II OSK 1938/17, Niedopuszczalność kwestionowania ustaleń faktycznych w drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2687203

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2019 r. II OSK 1938/17 Niedopuszczalność kwestionowania ustaleń faktycznych w drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak.

Sędziowie: NSA Jerzy Stelmasiak, del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2738/16 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) września 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z 31 stycznia 2017 r., sygn. IV SA/Wa 2738/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister) z (...) września 2016 r., nr (...), w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, oddalił skargę.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W dniu (...) grudnia 2014 r. do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu wpłynął wniosek M. P. o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Wniosek został złożony za pośrednictwem pełnomocnika - L. P. (dalej: pełnomocnik).

W decyzji z (...) lipca 2015 r., znak: (...), Wojewoda (...) po rozpatrzeniu wniosku M. P. z (...) grudnia 2014 r. na postawie art. 55 ust. 1 i art. 10 ust. 3 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r. poz. 161 z późn. zm.) w zw. z art. 5, art. 11 i art. 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o Obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. RP Nr 7, poz. 44 z późn. zm.) odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez M. P., urodzonego dnia (...) lipca 1947 r. w Polsce, syna J. i E.

W decyzji z (...) września 2016 r., znak: (...), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister) po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Wojewody (...) z (...) lipca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z (...) lipca 2015 r. odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez M. P., urodzonego (...) lipca 1947 r. w Polsce, syna J. i E.

We skardze M. P. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 7, 76 § 1, 77, 80 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 10 ust. 3 ustawy z 2 kwietnia 2009 r., poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie "nieślubnego" pochodzenia skarżącego w chwili nabycia przez niego obywatelstwa izraelskiego,

2) błędną wykładnię art.

13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego poprzez uznanie, że skarżący wraz z matką utracił obywatelstwo polskie z chwilą nabycia obywatelstwa izraelskiego. O pozostawaniu przez rodziców skarżącego w związku małżeńskim - w chwili wyjazdu z Polski - świadczą adnotacje w ich polskich paszportach, w których odnotowano stan cywilny odpowiednio: mężatka i żonaty, oraz okoliczność ich wspólnego wyjazdu z Polski na pobyt stały do Izraela.

Nieodnalezienie aktu małżeństwa rodziców skarżącego nie stoi na przeszkodzie ustaleniu tej okoliczności za pomocą innych źródeł dowodowych. W przedmiotowej sprawie okoliczność ta została wykazana dokumentami urzędowymi, korzystającymi z domniemania prawdziwości, zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., a dokonanie przez Ministra odmiennych ustaleń wykraczało poza zakres swobodnej oceny dowodów, stanowiąc naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. Wobec braku przepisów szczególnych, do gromadzenia i oceny dowodów załączanych w trakcie postępowania w przedmiocie posiadania obywatelstwa polskiego powinny znaleźć zastosowanie ogólne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku z 31 stycznia 2017 r. wskazał, że ze względu na datę urodzenia zainteresowanego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdowały przepisy ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. RP Nr 7, poz. 44 z późn. zm.), która to ustawa obowiązywała w chwili zaistnienia zdarzeń mających znaczenie dla potwierdzenia, utraty lub posiadania obywatelstwa polskiego przez M. P.

Według Sądu I instancji, w rozpatrywanej sprawie nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi pominięcia przez Ministra art. 62 dekretu Prawo rodzinne z 22 stycznia 1946 r., którego uwzględnienie miało uprawniać wnioskodawcę do żądania potwierdzenia posiadania przez niego obywatelstwa polskiego na skutek zawarcia przez jego rodziców związku małżeńskiego. Nie mógł być też skuteczny zarzut pominięcia art. 68 tego dekretu, z którego wynikało, że dziecko uznane przez ojca ma status prawny dziecka pochodzącego z małżeństwa. Przepisy te mogłyby znajdować zastosowanie wówczas, gdyby pełnomocnik skarżącego dowiódł, że wnioskodawca był dzieckiem pochodzącym ze związku małżeńskiego lub został uznany przez ojca, lub też przedłożył dokument potwierdzający przysposobienie wnioskodawcy przez J. P.

W wyniku przeprowadzonego, wnikliwego postępowania dowodowego, nie odnaleziono jednak aktu małżeństwa E. S. Z aktu urodzenia jej syna, sporządzonego (...) lipca 1947 r.,w M. wynika zaś, że w dacie jego urodzin, tj. w dniu (...) lipca 1947 r., jego matka była stanu wolnego, co - jak trafnie stwierdził Minister - sugeruje, że błędny był wpis w jej paszporcie wskazujący, że była mężatką. Wobec tego, wbrew zarzutom skargi, ustalenia Ministra w tym zakresie były trafne, podobnie jak i organu I instancji.

Z racji posiadania polskiego obywatelstwa przez matkę - E. S. - wnioskodawca nabył po niej obywatelstwo polskie, w myśl art. 5 obowiązującej wówczas ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. RP Nr 7, poz. 44 z późn. zm.).

Według Sądu I instancji, bezsporne jest, że pełnomocnik skarżącego nie dołączył do akt sprawy jego aktu urodzenia oraz aktu małżeństwa jego rodziców. Akt urodzenia oraz akt małżeństwa rodziców wnioskodawcy były niezbędne w celu zweryfikowania danych osobowych oraz danych rodziców, a w szczególności do wykazania ich stopnia pokrewieństwa z wnioskodawcą, wobec twierdzeń skarżącego, że posiadali obywatelstwo polskie i byli jego rodzicami. Nie przedłożył też innych dokumentów wydanych przez władze polskie, które w sposób pośredni potwierdziłyby więzi rodzinne. Minister kilkakrotnie wzywał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia aktu urodzenia wnioskodawcy oraz aktu małżeństwa rodziców wnioskodawcy, jeżeli chce wywodzić polskie obywatelstwo po swoim ojcu, którego wskazuje jako J. P. Co wymaga podkreślenia, Minister również prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie we własnym zakresie, a więc nie ograniczał się jedynie do wyczekiwania na skutki ewentualnych działań podejmowanych przez pełnomocnika. Wystąpił mianowicie do USC w M. o przesłanie aktu urodzenia zainteresowanego.

Z przesłanego przez USC w M. aktu urodzenia wynikało jednakże, że wnioskodawca urodził się w dniu (...) lipca 1947 r., w m. M., jako M. S., nieślubny syn E. S.

Wobec tego obowiązek wykazania, że wnioskodawca był dzieckiem ślubnym, ewentualnie, że został przysposobiony lub uznany przez J. P. - spoczywał na skarżącym i jego pełnomocniku.

Z uwagi na pozyskanie przez Ministra aktu urodzenia wnioskodawcy, wystarczającym kontrdowodem nie był polski paszport E. S., nadesłany przez pełnomocnika, zawierający wpis, który wskazywał na to, że w dacie wyjazdu do Izraela E. S. była mężatką.

W tych okolicznościach, Sąd I instancji uznał, że zasadnie przyjęły organy obu instancji, że wnioskodawca niewątpliwie nabył obywatelstwo polskie po matce.

Z przepis art. 13 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego wynikało, że nadanie i utrata obywatelstwa polskiego przez żonę i dzieci miały charakter pochodny. Żona i dzieci nie musiały zatem odpowiadać warunkom wynikającym z kolejnych przepisów, istotne było, aby spełniał je mąż lub ojciec.

Według Sądu I instancji, trafnie wywiódł Minister, że przepis ten nie pozwalał na to, by małoletni sam mógł utracić obywatelstwo polskie. Skoro więc ojcostwo J. P. w stosunku do wnioskodawcy nigdy nie zostało ustalone, na co wskazuje akt urodzenia wnioskodawcy, a pełnomocnik strony - choć był do tego wzywany - nie przedstawił kontrdowodów, pozwalających na poczynienie przeciwnych ustaleń niż zapisy aktu urodzenia wnioskodawcy, to nie można zarzucić organom, że wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy.

Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego oraz poglądom przytoczonym w cytowanych przez niego orzeczeniach, wnioskodawca jako małoletni mógł na podstawie przepisu art. 13 w zw. z art. 5 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego utracić obywatelstwo polskie razem z matką E. S. Wnioskodawca nie wykazał, aby jego matka w dacie nabycia obywatelstwa izraelskiego pozostawała w związku małżeńskim z obywatelem polskim. W konsekwencji, do E. S. nie odnosił się art. 13 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego. Obywatelstwo polskie E. S. utraciła po spełnieniu przesłanek utraty obywatelstwa polskiego, wymienionych w art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, przez nabycie obywatelstwa izraelskiego. Wraz z nią obywatelstwo polskie na podstawie przepisu art. 11 ustawy utracił jej małoletni wówczas syn - M. P. - który również w tej dacie nabył obywatelstwo izraelskie.

Według Sądu I instancji, takie stanowisko zaprezentowane przez organy jest uprawnione. Zachodziły bowiem podstawy do dokonania wykładni systemowej art. 11 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, opartej na przepisach Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka, przyjętej przez Ligę Narodów w dniu 26 września 1924 r. Deklaracja ta nakazywała otoczenie dzieci szczególną opieką i statuowała zasadę jednolitości obywatelstwa rodziców i ich dzieci, a w niniejszej sprawie jednolitości obywatelstwa matki i nieślubnego dziecka (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2407/13, cbois.nsa.gov.pl).

Jeżeli więc nieślubne dziecko nabyło obywatelstwo polskie przez urodzenie z matki posiadającej to obywatelstwo, to w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 11 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, stanowiących o utracie przez matkę obywatelstwa polskiego, jako małoletnie dziecko wraz z matką traciło obywatelstwo polskie.

Wobec tego skarżący jako małoletni utracił obywatelstwo polskie wraz z matką, w związku z nabyciem obywatelstwa izraelskiego (art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego).

W skardze kasacyjnej M. P. (dalej: skarżący kasacyjnie) na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:

1) błędną wykładnię art. 11 ust. 1 i 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego poprzez uznanie, że utrata obywatelstwa polskiego przez matkę "nieślubnego" dziecka powoduje zarazem utratę przez to dziecko obywatelstwa polskiego,

2) naruszenie art. 141 § 4, 134, 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i ustalenia utraty przez skarżącego obywatelstwa polskiego wraz z matką w sytuacji występowania w tym zakresie rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż w jego wyniku doszło do oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Na podstawie art. 176 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 września 2016 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Ponadto na podstawie art. 176 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w przedmiotowej sprawie bezspornym było posiadanie przez oboje rodziców skarżącego obywatelstwa polskiego i nabycie przez niego z chwilą urodzenia obywatelstwa. Sporna zaś pozostawała kwestia utraty przez skarżącego jako dziecka "nieślubnego" obywatelstwa polskiego z chwilą nabycia przez jego matkę obywatelstwa izraelskiego.

Według skarżącego kasacyjnie, ustalenie przez Sąd I instancji i Ministra utraty obywatelstwa polskiego było wynikiem błędnej wykładni art. 11 i 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. M. P. wskazywał w skardze na istnienie rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącej przedmiotowej kwestii. Przedstawił pogląd przeciwny i szeroko uzasadnił własne stanowisko. Sąd I instancji ograniczył się natomiast do przytoczenia fragmentu uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt OSK 2407/13, i powołania się na przepisy Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka bez ich bliższego sprecyzowania.

Taki sposób uzasadnienia wyroku w sytuacji występującej rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i szerokiego przedstawienia przez stronę własnego stanowiska nie spełnia wymogów należytego uzasadnienia wyroku ograniczając możliwość poddania rozstrzygnięcia kontroli kasacyjnej. Tym samym doszło do naruszenia art. 141 § 4, 134, 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w okolicznościach sprawy miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, w kwestii utraty wraz z matką przez "nieślubne" małoletnie dziecko obywatelstwa polskiego występuje rozbieżność w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Oprócz przywołanego wyroku z 5 maja 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny zajął odmienne stanowisko w wyroku z 12 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2733/13. Zasada sformułowana w art. 13 ustawy odnosiła się wyłącznie do małżonków oraz dzieci małżonka, co wynika zarówno z wykładni literalnej, jak i celowościowej przepisu. Ustawa o obywatelstwie Państwa Polskiego z 1920 r. w żadnym przepisie nie wiązała skutku w postaci utraty przez dziecko obywatelstwa polskiego z powodu zaistnienia zdarzeń powodujących utratę obywatelstwa polskiego przez jego matkę.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, niedopuszczalnym jest stosowanie wykładni rozszerzającej przepisów dotyczących utraty obywatelstwa polskiego, w tym zwłaszcza wtedy, gdy miałaby ona następować z mocy prawa (obowiązujących wówczas przepisów) a nie decyzji administracyjnej. Wynika to ze szczególnej ochrony obywatelstwa jako prawa człowieka.

W piśmie procesowym z (...) listopada 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej powołano dwie podstawy kasacyjnej uregulowane w art. 174 p.p.s.a.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji w materii dotyczącej odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez M. P.jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. W orzecznictwie funkcjonuje zresztą od dawna utrwalony pogląd, że na podstawie tego przepisu można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu, niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 wskazanej ustawy. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z 18 września 2014 r. sygn. II GSK 1096/13, z 26 lipca 2018 r., sygn. II GSK 5499/16).

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 134 p.p.s.a. Artykuł ten składa się z dwóch jednostek redakcyjnych w postaci ustępów o zróżnicowanej treści normatywnej. Skarżący kasacyjnie nie wskazał, której jednostki redakcyjnej art. 134 p.p.s.a. dotyczy ten zarzut. Sformułowanie zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia nie może być ogólnikowe, ponieważ nie można w takim wypadku ustalić granic zaskarżenia. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując które normy prawa zostały naruszone.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. pozwala Sądowi I instancji na uchylenie decyzji, o ile zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: wystąpi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (inne, aniżeli dające podstawę do wznowienia postępowania), a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a wpływ ten musiał być istotny. Nie każde zatem naruszenie przepisów postępowania może skutkować uchyleniem decyzji, ale naruszenie charakteryzujące się istotnością wpływu na wynik sprawy. O naruszeniu takim można mówić wówczas, że gdyby ono nie zaistniało mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie w sprawie. Ocena prawna prowadząca sąd do stwierdzenia istnienia podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego z powodów podanych w omówionym przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powinna stanowić element uzasadnienia wyroku. Z wyroku Sądu I instancji wynika, z jakich powodów Sąd ten nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. Z artykułu tego wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepis ten ma charakter swoistej "instrukcji" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Może on tym samym być naruszony tylko wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę, lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie - uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie polegające na jej oddaleniu.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące prawa materialnego. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 11 ust. 1 i 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. RP Nr 7, poz. 44 z późn. zm.). Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w wyniku przeprowadzonego, wnikliwego postępowania dowodowego, nie odnaleziono aktu małżeństwa E. S. Z aktu urodzenia jej syna, sporządzonego (...) lipca 1947 r. w M. wynika, że w dacie jego urodzin, tj. w dniu (...) lipca 1947 r., jego matka była stanu wolnego. Z racji posiadania polskiego obywatelstwa przez matkę, E. S., wnioskodawca nabył po niej obywatelstwo polskie, w myśl art. 5 obowiązującej wówczas ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. W piśmiennictwie wskazuje się, że stosownie do przepisu art. 5 zd. 1 przez urodzenie dzieci nabywały obywatelstwo ojca, dzieci zaś nieślubne - obywatelstwo matki. Ustawodawca przyjął zatem zasadę ius sanguinis. Zasada regulowała nabycie obywatelstwa z mocy prawa (zob. W. Ramus, Prawo o obywatelstwie polskim, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1968, s. 37-38). Utrata obywatelstwa polskiego następowała z mocy prawa w wypadkach określonych w art. 11 ustawy z 20 stycznia 1920 r. Według W. Ramusa, "Sformułowanie art. 11 pkt 1 nie było właściwe. Przepisy ustawodawstwa polskiego nie mogą stanowić przeszkody w świetle ustawodawstwa innego państwa do nabycia jego obywatelstwa, jedynie mogą nie uznawać nabycia obywatelstwa obcego przez obywatela polskiego, który nie uzyskał zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego w Państwie Polskim" (zob. W. Ramus, Prawo o obywatelstwie..., s. 55). Ustawa z 20 stycznia 1920 r. regulowała instytucję utraty obywatelstwa polskiego przez nabycie obywatelstwa obcego (W. Ramus, Instytucje prawa o obywatelstwie polskim, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980, s. 37).

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela sposób wykładni art. 11 pkt 1 oraz art. 13 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego przedstawiony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2015 r., sygn. II OSK 2407/13 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2017 r., sygn. II OSK 37/16 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pełnomocnik skarżącego nie załączył do akt sprawy jego aktu urodzenia oraz aktu małżeństwa jego rodziców. Akt urodzenia oraz akt małżeństwa rodziców wnioskodawcy były niezbędne w celu zweryfikowania danych osobowych oraz danych rodziców, a w szczególności do wykazania ich stopnia pokrewieństwa z wnioskodawcą, wobec twierdzeń Skarżącego, że posiadali obywatelstwo polskie i byli jego rodzicami. Nie przedłożył też innych dokumentów wydanych przez władze polskie, które w sposób pośredni potwierdziłyby więzi rodzinne.

W toku postępowania Minister kilkakrotnie wzywał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia aktu urodzenia wnioskodawcy oraz aktu małżeństwa rodziców wnioskodawcy, jeżeli chce wywodzić polskie obywatelstwo po swoim ojcu, którego wskazuje jako J. P. Minister również prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie we własnym zakresie, a więc nie ograniczał się jedynie do wyczekiwania na skutki ewentualnych działań podejmowanych przez pełnomocnika. Wystąpił w tym celu do USC w M. o przesłanie aktu urodzenia zainteresowanego. Z przesłanego przez USC w M. aktu urodzenia wynikało jednak, że wnioskodawca urodził się w dniu (...) lipca 1947 r., w m. M., jako M. S., nieślubny syn E. S.

Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że z uwagi na pozyskanie przez Ministra aktu urodzenia Wnioskodawcy, wystarczającym kontrdowodem nie był polski paszport Ester Sament, nadesłany przez pełnomocnika, zawierający wpis, który wskazywał na to, że w dacie wyjazdu do Izraela E. S. była mężatką. Wnioskodawca jako małoletni mógł na podstawie przepisu art. 13 w związku z art. 5 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego utracić obywatelstwo polskie razem z matką E. S.

E. S. utraciła obywatelstwo polskie po spełnieniu przesłanek utraty obywatelstwa polskiego, wymienionych w art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, przez nabycie obywatelstwa izraelskiego. Wraz z nią obywatelstwo polskie na podstawie przepisu art. 11 ustawy, utracił jej małoletni wówczas syn, M. P., który również w tej dacie nabył obywatelstwo izraelskie. W trafnej ocenie Sądu I instancji, nieślubne dziecko nabyło obywatelstwo polskie przez urodzenie z matki posiadającej to obywatelstwo, to w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 11 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, stanowiących o utracie przez matkę obywatelstwa polskiego, jako małoletnie dziecko, wraz z matką traciło obywatelstwo polskie. Wobec tego skarżący kasacyjnie jako małoletni utracił obywatelstwo polskie wraz z matką, w związku z nabyciem obywatelstwa izraelskiego (art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego).

Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni systemowej art. 11 pkt 1 w zw. z art. 13 i art. 5 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.