II OSK 1728/19, Ustalanie stron w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3018172

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2020 r. II OSK 1728/19 Ustalanie stron w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski.

Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski, del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej (...) sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1142/18 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) czerwca 2018 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od (...) sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w R. na rzecz M. D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z 27 listopada 2018 r., sygn. II SA/Kr 1142/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: SKO w K.) z (...) czerwca 2018 r., znak: (...), w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził od SKO w K. na rzecz skarżącego M. D. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W skardze kasacyjnej Spółka (dalej: skarżący kasacyjnie, uczestnik) zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi na postawie art. 174 " § 1" oraz " § 2" p.p.s.a. zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie:

a. niewłaściwe zastosowanie art. 74 ust. 3a ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm., dalej: u.u.i.ś.), tj. brak ustalenia przez Sąd, że M. D. nie jest stroną postępowania o wydanie decyzji środowiskowych, podczas gdy wniosek taki należało wyciągnąć ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że zgromadzony przez organy obu instancji materiał dowodowy nie jest pełny i nie może być uznany za wystarczający do dokonania oceny, jakie działania w postaci immisji (w tym hałasu i odorów) z zakładu rozumianego jako kompleks maszyn i urządzeń pracujących wspólnie w celu gospodarczym odczuwane są na gruncie sąsiednim, podczas gdy materiał ten był pełny i wyczerpujący, a w konsekwencji pozwalał określić zakres oddziaływania zakładu na grunt sąsiedni,

b. art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę przeprowadzonego w toku postępowania dowodu z aneksu nr (...) do karty informacyjnej przedsięwzięcia, polegającą na uznaniu, że zamieszczona w nim analiza ilości i źródeł emisji hałasu dla środowiska nie spełnia warunków niezbędnych do dokonania prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, podczas gdy informacje w niej zamieszczone są w tym zakresie wystarczające.

c. art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 "lit. 1" lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę przeprowadzonego w toku postępowania dowodu z karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz aneksu nr (...) do karty informacyjnej przedsięwzięcia polegającą na uznaniu, że zamieszczone w niej informacje o planowanym przez uczestnika przedsięwzięciu, nie są wystarczające do prawidłowego ustalenia oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, podczas gdy informacje w nich zamieszczone są w tym zakresie wystarczające.

d. art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne ustalenie przez Sąd, że organy nie wyjaśniły czy funkcjonujące "przedsiębiorstwo" oddziałuje, i czy oddziaływać będzie w wyniku rozszerzenia działalności na sąsiednie nieruchomości (w tym nieruchomość M. D.) przez emisję hałasu, "utylizację" odpadów i ich składowanie, podczas gdy organy prawidłowo ustaliły, że funkcjonujące "przedsiębiorstwo" nie oddziałuje i nie będzie oddziaływało w wyniku rozszerzenia działalności na nieruchomość należącą do M. D.,

e. art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez ustalenie przez Sąd, że organy nie zweryfikowały, czy przekroczenia hałasu występowały na nieruchomości M. D., podczas gdy organy po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznały, że takie przekroczenie hałasu nie występuje na nieruchomości M. D., co skutkowało odmową przyznania mu statusu strony w postępowaniu zgodnie z art. 74 § 3a u.u.i.ś.,

f. art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że zgromadzony przez organy obu instancji materiał dowodowy nie jest pełny i nie może być uznany za wystarczający do dokonania oceny, czy M. D. przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "Zmiana sposobu użytkowania części hali produkcyjno-magazynowej na malarnię proszkową w Zakładzie Produkcyjnym w m. S. ul. (...), powiat M. obręb ewid.: Nr (...), na działce (...)", co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony przez organy obu instancji był pełny i wystarczający do odmowy przyznania M. D. przymiotu strony w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia,

g. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej uchylił decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, podczas gdy powinien był oddalić skargę,

h. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, że w toku sprawowania kontroli działalności administracji publicznej doszło do istotnych naruszeń przepisów postępowania mających wpływ na wadliwość wydanych w sprawie decyzji, podczas kiedy do naruszeń takich nie doszło.

Wskazując powyższe zarzuty na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;

2. zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych;

Ponadto wniesiono o:

1. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, wobec zrzeczenia się przez uczestnika rozprawy.

2. przeprowadzenie na podstawie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., poniższych dowodów uzupełniających z dokumentów na następujące okoliczności:

a. opis techniczno-handlowy linii do malowania proszkowego oraz schemat linii na okoliczność ich treść, zasad prowadzenia procesu technologicznego malowania proszkowego, cech technicznych urządzeń, schematu rozmieszczenia urządzeń w malarni,

b. protokół kontroli nr (...) z (...) grudnia 2018 r., sprawozdanie z badań nr (...) wykonane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K. w dniu (...) listopada 2018 r. na okoliczność jego treści, poziomu emisji hałasu z przedsięwzięcia uczestnika, źródeł hałasu, charakterystyki prowadzonego przez uczestnika przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, pominął okoliczności, jakie powinny towarzyszyć wydaniu decyzji środowiskowej, jak również warunki, w jakich jest ona wydawana. Uczestnik planował zmianę sposobu użytkowania części hali produkcyjno-magazynowej na malarnię proszkową. Realizacja tego typu przedsięwzięcia nie jest zamysłem nowatorskim, ale stanowi dość powszechnie stosowaną inwestycję w przedsiębiorstwach o tożsamym przedmiocie działalności. Zastosowana przez uczestnika w zamierzonym przedsięwzięciu technologia produkcji, polegająca na użyciu farb proszkowych, jest zgodna z wytycznymi i zaleceniami organów zajmujących się ochroną środowiska.

Stosowane w niej farby proszkowe nie zawierają rozpuszczalników, wobec czego ich stosowanie wiąże się z bardzo ograniczonym wpływem na środowisko. Uczestnik podjął również wszelkie możliwe kroki, aby zniwelować emisję hałasu, odorów oraz odpadów wytwarzanych z użyciem farb proszkowych. Na okoliczność podjęcia stosownych działań przedstawił on dokumentację opracowaną przez specjalistę w zakresie emisji hałasu, jak również przedłożył odpowiednie atesty w celu potwierdzenia jakości materiałów, które zostaną zastosowane w trakcie realizacji planowanego przedsięwzięcia. Bezzasadne wobec tego pozostają zarzuty Sądu I instancji, który twierdzi, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy opiera się wyłącznie na twierdzeniach uczestnika, skoro z akt sprawy wynika, że na potwierdzenie jego stanowiska w sprawie przedłożone zostały wyliczenia eksperta z zakresu badania oddziaływania inwestycji na środowisko.

Według skarżącego kasacyjnie, podjęcie przez organ dodatkowych czynności mających na celu wyjaśnienie wszystkich wskazanych przez Sąd I instancji okoliczności, w świetle zgromadzonego już w sprawie materiału dowodowego pozostaje zbyteczne oraz nie wpłynie na pozyskanie nowych informacji w tym zakresie, które mogłyby zmienić treść jego rozstrzygnięcia, ponieważ wszystkie okoliczności faktyczne zostały już dostatecznie wyjaśnione w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.

Karta informacyjna przedsięwzięcia wraz z dołączonym do niej aneksem nr (...) niewątpliwie spełniają wszystkie wymagania stawiane dla tego typu dokumentu określone w art. 62a § 1 u.u.i.ś. Wskazane w niej informacje nie budzą również żadnych wątpliwości, z tego względu logiczne jest więc, że organ nie miał żadnych podstaw do tego, aby przeprowadzać w sprawie dodatkowe dowody.

Skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę, że poziom emisji hałasu nie został zakwestionowany przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. Oznacza to, że przy uwzględnieniu specjalistycznej wiedzy tego organu z zakresu oceny wpływu realizacji przedsięwzięć na środowisko, uznać należy, że wskazany w aneksie nr (...) poziom emisji hałasu jest charakterystyczny dla prowadzenia tego rodzaju działalności oraz nie jest na tyle wysoki, aby konieczne było przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Sąd I instancji wymaga od organu przeprowadzenia niczym nieuzasadnionych dowodów, co stoi w sprzeczności z art. 77 § 1 k.p.a., który co prawda nakłada na organ obowiązek zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, jednak nie nakłada na niego obowiązku podejmowania dodatkowych czynności i przeprowadzania dowodów w sytuacji, kiedy okoliczności sprawy zostały już dostatecznie wyjaśnione.

Mając na uwadze powyższe okoliczności nie ma wątpliwości, że Sąd, wydając zaskarżony wyrok, naruszył art. 135 p.p.s.a. w zw. z "art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a." w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że zgromadzony przez organy obu instancji materiał dowodowy nie jest pełny i nie może być uznany za wystarczający do dokonania oceny jakie działania w postaci immisji (w tym hałasu i odorów) z zakładu rozumianego jako kompleks maszyn i urządzeń pracujących wspólnie w celu gospodarczym odczuwane są na gruncie sąsiednim, podczas gdy materiał ten był pełny i wyczerpujący, a w konsekwencji pozwalał określić zakres oddziaływania zakładu na grunt sąsiedni.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, na gruncie niniejszej sprawy nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, w myśl którego w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na nieruchomość należącą do M. D., organy poprzestają na ogólnym i arbitralnym stwierdzeniu z karty informacyjnej, że przedsięwzięcie ze względu na skalę może być bezpieczne i może funkcjonować bez szkody dla środowiska, gdyż nie zostaną przekroczone standardy jakości środowiska. Organy nie oparły swojej decyzji wyłącznie na podstawie informacji wskazanych przez uczestnika w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, ale także na stanowisku zajętym w sporządzonej w sprawie opinii przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M., który zdecydował się nie wydawać w sprawie opinii, co było równoznaczne z brakiem zastrzeżeń dla przedsięwzięcia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. D. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na skarżącego M. D. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Wszystkie podniesione zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły trafności rozstrzygnięcia Sądu I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do podzielenia zarzutów skargi kasacyjnej.

Główne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą następujących naruszeń prawa:

1. Niewłaściwego zastosowanie art. 74 ust. 3a ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 z późn. zm., dalej: u.u.i.ś.), tj. brak ustalenia przez Sąd I instancji, że M. D. nie jest stroną postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, podczas gdy wniosek taki należało wyciągnąć ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

2. Naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 135 p.p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.;

3. Naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 133 § 1 zd. 1 p.p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a.;

4. Naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.;

5. Naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Pomimo sformułowania w skardze kasacyjnej szeregu zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, sedno sprawy sprowadza się do oceny, czy w sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia przez Sąd I instancji, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona i rozważona przez orzekające w sprawie organy, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.). Należy stwierdzić, że ocena Sądu I instancji była prawidłowa.

Nie są zasadne zarzuty przedstawione w pkt 2 lit. a skargi kasacyjnej. Nie doszło do naruszenia art. 135 p.p.s.a. Przepis art. 135 p.p.s.a. przyznaje określone uprawnienie orzecznicze sądowi administracyjnemu. Sąd I instancji prawidłowo wykazał podstawy zastosowania w niniejszej sprawie art. 135 p.p.s.a. Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Sąd I instancji wyjaśnił, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona i rozważona, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd I instancji zastosował art. 135 p.p.s.a. w sytuacji, w której uwzględnił skargę M. D.

Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Ustosunkowując się do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. wskazać należy, że przepis ten dotyczy obowiązków organów administracji publicznej w zakresie zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w celu pełnego ustalenia i uzasadnienia stanu faktycznego przyjętego przez organy za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Stawiając zarzut naruszenia ww. przepisu w pkt 2 lit. a,d,e,f, skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie w istocie stara się podważyć ocenę Sądu I instancji sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego przez orzekające w sprawie organy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu administracji publicznej jest zaś jego wszechstronne rozpatrzenie.

Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast między innymi ustalenie, czy prawidłowo został zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy administracji nie wywiązały się z ciążących na nich obowiązków i naruszyły omawiany przepis prawa.

Sąd I instancji zasadnie wyjaśnił na s. 13 uzasadnienia wyroku, że należy ocenić całe aktualnie funkcjonujące przedsięwzięcie i w proponowanym, zmienionym (rozszerzonym) zakresie działalności. Ma rację Sąd I instancji, podnosząc, że dotychczas złożony aneks nr (...) do karty informacyjnej przedsięwzięcia (analiza ilości i źródeł emisji hałasu do środowiska) nie spełnia warunków niezbędnych do dokonania na jego podstawie prawidłowych ustaleń stanu faktycznego. Sąd I instancji wskazał na brak pełnych informacji co do technologii produkcji i przyporządkowania jej konkretnych urządzeń emitujących hałas i ich ilości, brak danych na temat wykorzystywania poszczególnych urządzeń (służących do cięcia gilotynowego, gięcia, nawiercania i ruchomych elementów linii produkcyjnej, centralnej wentylacji z funkcją odzysku ciepła), szkicu sytuacyjnego ich rozmieszczenia na terenie zakładu w poszczególnych pomieszczeniach. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w karcie informacyjnej źródła hałasu zredukowano wyłącznie do nieprecyzyjnego opisu: "źródła typu budynek hala produkcyjna L = 80 dB (A)", a mobilne źródła hałasu nie były przedmiotem dokładnego opisu jedynie "dowóz i wywiezienie produktów - wózek 2 x /godz. W ciągu dnia - bez pracy w porze nocnej L= 65 dB". Nie jest to więc pełna "analiza ilości i rodzaju źródeł emisji hałasu (str. 9 Aneksu Nr (...))", bowiem z uwagi na braki w szczegółowym opisie źródeł hałasu nie poddaje się wystarczającej weryfikacji.

W niniejszej sprawie orzekające w sprawie organy nie przeprowadziły prawidłowo postępowania wyjaśniającego w odniesieni do przeciwdziałania zanieczyszczeniom, które jest związane z wprowadzaniem gazów lub pyłów do powietrza, wytwarzaniem odpadów oraz powodowaniem hałasu. Przeciwdziałanie zanieczyszczeniom powinno polegać na zapobieganiu, ograniczaniu albo zakazie wprowadzania do środowiska substancji lub energii, głównym celem takich działań jest przestrzeganie standardów jakości środowiska. Z obowiązków przestrzegania tych standardów nie zwalnia zastosowanie odpowiedniej technologii ani stosowanie się do standardów emisyjnych (zob. M. Górski, Ochrona jakości środowiska i prawo emisyjne, (w:) M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, Warszawa 2018, s. 260).

Ma rację Sąd I instancji, że organy nie wyjaśniły czy funkcjonujące przedsiębiorstwo oddziałuje, i czy oddziaływać będzie w wyniku rozszerzenia działalności na sąsiednie nieruchomości (w tym nieruchomość skarżącego) poprzez emisję hałasu, odpadów, a to w związku z zarzutami skarżącego dotyczącymi; "emisji hałasu niejednokrotnie w porze nocnej, spalania odpadów w ognisku, nieprawidłowego składowania i utylizacji odpadów".

Zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 799 z późn. zm., dalej: p.o.ś.), przez emisję rozumie się wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi:

a) substancje,

b) energie, takie jak ciepło, hałas, wibracje lub pola elektromagnetyczne. Sąd I instancji zasadnie wskazał, że obliczenie poziomu hałasu równoważnego bazuje wyłącznie na ogólnym opisie źródeł hałasu, których nie sposób zweryfikować bowiem dokładnie nie poznano i nie opisano całego procesu technologicznego przedsiębiorstwa z uwzględnieniem aktualnie pracujących i przyszłych urządzeń, ilości pracowników, obciążeń technologicznych, pory dnia i nocy. W tej sytuacji wątpliwe jest czy zidentyfikowano wszystkie źródła hałasu, w kontekście ruchu technologicznego całego przedsiębiorstwa. Wątpliwa jest w tej sytuacji ogólna poprawność metodologiczna obliczeń zawartych w aneksie nr (...) do karty informacyjnej przedsięwzięcia. Nie wiadomo, jakie były jego istotne założenia. Zgodnie z art. 112 p.o.ś., ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez:

1) utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie;

2) zmniejszanie poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany.

Dla oceny stanu akustycznego ważne są wszystkie źródła hałasu (dźwięku) powstałego bądź wskutek emisji z zakładów (działalność gospodarcza), bądź w inny sposób (zob. M. Górski, (w:) Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2014, s. 331).

Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, że zgodnie z opracowaniem dotyczącym hałasu przemysłowego i drogowego sporządzonym w programie (...) wersja 4.0 na licencji K. P. - (aneks nr (...) do karty informacyjnej przedsięwzięcia), hałasy emitowane przez przedsiębiorstwo przekroczyły w określonych punktach dopuszczalne normy w porze dziennej i nocnej. Organy tych widocznych przekroczeń bliżej nie analizowały.

Nie są zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przedstawione w pkt 2 lit. b, c, skargi kasacyjnej. Zasada swobodnej oceny dowodów została uregulowana w art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jednak zarzut jego naruszenia nie został w skardze kasacyjnej skutecznie postawiony, mimo że skarżący kasacyjnie kwestionował sposób oceny stosowania tego przepisu. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, który na s. 11 uzasadnienia wyroku stwierdził, że w niniejszej sprawie zgromadzony przez organy obu instancji materiał dowodowy nie jest pełny i nie może być uznany za wystarczający do dokonania oceny, czy skarżącemu M. D. przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie decyzji środowiskowej. Ten brak należytych ustaleń był wystarczającą podstawą do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obligujący Sąd I instancji do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Nie są zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przedstawione w pkt 2 lit. b, c, d, e, f skargi kasacyjnej. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest co do zasady materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Artykuł 133 § 1 p.p.s.a. mógłby stanowić podstawę skutecznego zarzutu kasacyjnego, gdyby sąd administracyjny przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym. W ramach zarzutu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można natomiast skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń oraz oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, dokonanych przez Sąd I instancji (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r., sygn. II GSK 3722/17, LEX nr 2779421).

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 2 lit. g skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Kwestia niewłaściwej kontroli Sądu I instancji podniesiona w zarzucie dotyczącym naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. była wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Artykuł 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy, ogólny, o charakterze tylko kompetencyjnym i nie zawiera samodzielnej treści normatywnej. O jego naruszeniu można mówić jedynie w sytuacji wykroczenia poza kompetencje sądu, zastosowania środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie w sytuacji, gdy Sąd uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której w przepisie mowa. Przepis nie określa wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Tak więc okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia uregulowania (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., sygn. II OSK 2029/17, LEX nr 2696289). Powołany wyżej pogląd NSA należy w pełni podzielić.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. przedstawiony w pkt 2 lit. h skargi kasacyjnej. Artykuł 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył tego przepisu. Sąd I instancji miał obowiązek dokonania oceny, czy zaistniały podstawy do wydania decyzji odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z (...) listopada 2017 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Zmiana sposobu użytkowania części hali produkcyjno-magazynowej na malarnię proszkową w Zakładzie Produkcyjnym w m. S., ul. (...), powiat M., obręb ewid.: Nr (...) S., na działce nr (...)" i obowiązek ten prawidłowo wypełnił. Artykuł 57a p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie miał zastosowania.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 2 lit. g skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie wydane przez Sąd I instancji nie było skutkiem zastosowania tylko art. 151 p.p.s.a., lecz prawidłowego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 135 p.p.s.a. Do naruszenia art. 151 p.p.s.a. doszłoby, gdyby sąd stwierdzając oznaczone naruszenia przepisów prawa kwalifikujące do uwzględnienia skargi, jednak skargę oddalił.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. przedstawiony w pkt1 lit.a., skargi kasacyjnej.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że naruszenie prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumpcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. W każdym przypadku podnoszenie zarzutów w oparciu o podstawy wymienione w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być ona skuteczna tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że przesłanka art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. dotycząca obszaru, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie nie została wystarczająco zbadana przez organy obu instancji. W postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej organ prowadzący postępowanie na podstawie dokumentów dostarczonych przez wnioskodawcę oraz całości akt sprawy kierując się przesłankami wynikającymi z art. 74 ust. 3a u.u.i.ś., powinien ustalić, komu w postępowaniu przysługują przymioty strony. Ustalenie na podstawie art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. podmiotu, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, powinno być przeprowadzone z uwzględnieniem w szczególności zasady wyrażonej w art. 5 p.o.ś., zgodnie z którą, ochrona jednego lub kilku elementów przyrodniczych powinna być realizowana z uwzględnieniem ochrony pozostałych elementów. Środowiskiem jest bowiem ogół elementów przyrodniczych, w tym również przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnia ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania miedzy tymi elementami (art. 3 pkt 39 p.o.ś.). Organ, prowadząc postępowanie na podstawie art. 74 ust. 3a u.u.i.ś., powinien uwzględnić łączny wpływ oddziaływań, których źródłem jest przedsięwzięcie, na wszystkie elementy środowiska. Badając oddziaływanie przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę należy uwzględnić skalę, czas trwania oraz intensywność oddziaływania danego przedsięwzięcia. Chodzi zatem o oddziaływania, które mają powtarzalny i trwały charakter oraz występują przez dłuższy czas.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić wnioski dowodowe przedstawione w skardze kasacyjnej. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Wykluczyć należy, by Naczelny Sąd Administracyjny, w ramach kontroli instancyjnej, mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 271/19, LEX nr 2771445).

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sąd I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.