Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1138146

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 lutego 2012 r.
II OSK 2336/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko.

Sędziowie NSA: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, del. Janina Kosowska (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych H. M. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 472-473/10 w sprawie ze skarg P. D. oraz Stowarzyszenia (...) z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia (...) marca 2010 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargi kasacyjne

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 472-473/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Sieradzu sprawy ze skarg P. D. i Stowarzyszenia (...) z siedzibą w Sieradzu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia (...) marca 2010 r., Nr (...), w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta Błaszki z dnia (...) stycznia 2010 r., Nr (...), stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Opisując stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd I instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) maja 2008 r., Burmistrz Gminy i Miasta Błaszki, po rozpatrzeniu wniosku H. M., zwanego dalej inwestorem, ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wytwórni do produkcji mas bitumicznych.

W wyniku rozpoznania wniosku P. D., zwanego dalej skarżącym, z dnia 19 stycznia 2009 r., w którym podniósł on m.in., że jest właścicielem działki położonej w pobliżu działki inwestycyjnej, a pomimo to nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem wskazanej wyżej decyzji, Burmistrz Gminy i Miasta Błaszki, postanowieniem z dnia (...) lutego 2009 r., wznowił postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla wskazanej wyżej inwestycji, a następnie decyzją z dnia (...) marca 2009 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie k.p.a., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. Decyzją z dnia (...) maja 2009 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W wyniku skargi skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 563/09, uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie o wznowieniu postępowania. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji obowiązany jest z urzędu zbadać istnienie ustawowej podstawy wznowienia oraz zachowanie terminu, który w przypadku złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Gdy strona złoży żądanie z uchybieniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. i nie ma podstaw do jego przywrócenia następuje odmowa wznowienia postępowania w drodze decyzji. Mając to na uwadze, Sąd wskazał, że podanie o wznowienie skarżący złożył pismem z dnia 19 stycznia 2009 r., wskazując jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przy czym wcześniejszym pismem z dnia 16 grudnia 2008 r. zażądał udostępnienia mu kopii wniosku złożonego przez inwestora o wydanie warunków zabudowy dla inwestycji oraz decyzji w tym przedmiocie. Dokumenty te zostały doręczone skarżącemu w dniu 29 grudnia 2008 r. W ocenie Sądu ustalenia wymaga zatem data, w której skarżący dowiedział się o decyzji ustalającej warunki zabudowy, w szczególności, czy wiedzę w tym zakresie miał już w dacie żądania udostępnienia tej decyzji (pismo z dnia 16 grudnia 2008 r.), czy też dopiero powziął ją w dacie doręczenia tego dokumentu (w dniu 29 grudnia 2008 r.), czy też o decyzji dowiedział się w innej dacie.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, organ I instancji, decyzją z dnia (...) stycznia 2010 r., odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją o ustaleniu warunków zabudowy z dnia (...) maja 2008 r., stwierdzając, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez skarżącego po upływie terminu określonego w art. 148 k.p.a. W ocenie organu, skarżący wiedział już o decyzji ustalającej warunki zabudowy w dniu 16 grudnia 2008 r. Pismem z tego dnia zażądał bowiem od organu szeregu dokumentów związanych z realizowaną już inwestycją, w tym m.in. kserokopii decyzji o warunkach zabudowy. Tak więc miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął z dniem 16 stycznia 2009 r., gdy tymczasem wniosek taki złożony został w dniu 20 stycznia 2009 r. Organ dodał także, że zgodnie z zaleceniami Sądu wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia o okolicznościach i dacie powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy, jednakże strona nie odpowiedziała na przedmiotowe wezwanie.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji, złożonym przez skarżącego oraz Stowarzyszenie (...) (dopuszczone do postępowania postanowieniem Burmistrza Gminy i Miasta Błaszki z dnia 26 sierpnia 2009 r.), zwane dalej Stowarzyszeniem, skarżący podniósł, że nie odpowiedział na wezwanie, bowiem we wcześniejszych pismach przedstawił wszystkie okoliczności sprawy. Dodał, że wprawdzie w piśmie z dnia 16 grudnia 2008 r. zażądał przesłania mu kopii decyzji o warunkach zabudowy, ale wówczas nie wiedział jeszcze, czy takowa została wydana. O tym fakcie dowiedział się dopiero w dniu 29 grudnia 2008 r., gdy informację o tym (wraz z egzemplarzem decyzji) przesłał mu organ, odpowiadając na jego pismo.

Decyzją z dnia (...) marca 2010 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając za prawidłowe stanowisko tego organu co do przekroczenia przez skarżącego terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a.

W skardze na przedmiotową decyzję, skarżący i Stowarzyszenie podnieśli, że decyzji o odmowie wznowienia postępowania nie można oprzeć na domniemaniu. Powołując się na wydany w niniejszej sprawie wyrok z dnia 6 października 2009 r. podnieśli, że nie jest wystarczające wykazanie, kiedy strona miała możliwość dowiedzenia się o decyzji, lecz kiedy faktycznie powzięła wiadomość o jej istnieniu i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Pismo z dnia 16 grudnia 2009 r., sporządzone przez Stowarzyszenie, nie stanowi dowodu na okoliczność, że skarżący wiedział o wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy. Pismo to stanowiło bowiem jedynie żądanie udzielenia informacji o realizowanej już inwestycji i procedurze jej podjęcia. Stowarzyszenie zarzuciło ponadto, ze organ zakwalifikował żądanie skarżącego jako wniosek o wznowienie postępowania, chociaż w piśmie z dnia 20 stycznia 2009 r. (data wpływu) skarżący wskazywał na przesłanki nieważności postępowania.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy, przytaczając dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż "skarga nie jest uzasadniona", nietrafny jest jedynie zarzut Stowarzyszenia co do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Stowarzyszenie wstąpiło bowiem do postępowania już wszczętego w tym trybie, a ponadto z pisma z dnia 20 stycznia 2009 r. trafnie wywiedziono wniosek o wznowienie postępowania.

Sąd I instancji wskazał, iż w sprawie o wznowienie postępowania organ obowiązany jest z urzędu badać istnienie ustawowej podstawy wznowienia oraz zachowanie terminu. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Skarżący jako podstawę żądania wznowienia wskazują pozbawienie udziału w postępowaniu, zatem przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co oznacza, że w tym przypadku miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Gdy strona złoży żądanie z uchybieniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. i nie ma podstaw do jego przywrócenia następuje odmowa wznowienia postępowania w drodze decyzji.

Sąd zauważył, iż wprawdzie to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się wydaniu decyzji w postępowaniu, w którym nie brała udziału bez własnej winy, ale w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że nie nastąpiło to w dniu 16 grudnia 2008 r. bądź wcześniej, ale w dniu 29 grudnia 2008 r., tj. w dacie doręczenia mu odpowiedzi na jego pismo z dnia z 16 grudnia 2008 r. wraz z żądanymi dokumentami, w tym z decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji przekonująco wyjaśnił, że składając pismo z dnia 16 grudnia 2008 r., przygotowane przez Stowarzyszenie (do którego zwrócił się o pomoc), żądał jedynie informacji o przebiegu postępowania, które doprowadziło do rozpoczęcia rozbudowy zakładu produkcji masy bitumicznej. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że nie można uznać, że wiedział wówczas o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy, a tym bardziej, że znał jej treść. Skoro proces inwestycyjny rozpoczyna się od wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, a realizowana w sąsiedztwie inwestycja była już rozpoczęta, skarżący mógł oczekiwać, że decyzja taka została wydana, dlatego zażądał jej przekazania. W piśmie z dnia 16 grudnia 2008 r. skarżący pytał jednak również o plan zagospodarowania przestrzennego na terenie objętym inwestycją. Nie można zatem wywodzić z całą pewnością, że już wówczas wiedział o treści decyzji o warunkach zabudowy. Taką wiedzę można mu przypisać dopiero po doręczeniu żądanych dokumentów (w tym decyzji o ustaleniu warunków zabudowy), co nastąpiło w dniu 29 grudnia 2008 r. Ta data stanowi więc początek biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. W konsekwencji, pismo skarżącego z dnia 20 stycznia 2009 r., w którym zażądał wznowienia postępowania na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., złożone zostało w terminie przewidzianym w art. 148 k.p.a. Dokumenty zawarte w aktach administracyjnych nie uzasadniają bowiem tezy, że skarżący już w dniu 16 grudnia 2009 r. miał taką wiedzę o stanie sprawy, a w szczególności o decyzji o warunkach zabudowy, która pozwalałaby na podjęcie decyzji co do jej zaskarżenia. Fakt, iż skarżący i Stowarzyszenie wykazywali wcześniej zainteresowanie sporną budową i składali protesty, wnosili o doręczenie określonych dokumentów nie przesądza, iż już na tym etapie dysponowali danymi niezbędnymi do podjęcia kroków prawnych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji wskazał, iż wytyczne co do dalszego postępowania wynikają z wcześniejszych rozważań. Organ powinien rozważyć w szczególności wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania i wyczerpująco zbadać wskazaną przez skarżących przesłankę wznowienia.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargi kasacyjne złożyli inwestor i organ odwoławczy, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości. Inwestor, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, oparł skargę kasacyjną na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i wskazał na naruszenie:

- art. 148 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący dowiedział się o decyzji o warunkach zabudowy dopiero z chwilą jej doręczenia,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a "ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych" w związku z art. 148 k.p.a. poprzez uznanie, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia doręczenia decyzji o warunkach zabudowy,

- art. 141 § 4 "ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych" poprzez brak wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji organów obu instancji w kontekście treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym "skarga nie jest uzasadniona" (str. 4),

- art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowywanie w sytuacji, gdy skargi skarżącego oraz Stowarzyszenia powinny być oddalone jako nieuzasadnione.

W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną pełnomocnik inwestora wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu, przedstawiając stan faktyczny niniejszej sprawy, podniósł, iż w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 16 grudnia 2008 r. skarżący w sposób autorytatywny żądał doręczenia kserokopii decyzji o warunkach zabudowy. Nie było to pytanie o decyzję, ale żądanie jej doręczenia. O tym, że skarżący wiedział o przedmiotowej decyzji wcześniej świadczą również pisma kierowane do prokuratury, nadzoru budowlanego oraz wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska. Sam skarżący nie wykazał natomiast, iż o decyzji dowiedział się dopiero po jej doręczeniu. Nie chciał nawet złożyć oświadczenia w tym względzie, argumentując, iż już dostatecznie wyjaśnił tę sprawę. Gdyby jednak nie posiadał wiedzy o decyzji w dacie pisma z dnia 16 grudnia 2008 r. nie żądałby jej wydania, a jedynie wnosiłby o przedłożenie dokumentów, czy dokumentacji tej inwestycji. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik skarżącego zauważył, iż zgodnie z przywołanym w skardze kasacyjnej orzecznictwem sądów administracyjnych nie ma wymogu prawnego, aby faktem uruchamiającym miesięczny termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania był fakt fizycznego doręczenia decyzji stronie, bowiem istotne jest, od kiedy strona posiada wiedzę o funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji niezależnie od źródła powzięcia tej wiadomości. W ocenie pełnomocnika inwestora, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący doskonale wiedział o wydaniu decyzji. Zauważył ponadto, iż niebagatelne znaczenie ma również konieczność udowodnienia, a nie uprawdopodobnienia zachowania przez stronę terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W jego ocenie, Sąd I instancji w ogóle nie ustosunkował się i nie ocenił dowodów przedstawionych przez stronę przeciwną, ponieważ bezkrytycznie dał wiarę dowodom przedstawionym przez skarżącego. Na zakończenie podniósł, iż wyjątkowo niezrozumiałe jest ponadto dokonane przez Sąd I instancji stwierdzenie, iż uznał, że "skarga nie jest uzasadniona", a następnie orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji.

W skardze kasacyjnej złożonej przez organ odwoławczy, zarzucono Sądowi I instancji również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji wskutek błędnego przyjęcia, iż decyzje te naruszyły art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w ten sposób, iż mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 151 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skargi skarżącego i Stowarzyszenia powinny zostać oddalone jako nieuzasadnione.

W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego niniejszej sprawy podniósł, iż zarzut naruszenia przez organy art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. jest nieuzasadniony. Podniósł, iż zarówno doktryna, jak i orzecznictwo, są zgodne, że na gruncie art. 148 § 2 k.p.a. istotny jest nie dzień doręczenia stronie decyzji, a data powzięcia wiadomości o jej istnieniu. Istotne jest bowiem, aby strona miała wiedzę o decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, przy czym źródło tych informacji jest obojętne. Nie musi to być wcale organ, którego decyzja jest kwestionowana. Aby złożyć skutecznie wniosek o wznowienie postępowania strona nie musi znać pełnej treści decyzji (co mogłoby nastąpić, dopiero po jej doręczeniu stronie), a wystarczające do dokonania tej czynności jest posiadanie wiedzy o nazwie organu, który wydał decyzję oraz sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż w realiach niniejszej sprawy, wbrew stanowisku Sądu I instancji, skarżący posiadał wiedzę o decyzji ustalającej warunki zabudowy. Świadczy o tym bezspornie, mimo wyjaśnień składanych na dalszych etapach postępowania przed organami administracji, treść pisma z dnia 16 grudnia 2008 r. skierowanego do Burmistrza Gminy i Miasta Błaszki (a zatem organu, który wydał kwestionowaną decyzję), w którym to piśmie skarżący domaga się wprost doręczenia kserokopii wniosku inwestora o ustalenie warunków zabudowy oraz kserokopii decyzji wydanej przez Burmistrza Gminy i Miasta Błaszki dla przedmiotowej inwestycji (zatem jest mu znana treść podjętego rozstrzygnięcia). Organ odwoławczy zauważył, iż skarżący nie pyta jak sugeruje Sąd o to, czy powyższe dokumenty istnieją, tylko domaga się ich doręczenia. Forma zapytania została użyta przez skarżącego wyłącznie w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym miejscu organ zaznaczył, iż sugestia Sądu, że ponieważ skarżący pytał się o plan, to w tej sytuacji nie można wywodzić z całą pewnością, że wiedział o treści decyzji o warunkach zabudowy, jest niezrozumiała i dowolna w swoich wnioskach. W odniesieniu do pozostałych dokumentów - kategoryczne sformułowania jakimi posługiwał się skarżący w piśmie zawierającym żądanie ich doręczenie świadczą ewidentnie o tym, że najpóźniej w dacie jego sporządzenia tj. w dniu 16 grudnia 2008 r. posiadał o nich wiedzę, w tym w szczególności o decyzji ustalającej warunki zabudowy, co umożliwiało złożenie wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie. Doręczenie skarżącemu decyzji nie było do tego konieczne, a jak wynika z przywołanego orzecznictwa i stanowiska doktryny wręcz zbędne. Powyższe oznacza, wbrew stanowisku Sądu, że podanie o wznowienie postępowania złożone przez skarżącego w dniu 20 stycznia 2009 r. zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a., liczonego zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., a zatem wydane w sprawie decyzje organów administracji są zgodne z prawem. W konsekwencji, powinno to prowadzić do wydania przez Sąd I instancji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. i oddalenia skarg skarżącego oraz Stowarzyszenia jako niezasadnych.

W odpowiedziach na skargi kasacyjne, skarżący oraz Stowarzyszenie wnieśli o ich oddalenie jako bezzasadnych. W uzasadnieniu, podnieśli, iż powoływanie się przez inwestora na stanowisko organu odwoławczego nie jest trafne, gdyż oparte jest ono wyłącznie na domniemaniu, iż skarżący powziął wiadomość o decyzji o warunkach zabudowy już w dniu 16 grudnia 2008 r. Stwierdzili, iż treść pisma z dnia 16 grudnia 2008 r. nie stanowi jednak dowodu, że skarżący wiedział o istnieniu przedmiotowej decyzji i jej rozstrzygnięciu. Gdyby bowiem dokonano rzetelnej analizy dokumentacji sprawy dostrzeżono by, że skarżący, podejmując działania z własnej inicjatywy, pisząc do Burmistrza, Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie miał pojęcia o procedurze zezwalającej na budowę wytwórni mas bitumicznych, a tym bardziej o istnieniu dokumentu w postaci decyzji o warunkach zabudowy, warunkującej uzyskanie pozwolenia na realizację inwestycji. Na terenie inwestycji nie było żadnej tablicy informacyjnej, dotyczącej budowy, ponieważ inwestor nie miał pozwolenia na budowę. Dopiero po zrealizowaniu inwestycji, skarżący zorientował się, że w pobliżu jego domu powstała druga wytwórnia mas bitumicznych i zaniepokoił się o warunki swojego życia. W konsekwencji, prosił Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o zaświadczenie, czy nie zostaną skażone rośliny na działce nr 63 i 87, wniósł skargę do Starosty Sieradzkiego na Powiatowy Nadzór Budowlany, który po kontroli z dnia 5 listopada 2008 r. w sprawie samowoli budowlanej nie wstrzymał prac budowlanych wytwórni mas bitumicznych, na spotkaniu z Burmistrzem Błaszek i inwestorem oświadczył też, że po przesunięciu ogrodzenia o 10 m do wewnątrz działki nr 64 celem utworzenia pasa zieleni nie będzie wnosił protestów w sprawie lokalizacji i budowy nowej wytwórni mas bitumicznych, lecz umowa nie została dotrzymana przez inwestora. Dokonując prostego porównania treści pism sporządzonych przez skarżącego z pismem złożonym w dniu 16 grudnia 2008 r. okaże się, że domniemanie organów jest bezpodstawne.

Stowarzyszenie podkreśliło, że gdy skarżący zwrócił się do niego o pomoc w grudniu 2008 r. nie był w stanie odpowiedzieć na żadne pytanie związane z procedurą realizacji inwestycji. Dlatego też Stowarzyszenie sporządziło pismo o udostępnienie niezbędnej informacji, które skarżący złożył do Burmistrza Błaszek w dniu 16 grudnia 2008 r., a następnie na podstawie otrzymanych materiałów w dniu 29 grudnia 2008 r. opracowało pismo, w którym wykazano, że decyzja o warunkach zabudowy wydana została z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o ochronie gruntów rolnych i ustawy - Prawo ochrony środowiska. Pismo to zostało złożone przez skarżącego w dniu 20 stycznia 2009 r. i wówczas Stowarzyszenie było świadome dotrzymania terminu wynikającego z art. 148 k.p.a. W tych okolicznościach teza o tym, że skarżący wiedział o istnieniu decyzji o warunkach zabudowy w dniu 16 grudnia 2008 r. jest całkowicie chybiona. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podniosło, iż w świetle wskazanego przepisu istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość nie tylko o wydaniu decyzji, ale przede wszystkim o zawartym w niej rozstrzygnięciu. Dopiero moment powzięcia wiadomości o treści rozstrzygnięcia decyzji wraz z informacją, kiedy ono zapadło stanowi o dowiedzeniu się o decyzji i otwiera bieg terminu do złożenia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Stowarzyszenie przypomniało jednocześnie, iż organ odwoławczy pismem z dnia 16 listopada 2009 r. wezwał skarżącego, aby ten wskazał, w jakim dniu, miesiącu i roku dowiedział się o decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Błaszki z dnia (...) września 2008 r., Nr (...), w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację budowy wytwórni mas bitumicznych, a skarżący pismem z dnia 20 listopada 2009 r. poinformował, zgodnie z prawdą, że o wydanej decyzji dowiedział się z dokumentów otrzymanych w dniu 29 grudnia 2008 r., w odpowiedzi na pismo z dnia 16 grudnia 2008 r. Dlatego też, kiedy organ I instancji w dniu 4 stycznia 2010 r. wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia o terminie powzięcia wiedzy o decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, skarżący uznając, że udzielił już odpowiedzi w dniu 20 listopada 2009 r., nie odpowiedział na przedmiotowe wezwanie. W świetle powyższego, stwierdzono, iż przyjęty przez Sąd I instancji termin 29 grudnia 2008 r. jako termin, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy i zawartym w niej rozstrzygnięciu został udowodniony, czego nie można powiedzieć o tezie inwestora, zgodnie z którą skarżący posiadał tę wiedzę już w dniu 16 grudnia 2008 r.

Dodatkowo zauważano, iż sformułowanie "skarga nie jest uzasadniona", użyte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ jest to wyłącznie, niedostrzeżony przez Sąd, błąd pisarski. Podobnie, inwestor, w skardze kasacyjnej powołał się na przepisy prawa o ustroju sądów administracyjnych, zamiast przepisy p.p.s.a. Wskazano również, iż w obydwu skargach kasacyjnych nie zostało dowiedzione na czym polegało naruszenie przepisów postępowania sądowego i jaki istotny wpływ mogło mieć ono na wynik sprawy.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie obydwie skargi kasacyjne oparte zostały na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuty podniesione w ramach tej podstawy nie są jednak uzasadnione.

Na wstępie, zauważyć należy, iż w rozpatrywanej sprawie, przedmiotem kontroli Sądu I instancji były decyzje wydane w toku postępowania wznowieniowego. Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, dotknięte było jedną z wad, wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ograniczają w czasie uprawnienie do złożenia podania o wznowienie postępowania. W świetle art. 148 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w razie gdy żąda ona wznowienia na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. W związku z powyższym, organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu badać zachowanie wskazanego jednomiesięcznego terminu. Wznowienie postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, które godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Tym samym, stwierdzenie przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej postępowania uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania powinno skutkować wydaniem decyzji o odmowie jego wznowienia.

W warunkach niniejszej sprawy, Sąd I instancji zakwestionował prawidłowość dokonanej przez organy administracji publicznej oceny stanu faktycznego, która doprowadziła do uznania, że w rozpatrywanej sprawie doszło do uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z dnia (...) maja 2008 r. o warunkach zabudowy i w konsekwencji uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, odmawiającą wznowienia postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiotowe rozstrzygnięcie Sądu odpowiada prawu.

Zauważyć należy, iż stosownie do art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyjmuje się, że dowiedzenie się o decyzji oznacza nie tylko powzięcie wiadomości o jej istnieniu, ale również o zawartym w niej rozstrzygnięciu. Powzięcie tej wiadomości nie musi być konsekwencją przekazania stronie informacji w tym zakresie wprost przez organ, informacja ta może pochodzić również z innych źródeł. Strona powinna udowodnić, kiedy znalazła się w posiadaniu informacji o zapadłej decyzji, a organ administracji publicznej ocenić zgromadzone w sprawie dowody w tym przedmiocie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

W niniejszej sprawie, pismem z dnia 16 grudnia 2008 r. skarżący wystąpił do organu I instancji o udostępnienie informacji dotyczącej wybudowanej wytwórni mas bitumicznych, w tym m.in. kopii "decyzji o warunkach zabudowy wydanej przez Burmistrza Gminy i Miasta Błaszki dla przedmiotowej inwestycji". Złożenie przedmiotowego pisma uznane zostało przez organy administracji publicznej za równoznaczne z posiadaniem przez skarżącego wiedzy o decyzji ostatecznej z dnia (...) maja 2008 r. co najmniej w dacie tego pisma. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, przy ocenie tej organ odwoławczy pominął jednak całkowicie okoliczności, w jakich sporządzone zostało przedmiotowe pismo, a które przedstawione zostały w odwołaniu skarżącego i Stowarzyszenia, a następnie powtórzone w skardze i w odpowiedziach na skargi kasacyjne. Wynika z niego, iż przedmiotowe pismo przygotowane zostało przez Stowarzyszenie, do którego skarżący zwrócił się o pomoc w sprawie budowy wytwórni mas bitumicznych. On sam nie posiadał wówczas wiedzy ani na temat procedury związanej z realizacją przedmiotowej inwestycji ani na temat konkretnej decyzji ostatecznej z dnia (...) maja 2008 r. Po konsultacjach ze Stowarzyszeniem, skarżący mógł zatem, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, przypuszczać, że decyzja o warunkach zabudowy została wydana (stąd też żądanie o jej udostępnienie, połączone jednak z żądaniem udostępnienia informacji także o planie zagospodarowania przestrzennego i jego ustaleniach dla terenu, objętego inwestycją), lecz nie można uznać z całą pewnością, że już w tej dacie posiadał wiedzę o konkretnej decyzji z dnia (...) maja 2008 r. i jej treści. W warunkach niniejszej sprawy trzeba mieć również na uwadze to, że realizacja przedmiotowej inwestycji nie przebiegała w sposób wzorcowy, zgodnie z wymogami prawa (inwestor uzyskał wprawdzie decyzję o warunkach zabudowy, lecz rozpoczął prowadzenie robót budowlanych bez uprzedniego uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę), co dodatkowo mogło wywoływać wątpliwości co do funkcjonowania w obrocie prawnym właściwych w sprawie budowy przedmiotowej wytwórni mas bitumicznych decyzji i ich rodzaju. W tych okolicznościach, Sąd prawidłowo uznał zatem, że wiedzę o decyzji z dnia (...) maja 2008 r. można przypisać skarżącemu dopiero w dniu 29 grudnia 2008 r., tj. w dniu otrzymania odpowiedzi na jego pismo z dnia 16 grudnia 2008 r. wraz z żądanymi dokumentami, w tym z przedmiotową decyzją ostateczną. Data ta wskazana została również w odwołaniu, w którym wyjaśniono jednocześnie przyczyny braku odpowiedzi skarżącego na wezwanie organu I instancji do złożenia oświadczenia dotyczącego daty i okoliczności, w których dowiedział się o decyzji ostatecznej. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż Sąd I instancji słusznie przyjął, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, że dzień 29 grudnia 2008 r. powinien być uznany za datę, stanowiącą początek biegu terminu do złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania i uznał w tych okolicznościach, że podanie o wznowienie postępowania z dnia 19 stycznia 2009 r., złożone w organie I instancji w dniu 20 stycznia 2009 r., wniesione zostało w terminie określonym w art. 148 k.p.a.

W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż zarzuty skarg kasacyjnych koncentrujące się na próbie podważenia prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie kontroli oceny stanu faktycznej niniejszej sprawy dokonanej przez organy administracji publicznej i zastosowania w niej art. 149 § 3 w związku z art. 148 k.p.a., uznać należy za niezasadne, a tym samym opartą na nich podstawę kasacyjną za nieusprawiedliwioną.

W odniesieniu do zawartego w skardze kasacyjnej inwestora zarzutu dotyczącego, sformułowania Sądu I instancji, zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym "skarga nie jest uzasadniona", stwierdzić należy, iż w kontekście pełnej treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku - powołanej w nim podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, nie może budzić wątpliwości, że przedmiotowe sformułowanie stanowi wyłącznie błąd pisarski, który nie ma żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Błąd tego samego rodzaju, jak słusznie zauważyli skarżący i Stowarzyszenie w odpowiedzi na skargę kasacyjną inwestora, popełniony został również w podstawie kasacyjnej tej skargi, w której zamiast powołania się na określone przepisy p.p.s.a., autor skargi powołał się na przepisy "ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych".

W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.