spiętrzenia wody przed zastawką (przegrodą) zalany został zlokalizowany w skarpie kanału wylot służący odprowadzaniu wód poprodukcyjnych ze stawu należącego do Z. R., który posiada pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód m.in. na odprowadzanie wód poprodukcyjnych ze stawu nr 2 do "kanału ulgi". Ponadto w decyzjach wskazywano również na zagrożenie podtapiania gruntów sąsiednich. W takich okolicznościach sprawy nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 123a ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, bowiem zasięg oddziaływania przedmiotowej przegrody wykroczył poza granice nieruchomości, na której przedsięwzięcie zrealizowano. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na przepis art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. d Prawa wodnego stanowiący, że przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio m.in. do robót w wodach oraz innych robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i wód podziemnych.

Niezależnie od powyższego trzeba zaakcentować, iż z akt sprawy nie wynika, aby skarżący dokonał zgłoszenia w zakresie robót objętych art. 123a ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 64a ust. 1 i ust. 5 Prawa wodnego, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację. Natomiast jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o legalizację, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.

Należy podkreślić, że postawionego w skardze zarzutu naruszenia art. 123a ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego nie powiązano w żaden sposób z przepisem art. 64a ust. 1 i ust. 5 Prawa wodnego, będącym podstawą nałożonego na skarżącego obowiązku. W szczególności nie wykazano, aby niezastosowanie przez organy obu instancji art. 123a ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ze skargi kasacyjnej nie wynika, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia mogła mieć kwalifikacja robót według art. 123a ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego, skoro skarżący wykonał przedmiotowe roboty bez pozwolenia, ale też bez zgłoszenia. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów należało uznać, że ocena Sądu Wojewódzkiego co do zgodności z prawem kontrolowanych decyzji była prawidłowa.

W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.