Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1138079

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 25 stycznia 2012 r.
II OSK 2123/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon.

Sędziowie NSA: Paweł Miładowski, del. Roman Ciąglewicz (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 820/10 w sprawie ze skargi (...) LLC na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) sierpnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wpisania do krajowego rejestru odmiany

1.

oddala skargę kasacyjną,

2.

zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz (...) LLC kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 820/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi (...) LLC na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z dnia (...) sierpnia 2008 r., nr (...), w przedmiocie odmowy wpisania do krajowego rejestru odmiany, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z dnia (...) maja 2008 r., sygn. (...).

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, decyzją z dnia (...) lipca 2006 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie, umorzył postępowanie w sprawie wpisania do krajowego rejestru kukurydzy odmiany hodowlanej (...) - F. Z art. 5 ust. 4 ww. ustawy wynika, że do krajowego rejestru nie wpisuje się odmian genetycznie zmodyfikowanych.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła (...) LLC.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia (...) sierpnia 2006 r., Nr (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła (...) LLC.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z dnia (...) lipca 2006 r. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a., ale jako podstawę uchylenia decyzji wskazał naruszenie przez organy art. 2 Część pierwsza Zasady Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej (i innych wymienionych w tym traktacie państw) do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze zm.). Z przepisu art. 2 Część pierwsza Zasady Traktatu wynika, że od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia. Postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w traktacie o przystąpieniu do Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że art. 10 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek podjęcia wszelkich właściwych środków ogólnych lub szczególnych w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z tego Traktatu lub z działań instytucji Wspólnoty. Zgodnie z treścią art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) jednym ze źródeł prawa wspólnotowego jest dyrektywa. Dyrektywa jest pochodnym źródłem prawa wspólnotowego. Skutki wydania przez uprawniony organ Wspólnoty dyrektywy określone zostały w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Z orzecznictwa tego wynika, że w sytuacji nieimplementowania dyrektywy do porządku prawnego lub jej niewłaściwego implementowania może ona wywierać bezpośredni skutek. Jeśli dyrektywa nie została należycie implementowana wówczas w stosunkach obywatel - państwo, obywatel ma prawo powoływać się bezpośrednio na przepisy dyrektywy i żądać ich zastosowania przez organy państwa rozstrzygające jego sprawę. Możliwość powołania się bezpośrednio na dyrektywę uzależniona jest jednak od tego czy zawarte w niej przepisy są bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne.

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, iż zawarty w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie zakaz dokonywania rejestracji odmian genetycznie zmodyfikowanych w krajowym rejestrze odmian, jest niezgodny z dyrektywą Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (Dz. U. UE L02.193.1). Niezgodny jest z tą dyrektywą również art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie, z którego wynika, że materiał siewny odmian genetycznie zmodyfikowanych nie może być dopuszczony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nadto, że zakazy zawarte w art. 5 ust. 4 i art. 57 ust. 3 ustawy o nasiennictwie są sprzeczne również z art. 22 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie, i uchylającej dyrektywę Rady Nr 90/220/EWG (Dz. U. UE L01.106.1). Z art. 22 tej dyrektywy wynika, że bez uszczerbku dla rozwiązań zawartych w art. 23, Państwa Członkowskie nie mogą zakazywać, ograniczać ani utrudniać wprowadzenia do obrotu GMO (organizmów genetycznie zmodyfikowanych) w charakterze lub w składzie produktów, które są zgodne z wymaganiami ustanowionymi w tej dyrektywie. Art. 23 upoważnia Państwa Członkowskie do podejmowania działań polegających na tymczasowym ograniczeniu lub zakazie stosowania lub sprzedaży GMO w charakterze lub w składzie produktu na swoim terytorium. Może to nastąpić jeżeli po wydaniu zezwolenia Państwo uzyska informacje mające wpływ na ocenę ryzyka dla środowiska lub gdy w wyniku ponownej oceny posiadanych wcześniej informacji na podstawie nowych lub dodatkowych danych naukowych ma uzasadnione obawy, aby uważać, że GMO w charakterze lub w skaldzie produktu, który prawidłowo zgłoszono, stanowi ryzyko dla zdrowia ludzkiego lub środowiska naturalnego. Z opisanych wyżej uregulowań prawnych, w ocenie Sądu, wynika jednoznacznie, iż niedopuszczalne jest wprowadzanie generalnego zakazu obrotu produktami GMO, a jedynie podejmowanie działań w stosunku do indywidualnie zidentyfikowanego produktu. Istnieją więc uregulowania prawne określające właściwe środki, które należy podjąć, aby uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia i życia ludzkiego związanych z genetycznie modyfikowanymi odmianami. Tym samym Dyrektywy 2001/18/WE oraz 2002/53/WE mogą być bezpośrednio stosowane przez organy administracji. Nie ma więc przeszkód by Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych wszczął procedurę wpisania odmiany do krajowego rejestru kukurydzy odmiany hodowlanej (...) - F i oceny ryzyka dla środowiska naturalnego tej odmiany dokonał w oparciu o wymienione wyżej uregulowania prawne.

Ponownie rozpoznając sprawę, Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, decyzją z dnia (...) maja 2008 r., odmówił wpisania odmiany kukurydzy (...) - F do krajowego rejestru, podnosząc, iż zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie (Dz. U. z 2007 r. Nr 41, poz. 271, ze zm.), odmian genetycznie zmodyfikowanych nie wpisuje się do krajowego rejestru.

Odwołanie wniosła (...) LLC, zarzucając naruszenie przepisów prawa wspólnotowego, zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego i zasad regulujących działalność administracji publicznej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia (...) sierpnia 2008 r., nr (...), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podniósł, iż przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich toczy się obecnie postępowanie w sprawie C-165/08 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie uchybienia przez Polskę, poprzez wprowadzenie zakazu obrotu materiałem siewnym odmian genetycznie zmodyfikowanych oraz zakazu wpisywania takich odmian do krajowego rejestru, zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 22 i art. 23 Dyrektywy 2001/18/WE oraz art. 4 i art. 16 Dyrektywy 2002/53/WE. Dopiero wyrok Trybunału przesądzi, czy skarga Komisji jest dopuszczalna oraz czy Rzeczpospolita Polska uchybiła przepisom prawa wspólnotowego. Rząd RP stoi na stanowisku, iż art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie nie jest sprzeczny z wymienionymi wyżej dyrektywami. Przepis ten należało zatem zastosować w niniejszej sprawie. Podstawowe znaczenie ma przy tym prawo do stosowania przez Polskę klauzul generalnych, a w szczególności klauzuli moralności publicznej oraz zasad etycznych, przewidziane w art. 30 TWE.

W skardze (...) LLC zarzuciła

1)

naruszenie przepisów prawa wspólnotowego: a w szczególności przepisu art. 23 i 24 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przepisu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 2002/53/WE w sprawie wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych, przepisu art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG oraz zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego;

2)

naruszenie przepisów art. 8 i 11 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1770/08, oddalił skargę. Jednocześnie w uzasadnieniu wyroku przedstawiono argumentację uzasadniającą uchylenie decyzji organów obu instancji.

Na skutek skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 700/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż z uwagi na sprzeczność pomiędzy sentencją wyroku a jego uzasadnieniem, zaskarżony wyrok należało uchylić. Wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien uwzględnić ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., a ponadto wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. (C-165/07).

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia (...) maja 2008 r., zostały wydane z naruszeniem zasady związania organu oceną prawną sądu, zawartą w art. 153 p.p.s.a. Przypomniał, że w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wydał wyrok z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06. W wyroku tym dokonał oceny prawnej odnośnie dopuszczalności stosowania w niniejszej sprawie art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie oraz zawarł oparte na tej ocenie wytyczne.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy, Sąd wskazał, iż przy ponownym orzekaniu organy obu instancji związane były następującymi ocenami prawnymi i wytycznymi wynikającymi z wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r.:

1.

art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie zakazujący dokonywania rejestracji odmian genetycznie zmodyfikowanych w krajowym rejestrze odmian jest niezgodny z dyrektywą Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (Dz. U.UE L02.193.1),

2.

dyrektywy 2001/18/WE oraz 2002/53/WE mogą być zatem bezpośrednio stosowane przez organy administracji,

3.

nie ma przeszkód do tego, aby Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych wszczął procedurę wpisania odmiany do krajowego rejestru kukurydzy odmiany hodowlanej (...) - F i oceny ryzyka dla środowiska naturalnego tej odmiany dokonał w oparciu o wymienione wyżej uregulowania prawne.

Powyższe oceny i wytyczne nie zostały, zdaniem Sądu, przez organy uwzględnione. Organy polemizowały z wytycznymi, przyjmując ponownie, iż art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie może być podstawą rozstrzygania w sprawie. Powyższe w sposób oczywisty narusza art. 153 p.p.s.a., co winno skutkować uchyleniem decyzji organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Organy winny więc rozpoznać sprawę z poszanowaniem stanowiska Sądu wyrażonego w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. Ponadto, ponownie rozpoznając sprawę organy powinny uwzględnić wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. (C-165/07), w którym stwierdzono, że zakazując swobodnego obrotu materiałem siewnym odmian genetycznie zmodyfikowanych oraz wpisu odmian genetycznie zmodyfikowanych do krajowego rejestru odmian, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 22 i 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającej dyrektywę Rady 90/220/EWG, jak również na mocy art. 4 ust. 4 i art. 16 dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 i 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organy administracji naruszyły art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do oceny prawnej dalszych wskazań wyrażonych we wcześniejszym orzeczeniu WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06.

W uzasadnieniu Minister podniósł, ze wytyczne WSA nie dotyczyły wpisania odmiany do rejestru, ale jedynie "wszczęcia procedury". Organy taka ocenę ryzyka przeprowadziły i tym samym zastosowały się do wiążącej oceny prawnej Sądu wyrażonej w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06. Po zakończeniu badań wydana została decyzja Dyrektora CEBORU nr KUZ 713/RR 403. Została ona wydana na podstawie gruntownej analizy przepisów dyrektyw 2001/18 oraz 2002/53. W szczególności zwrócono uwagę na ustęp 57 preambuły do dyrektywy 2001/18, zgodnie z którym, w sprawie ogólnych zagadnień etycznych, związanych z zamierzonym uwalnianiem lub wprowadzaniem do obrotu GMO, należy zasięgnąć opinii działającej w ramach Komisji Europejskiej Grupy do spraw etyki w nauce i nowych technologiach. Takie konsultacje powinny pozostać bez uszczerbku dla kompetencji Państw Członkowskich w odniesieniu do zagadnień etycznych. Zdaniem Ministra, oznacza to, że dyrektywa 2001/18 wyraźnie przyznaje państwom członkowskim kompetencje do samodzielnego regulowania kwestii etycznych i moralnych w zakresie wprowadzenia GMO do obrotu, co oznacza, że jest to wyłączna kompetencja państwa członkowskiego. Minister dalej argumentował, że stosownie do art. 4 ust. 1 dyrektywy 2001/18, Państwa Członkowskie, zgodnie z zasadą ostrożności, zapewniają podjęcie wszelkich właściwych działań w celu uniknięcia niekorzystnego wpływu na zdrowie ludzkie i środowisko naturalne, które mogłyby być wynikiem zamierzonego uwolnienia lub wprowadzenia do obrotu GMO. Minister podkreślił, że organy przeprowadziły ocenę ryzyka, określoną w załączniku nr II do dyrektywy nr 2001/18, w szczególności w oparciu o najnowsze wyniki badań przedłożone Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Tym samym wykonały obowiązki nałożone w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06. Minister stwierdził, że wyniki badań prowadzonych przez naukowców węgierskich i w Austrii wskazują na negatywne oddziaływanie kukurydzy linii MON810, do której należy przedmiotowa odmiana, na różne elementy środowiska przyrodniczego. Przy wydawaniu decyzji należało uwzględnić wyniki tych badań. W swoim stanowisku EFSA wyraziła zdanie, że nie ma obecnie żadnych dowodów w odniesieniu do zagrożenia zdrowia ludzkiego i zdrowia zwierząt oraz środowiska, ale wezwała Komisję do gromadzenia dalszych danych i dokonania oceny, czy środki podjęte przez Austrię mające na celu zawieszenia wprowadzenia do obrotu, stosowane jako tymczasowy środek ostrożności są uzasadnione. Nadto Minister zauważył, że kukurydza MON810 przechodzi obecnie proces ponownej autoryzacji w oparciu o przepisy dyrektywy 2001/18/WE. W podsumowaniu Minister podniósł, że przygotowany został projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego dyrektywę 2001/18/WE w zakresie umożliwienia państwom członkowskim ograniczenia lub zakazania uprawy organizmów zmodyfikowanych genetycznie na swoim terytorium oraz projekt zalecenia Komisji w sprawie wytycznych dotyczących rozwoju krajowych środków współistnienia w celu zapobieżenia niezamierzonemu występowaniu GMO w tradycyjnych i ekologicznych uprawach.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną (...) LLC wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Jako oczywiście nietrafne oceniła stanowisko, według którego wytyczne Sądu nie dotyczyły odmowy wpisania do rejestru. Zwrócił uwagę na to, że skarga do WSA kwestionowała decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) sierpnia 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z dnia (...) maja 2008 r., odmawiające wpisania odmiany kukurydzy do krajowego rejestru odmian. Odmowę wpisu oparto na art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie. Tymczasem WSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06, stwierdził, że przepis art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami dyrektywy 2002/53 WE z dnia 13 czerwca 2002 r. oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/128/WE z dnia 12 marca 2001 r. W wyroku tym Sąd stwierdził, że przepisy wskazanych dyrektyw należy uznać za wiążące w krajowym porządku prawnym, co oznacza m.in. zakaz stosowania przepisu art. 5 ust. 4. Powtórne wydanie decyzji odmownej nie może być uznane za wykonanie zaleceń i oceny prawnej wyrażonej w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06. Identyczne zapatrywanie w tym zakresie przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 77/09.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, ale przesłanki stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone.

Ocena Sądu pierwszej instancji o naruszeniu przez organy administracyjne dyspozycji art. 153 p.p.s.a. jest trafna. W wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06, wyraził ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. W ramach oceny prawnej stwierdził, że art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. Nr 137, poz. 1299 ze zm.), zakazujący wpisania do krajowego rejestru odmian genetycznie zmodyfikowanych oraz art. 57 ust. 3 tej ustawy, zakazujący dopuszczenia materiału siewnego odmian genetycznie zmodyfikowanych do obrotu na terytorium RP, są niezgodne z dyrektywą Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (Dz. U. UE L 02. 193. 1). Uznał, że zakazy zawarte w art. 5 ust. 4 i art. 57 ust. 3 ustawy o nasiennictwie są sprzeczne także z art. 22 dyrektywy Parlamentu i Rady 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie (Dz. U. UE L 01. 106. 1). Nadto ocenił, że ww. dyrektywy mogą być bezpośrednio stosowane przez organy administracji. Wskazał, że nie ma przeszkód do tego, aby Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych wszczął procedurę wpisania odmiany do krajowego rejestru kukurydzy odmiany hodowlanej (...)-F i oceny ryzyka dla środowiska tej odmiany dokonał w oparciu o wymienione wyżej uregulowania prawne.

Przypomnienie treści oceny prawnej i wskazania co dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku jest o tyle konieczne, że zastosowanie się organów do tych ocen i wskazań należy zweryfikować konfrontując je z zaskarżoną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) sierpnia 2008 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzją Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z dnia (...) maja 2008 r. Akty te zostały wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r. Przywołane decyzje, wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej, zostały podjęte w wyniku ocen organów sprzecznych z ocena prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. Organ pierwszej instancji jako podstawę prawną odmowy wpisania odmiany do rejestru podał zakwestionowany poprzednio przez Sąd przepis art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie. Odmowę uzasadnił zaś wyłącznie zakazem sformułowany w tym przepisie. Organ drugiej instancji zauważył zaś, że zagadnienie jest przedmiotem postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości UE, w sprawie ze skargi Komisji Europejskiej przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (C-165/08). Minister wywodził, że dopiero Trybunał Sprawiedliwości przesądzi, czy Rzeczpospolita Polska naruszyła obowiązki wynikające z prawa wspólnotowego. Niezależnie od tego Minister stwierdził, że art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie nie jest sprzeczny z dyrektywami: Rady 2002/53 oraz Parlamentu i Rady 2001/18. Dodał, iż w sprawie należało zastosować art. 5 ust. 4 ww. ustawy. Jak z tego wynika, stanowisko Ministra było w sposób wyraźny sprzeczne z oceną prawną i wskazaniami co dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2043/06. Nie ma w takiej sytuacji znaczenia podjęcie przez Ministra próby odwołania się do klauzuli moralności publicznej i zasad etycznych, o której mowa w art. 30 TWE.

Takie stanowisko organów musiało zostać zakwalifikowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpatrujący sprawę, jako naruszające dyspozycję art. 153 p.p.s.a. Na stanowisko Sądu miała wpływ nadto ocena wyrażona w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 700/09. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji ma obowiązek uwzględnienia oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., a ponadto wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 lipca 2009 r., C-165/08 (omyłkowo wskazano numer C-165/07). Wyrokiem tym Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zakazując swobodnego obrotu materiałem siewnym odmian genetycznie zmodyfikowanych oraz wpisu odmian genetycznie zmodyfikowanych do krajowego rejestru odmian, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 22 i 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającej dyrektywę Rady 90/220/EWG, jak również na mocy art. 4 ust. 4 i art. 16 dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych.

Tak więc Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie tylko trafnie uznał, że organy naruszyły art. 153 p.p.s.a., ale nadto zastosował się do wskazania zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem nie naruszył dyspozycji art. 190 p.p.s.a.

Odnosząc się do wywodu skargi kasacyjnej, wskazującego na przeprowadzenie przez organy oceny ryzyka, zauważyć trzeba, iż przeprowadzenie tej oceny nie zostało podniesione w uzasadnianiach decyzji obu instancji. W aktach administracyjnych, po włączonym doń odpisie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., znajduje się jedynie wynik badania jakościowego spornej odmiany kukurydzy. Abstrahując od tego spostrzeżenia, zaakcentować należy, iż wskazania co dalszego postępowania nie nakładały na organy administracji przeprowadzenia oceny ryzyka. Wskazanie o braku przeszkód do wszczęcia procedury wpisania odmiany do krajowego rejestru oznaczało, w powiązaniu z ocena prawną, że procedurę tę należy przeprowadzić zgodnie z niezakwestionowanymi przepisami ustawy o nasiennictwie. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji zalecił, aby oceny ryzyka dla środowiska naturalnego dokonać w oparciu o wymienione wyżej uregulowania prawne. Sąd przywołał przepis art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE. Przepis ten reguluje zaś możliwość tymczasowego ograniczenia lub zakazania i/lub sprzedaży, zawieszenia lub zakończenia wprowadzania do obrotu, po wydaniu zezwolenia. Nadto Sąd wskazał na procedurę określoną w art. 16 ust. 2, art. 18 oraz art. 23 ust. 2 i 3 dyrektywy Rady 2002/53/WE, uzyskiwania przez Państwo Członkowskie upoważnienia do stosowania zakazów odnoszących się do odmian wymienionych we wspólnym katalogu odmian. W wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. Sąd nie przyjął, aby obie te procedury miały wpływ na wcześniejszą procedurę wpisania odmiany do krajowego rejestru odmian roślin rolniczych. Ponadto w omawianych wytycznych Sąd zaakcentował, że Państwo Członkowskie nie ma uprawnienia do stosowania generalnego zakazu wpisania odmian genetycznie modyfikowanych do rejestru.

Sąd pierwszej instancji trafnie odczytał zatem wskazanie zawarte w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. Zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie są oparte o rzeczywiste brzmienie analizowanego wskazania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto o art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.