Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2598539

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 24 listopada 2017 r.
II OSK 232/17
Granice sprostowania treści decyzji administracyjnej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka.

Sędziowie: NSA Marzenna Linska-Wawrzon, del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 41/16 w sprawie ze skargi (...) na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...) w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej 1/ uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2/ zasądza od Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu na rzecz (...) kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 41/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalił skargę (...) na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...) w przedmiocie sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Decyzją z dnia (...) marca 2015 r. nr (...) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) wymierzył (...) karę pieniężną w wysokości po 50.000,00 zł za wprowadzanie do obrotu w okresie do dnia (...) sierpnia 2012 r. w lokalu przy (...) środków zastępczych oraz umorzył postępowanie administracyjne wszczęte dnia (...) kwietnia 2013 r. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w części dotyczącej firmy (...).

Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2015 r. nr (...), wydanym z powołaniem się na art. 113 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - dalej zwanej: "k.p.a.", Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) sprostował oczywistą omyłkę pisarską zaistniałą w powyższej decyzji z dnia (...) marca 2015 r. nr (...) w ten sposób, że na stronie 8/10 decyzji w akapicie czwartym, w zdaniu "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik stron, zastępująca w sprawie (...), która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół.", wpisano "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik strony, zastępująca w sprawie (...), która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół." W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w opisanej wyżej decyzji z dnia (...) marca 2015 r. nr (...) błędnie wpisano nazwisko adwokata, którego reprezentowała adwokat (...) i omyłkowo użyto zwrotu "stron" zamiast "strony" w odniesieniu do firmy (...). W ocenie organu, powyższa omyłka miała wyłącznie charakter pisarski i nie wpłynęła na merytoryczną ocenę sprawy wyrażoną w uzasadnieniu decyzji.

(...) wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc zarzut naruszenia art. 113 § 1 k.p.a., polegający na mylnym uznaniu, że błędne oznaczenie pełnomocnika jest oczywistą omyłką pisarską, podlegającą sprostowaniu w trybie powołanego wyżej przepisu. Zdaniem strony, wydanie kwestionowanego postanowienia jest efektem wniesienia za pośrednictwem pełnomocnika odwołania od decyzji nr (...), w którym to odwołaniu wskazano szereg poważnych uchybień proceduralnych zaistniałych w wydanej decyzji. W ocenie skarżącej, organ I instancji przed rozpoznaniem sprawy przez organ odwoławczy podjął starania, aby bardzo istotne uchybienia proceduralne, których dopuścił się wydając decyzję, wyeliminować w niedopuszczalnym i nieadekwatnym trybie - sprostowania omyłki pisarskiej. Jak wskazano, autor zażalenia jest pełnomocnikiem (...). Natomiast pełnomocnikiem spółki z o.o. (...), czyli prawdziwego właściciela środków zastępczych ujawnionych podczas kontroli, jest adwokat (...), którego zastępcą była adwokat (...). Według skarżącej ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem świadczy o tym, że organ I instancji przed wydaniem decyzji mało wnikliwie zapoznał się aktami sprawy, myląc pełnomocnika spółki z o.o., z pełnomocnikiem (...) i dokonał sprostowania decyzji w zupełnie nieoczywistym zakresie. Skarżąca wskazała też, że sprostowana omyłka wpływa na merytoryczną ocenę sprawy, wyrażoną w uzasadnieniu decyzji.

Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu postanowieniem z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy zgodził się z poglądem organu I instancji, że zaistniała omyłka stanowi omyłkę pisarską, ponieważ nie spowodowała ona zmiany ustalonego stanu faktycznego. Istotne było w uzasadnieniu decyzji, że prawdziwość zeznań zawartych w protokole potwierdziła również adwokat (...). Zdaniem organu drugorzędną w tym momencie sprawą było, która ze stron udzieliła ww. pełnomocnictwa substytucyjnego. Z tych też względów okoliczność błędnego podania nazwiska adwokata umocowującego ww. do udziału w czynności organu nie miała wpływu na merytoryczną ocenę materiału dowodowego i kierunek zapadłego rozstrzygnięcia decyzji. Organ II instancji wskazał, że błędem pisarskim jest widoczne wbrew zamierzeniu władzy niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Zdaniem organu odwoławczego, zaistniała omyłka pisarska nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Na powyższe postanowienie (...) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której ponowiono zarzuty i argumentację podniesione w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalając skargę stwierdził, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a., przedmiotem sprostowania mogą być wyłącznie ujawnione w orzeczeniu niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe albo inne oczywiste omyłki, które mogą dotyczyć m.in. oznaczenia stron czy innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność.

W ocenie tego Sądu w przedmiotowej sprawie zachodzi powyższa sytuacja, albowiem popełnieniem oczywistej omyłki pisarskiej jest umieszczenie w nim błędnego nazwiska pełnomocnika udzielającego pełnomocnictwa substytucyjnego. Sąd I instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom skargi sprostowanie wspomnianej omyłki nie ma żadnego wpływu na merytoryczną zmianę decyzji, także jej adresaci i przedmiot nie uległy zmianie. Sąd ten wskazał, że trafnie zauważył organ odwoławczy, że powyższa okoliczność w ogóle nie musiała być ujęta w uzasadnieniu decyzji.

Z tych względów Sąd I instancji uznając skargę za nieuzasadnioną, oddalił ją na podst. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 póz 1270 z późn. zm.) - dalej zwanej: "p.p.s.a.".

Skarżąca, (...), wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się o jego uchylenie w całości oraz uchylenie postanowienia Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...) oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) nt (...) z dnia (...) 04.2015 r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, oraz zasądzenie kosztów sądowych za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 113 § 1 k.p.a., polegające na niesłusznym uznaniu, że organy administracyjne miały uprawnienie do sprostowania w trybie tego przepisu wadliwego oznaczenia osoby pełnomocnika w uzasadnieniu merytorycznej decyzji, podczas gdy wskazany przepis umożliwia prostowanie nieprawidłowości mających charakter oczywisty i nie mający wpływu na merytoryczną treść decyzji, a tymczasem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...), który dopuścił się tej nieprawidłowości w decyzji z dnia (...) marca 2015 r. nr nr (...), uzasadniał nieprawidłowym nazwiskiem pełnomocnika strony (...) merytoryczną i formalną treść tej decyzji, poprzez wykazywanie w ten sposób, ze prawa (...) nie zostały naruszone, poprzez obecność jej pełnomocnika w czynności dowodowej, co było niezgodne z rzeczywistością.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że zaskarżone postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...)04.2015 r. było efektem wniesienia przez (...) odwołania od decyzji z dnia (...) marca 2015 r., w którym zarzucono poczynienie niesłusznych ustaleń faktycznych, w tym dotyczących udziału stron w tym postępowaniu, jak również udziału ewentualnego pełnomocnika. Wywodzono, że ww. postanowienie miało na celu konwalidację bardzo istotnego uchybienia proceduralnego, które wbrew twierdzeniom Sądu I instancji miało wpływ na merytoryczną treść decyzji z dnia (...) marca 2015 r., albowiem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) w treści uzasadnienia decyzji z dnia (...) marca 2015 r., powołał nazwisko adwokata (...) dla uzasadnienia braku naruszenia praw strony w osobie (...), poprzez fakt uczestnictwa substytuta adwokata (...) w czynności dowodowej. Powyższe było niezgodne z rzeczywistością, albowiem adwokat (...) nigdy w takiej czynności me brał udziału ani osobiście, ani poprze swojego substytuta.

Wyjaśniono, że adwokat (...) jest pełnomocnikiem (...), natomiast pełnomocnikiem spółki (...). jest adw. (...), którego zastępcą była adw. (...), co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem świadczy o tym, że organ I instancji przed wydaniem decyzji z dnia (...) marca 2015 r. nie zapoznał się należycie z aktami sprawy, uzasadniając decyzję i jej formalne oraz materialne podstawy nierzeczywistymi okolicznościami.

Wskazano, że oczywista omyłka w rozumieniu przepisu art. 113 § 1 k.p.a.,. to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Ponadto, pod podjęciem oczywistej omyłki należy rozumieć taki błąd słowny, który nie budzi najmniejszej wątpliwości.

Zarzucono, że błędne oznaczenie pełnomocnika, który rzekomo miał pośrednio brać udział w czynności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, nie można w żaden sposób uznać za widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, ani błąd słowny, który me budzi najmniejszej wątpliwości. Tym bardziej, że jest to fragment uzasadnienia na odparcie tezy o pozbawieniu strony możliwości aktywnego udziału w sprawie. Argumentowano, że dlatego organ I instancji nie był uprawniony do dokonania sprostowania decyzji w tym:zakresie, tym bardziej, że omyłka wpływa na merytoryczną ocenę sprawy, wyrażoną w uzasadnieniu decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.

Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 113 § 1 k.p.a. okazał się zasadny.

W wysuniętym zarzucie autor skargi kasacyjnej twierdził o niesłusznym uznaniu, że organy administracyjne miały uprawnienie do sprostowania w trybie tego przepisu wadliwego oznaczenia osoby pełnomocnika powołując się z jednej strony na okoliczność, że organ I instancji przed wydaniem decyzji z dnia (...) marca 2015 r. nie zapoznał się należycie z aktami sprawy, z drugiej zaś strony wywodząc, że dokonane sprostowanie miało na celu uzasadnienie decyzji i jej formalnych oraz materialnych podstaw nierzeczywistymi okolicznościami.

Jak wynika z przepisu art. 113 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Należy przyjąć, że sprostowanie może dotyczyć uzasadnienia sentencji decyzji, bowiem dopiero łącznie sentencja decyzji i jej uzasadnienie, stanowią decyzję.

Skoro ustawodawca, nie sformułował ustawowych definicji pojęć: "błędów pisarskich i rachunkowych" czy też "oczywistych omyłek", stosując ten przepis, należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tych pojęć.

Sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone powyższym przepisem. Przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Te wady decyzji charakteryzuje przy tym ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Wynika z tego, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 maja 1988 r., III SA 1466/87, OSP 1990, z. 11-12, poz. 398), ani też do zmiany istotnych ustaleń faktycznych sprawy. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami.

W konsekwencji powyższego, do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy dokonane sprostowanie, mieściło się w ramach, które zakreśla przepis art. 113 § 1 k.p.a., czy też ramy te przekracza w sposób wyartykułowany w skardze kasacyjnej, a wcześniej w poprzedzających ją środkach odwoławczych, niezbędne jest dokonanie analizy akt postępowania administracyjnego dotyczącego kary pieniężną za wprowadzanie do obrotu w okresie do dnia (...) sierpnia 2012 r. w lokalu przy ul. (...) środków zastępczych, więc nie tylko sprostowanej decyzji z dnia (...) sierpnia 2012 r., ale w szczególności również złożonego od niej odwołania. Analiza ta winna bowiem uwzględnić zarzuty tyczące się okoliczności, że wskutek zawartych w odwołaniu twierdzeń naruszenia praw strony w osobie (...), dokonano kwestionowanego sprostowania.

Analiza ta jednak nie została przeprowadzona, ani przez organ odwoławczy, ani też Sąd I instancji. Akta sprawy nie zawierają też całości ww. akt w sprawie nałożenia kary pieniężnej. W tych warunkach stanowisko Sądu I instancji nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem dokonywać własnych ustaleń w wymaganym zakresie, tym bardziej zresztą, że akta sprawy nie zostały skompletowane w całości. Wskazuje to także na brak możliwości rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, kwestionujących zasadność zastosowania normy art. 113 § 1 k.p.a., co przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku.

Dopiero więc ponowie przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu kontrola zaskarżonego orzeczenia z podjęciem analizy zastosowania omawianego przepisu, uwzględniająca poczynione wyżej uwagi, dokonanej w oparciu o materiał dowodowy obejmujący całość akt postępowania, stanowić będzie właściwą podstawę do rozstrzygnięcia zasadności skargi.

Uwzględniając powyższe, wobec zasadności skargi, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W związku z uwzględnieniem skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, na mocy art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzono od organu administracji na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.