Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2621983

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 5 lutego 2019 r.
II OSK 1871/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur.

Sędziowie NSA: Grzegorz Czerwiński (spr.), del. Anna Żak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w G. o wykładnię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17 w sprawie ze skargi kasacyjnej P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 159/17 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia (...) stycznia 2017 r., nr (...) w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: odmówić dokonania wykładni wyroku.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi kasacyjnej P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 159/17 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia (...) stycznia 2017 r., nr (...) w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w pkt 1 uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję a w pkt 2 zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży na rzecz P. W. 1500,00 złotych kosztów postępowania sądowego.

W piśmie z dnia (...) stycznia 2019 r. E. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w G. (dalej jako wnioskodawca lub Spółka) wniosła o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści uzasadnienia ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzez wskazanie, w jaki sposób Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie niniejszej sprawy interpretuje pojęcie "alternatywności", w szczególności czy zaproponowanie wariantu alternatywnego różnego pod względem lokalizacji (tj. przewidującego odmienne umiejscowienie inwestycji niż wariant inwestorski) bądź pod względem wielkości inwestycji (tj. przewidującego mniejszą/większą jednostkę przeliczeniową inwentarza (DJP) niż wariant inwestorski) spełniać będzie wymóg "wariantowości" przedstawionych rozwiązań, przewidziany w art. 66 ust. 1 pkt 5) lit. a) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej "ustawy środowiskowej"), czy też stanowić będzie odmienną inwestycję, która ze względu na odmienne cechy nie może stanowić alternatywy (porównania) dla wariantu inwestorskiego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że NSA w wydanym wyroku podzielił zarzut skarżącego kasacyjnie, że zaproponowany przez Spółkę w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko racjonalny wariant alternatywny nie może zostać uznany za racjonalny wariant alternatywny w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy środowiskowej, bowiem polega on wobec wariantu inwestorskiego jedynie na zmianie technologii ogrzewania pomieszczeń inwentarskich (kurników).

NSA wyraził pogląd, że "warianty przedsięwzięcia powinny różnić się przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze". NSA wskazał, że " wymaga co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń)".

Wnioskodawca wskazuje, że ustawodawca w ustawie środowiskowej nie zawarł definicji "racjonalnego wariantu alternatywnego" i jego zdaniem interpretacja (ocena prawna) dokonana w powyższym zakresie przez NSA budzi wątpliwości w zakresie tego, jakie rozwiązania alternatywne mogą być zaproponowane przez wnioskodawcę tak, aby mogły zostać uznane za spełniające wymóg "wariantowości" bez ryzyka zarzutu przedstawienia rozwiązań dotyczących zupełnie różnych inwestycji.

Wnioskodawca postawił pytanie czy zaproponowanie jako wariantów alternatywnych inwestycji różniących się w stosunku do wariantu inwestorskiego parametrami takimi jak lokalizacja inwestycji, czy wielkość inwestycji (tj. przewidującego mniejszą/większą jednostkę przeliczeniową inwentarza (DJP), nie będzie w istocie stanowić propozycji zupełnie innego przedsięwzięcia, czy też będzie mieścić się w granicach przewidzianego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) wymogu wariantowości przedstawionych rozwiązań.

Spółka wskazując na podstawę prawną wystąpienia z wnioskiem o wykładnię wyroku tj. art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) stwierdziła, że uwzględnienie niniejszego wniosku poprzez wyjaśnienie wątpliwości nie spowoduje nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego ani zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia zapadłego w przedmiotowej sprawie. Podkreślono, że rozwianie wszelkich wątpliwości co do treści uzasadnienia wyroku NSA wydanego w niniejszej sprawie uzasadnia dodatkowo treść art. 153 p.p.s.a.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wykładnię uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17 nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 158 p.p.s.a. Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Zgodnie z ugruntowanym poglądem zarówno orzecznictwa jak i doktryny, konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania.

W piśmiennictwie wyrażono pogląd, według którego "Z samej istoty wykładni wyroku wynika, że może ona dotyczyć jedynie tego, co zostało w nim zawarte" (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 5, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 419). Wykładnia orzeczenia nie może zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy (zob. postanowienie NSA z 12 lutego 2014 r., sygn. I OSK 502/13).

Wykładnia orzeczenia powinna zatem zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków jakie orzeczenie to ma wywołać. Wykładnia orzeczenia nie może jednak prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Wniosek o wykładnię nie może ponadto zmierzać do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawniczych i znaczenia słów, ani też do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wątpliwości co do uzasadnienia orzeczenia mogą być wyjaśnione w trybie art. 158 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy jest to niezbędne do dokonania prawidłowej interpretacji sentencji orzeczenia. Uwzględnienie wniosku może nastąpić jedynie gdy istnieje rzeczywista wątpliwość co do istoty rozstrzygnięcia zawartego w sentencji, a nie udzielania odpowiedzi na kreowane przez stronę pytania (tak postanowienie NSA z 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 1011/07).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba dokonania wykładni wyroku z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17. Zarówno bowiem sentencja kwestionowanego wyroku, jak i jego uzasadnienie są sformułowane w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. Uzasadnienie wniosku o dokonanie wykładni uzasadnienia wyroku sprowadza się zaś w istocie do udzielenia stronie wnioskującej odpowiedzi na postawione przez nią pytania, co nie mieści się w pojęciu wykładni wyroku i jest niedopuszczalne.

Powodem uchylenia zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji przez NSA w wydanym wyroku było podzielenie zarzutu skargi kasacyjnej, iż zaproponowany w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko racjonalny wariant alternatywny, polegający wobec wariantu inwestorskiego jedynie na zmianie technologii ogrzewania pomieszczeń inwentarskich (kurników), nie może zostać uznany za racjonalny wariant alternatywny w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy środowiskowej.

Z treści uzasadnienia wynika, że warianty przedsięwzięcia mają różnić się pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Dalej NSA stwierdza, ze opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym.

W uzasadnieniu wskazano co należy rozumieć pod pojęciem racjonalnego wariantu (faktycznie możliwy do zrealizowania pod względem technicznym i finansowym, nie abstrakcyjny, nie teoretyczny). Alternatywność wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest wykluczone odwoływanie się do innych różnic wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych. Racjonalnym wariantem alternatywnym dla planowanego przedsięwzięcia nie może być wariant polegający tylko na zmianie sposobu ogrzewania pomieszczeń kurników.

Sąd podkreślił, że wariant alternatywny zaproponowany przez inwestora zmienia sposób oddziaływania inwestycji na środowisko jedynie w aspekcie paliwa użytego do ogrzewania. Tymczasem w przypadku omawianej inwestycji to nie instalacja grzewcza jest jedynym i głównym emitentem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z raportu oraz treści decyzji organów obu instancji wynika, że źródłami emisji zanieczyszczeń będą również systemy wentylacyjne w obiektach inwentarskich, którymi odprowadzane będą zanieczyszczenia pochodzące z procesów chowu brojlerów, głównie substancje odorotwórcze, powstające w wyniku rozkładu produktów przemiany materii tych zwierząt. Podobnie jak emisja substancji do atmosfery, stale towarzyszącym oddziaływaniem tej hodowli drobiu na środowisko będzie hałas (ruch kołowy pojazdów obsługujących fermę, wentylacja w postaci wentylatorów dachowych i ściennych). Sąd podzielił stanowisko skarżącego kasacyjnie, że największe oddziaływanie wiąże się z odorem emitowanym przez kompleks kurników, a także pomiotem kurzym (odchody kurze), gnojowicą, zwierzętami padłymi lub ubitymi. W tym zakresie wariant alternatywny nie jest żadną alternatywą dla wariantu inwestorskiego i ma charakter pozorny.

W związku z powyższym nie można twierdzić, że NSA w uzasadnieniu wydanego wyroku w sposób jasny i niebudzący wątpliwości nie wyjaśnił podstawy wydanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał wyraźnie jakiego rodzaju oddziaływania są najbardziej szkodliwie dla środowiska w przypadku przedmiotowej inwestycji i właśnie te należy wziąć pod uwagę tworząc racjonalny wariant alternatywny wskazywany w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko.

Uwzględnienie wniosku Spółki nie jest możliwe w oparciu o art. 158 p.p.s.a. bowiem udzielenie odpowiedzi na sformułowane w tym wniosku pytania wbrew zapewnieniom Spółki doprowadziłoby to do uzupełnienia uzasadnienia o nowe ustalenia mające wpływ na wydane rozstrzygnięcie. W ramach wykładni wyroku nie można doprowadzić do umieszczenia w motywach rozstrzygnięcia nowych elementów, w tym przypadku wskazania czy zmiana lokalizacji przedsięwzięcia lub zmiana wielkości inwestycji poprzez zmniejszenie lub zwiększenie jednostki przeliczeniowej inwentarza DJP spełniać będzie wymóg wariantowości z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy środowiskowej. Na podstawie treści uzasadnienia możliwe jest ustalenie czy wskazywane we wniosku zmiany w wariancie inwestycji są racjonalnym wariantem alternatywnym. W żadnym wypadku za pomocą wykładni wyroku nie można doprowadzić do zawarcia w nim stwierdzeń o okolicznościach, które wcześniej nie były przedmiotem oceny sądu. W istocie do tego właśnie zmierzałoby udzielenie odpowiedzi na wskazane przez Spółkę zagadnienia.

Zdaniem NSA, uzasadnienie wyroku nie nasuwa żadnych wątpliwości w zakresie rozumienia racjonalnego wariantu alternatywnego dla przedmiotowej inwestycji. Uzasadnienie wyroku jest logiczne i spójne. Wyraźnie wskazano jakie były motywy i podstawy rozstrzygnięcia oraz na czym polegało naruszenie wskazanych tam przepisów prawa.

Ze wskazanych wyżej przyczyn, wobec braku podstaw do dokonania wykładni wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 158 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.