Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 706010

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 2 lipca 2010 r.
II OSK 1244/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz.

Sędziowie: NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), del., WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2610/08 w sprawie ze skargi J.N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) października 2008 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 19 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) października 2008 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia (...) lipca 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji cofnął skarżącemu pozwolenie na broń z uwagi na to, że skarżącemu przestawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 229 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. W przekonaniu organu skarżący nie daje gwarancji, że będzie przestrzegać obowiązującego porządku prawnego, a w szczególności nie naruszy zasad bezpiecznego posiadania i używania posiadanej przez siebie broni. Oceny tej, jak wskazał organ nie zmienia fakt, że w miejscu zamieszkania, a także w kole łowieckim skarżący posiada dobrą opinię.

Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie. W ocenie odwołującego się organ błędnie przyjął, że fakt prowadzenia wobec niego postępowania karnego uzasadnia obawę, użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem wnoszącego odwołanie, fakt postawienia zarzutu popełnienia przez niego wskazanego wyżej czynu nie mieści się w katalogu przestępstw wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy i nie stanowi wystarczającej przesłanki do wnioskowania o istnieniu uzasadnionej, realnej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia (...) października 2008 r. Komendant Główny Policji stwierdził, że zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu nie dawały podstaw do zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji, gdyż na mocy art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń osobie, należącej do kręgu podmiotów wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Komendant podniósł, że skarżący działał w grupie przestępczej wiele lat i świadomie łamał prawo, aby osiągnąć zamierzone cele. W konsekwencji tego rodzaju postawa, zdaniem organu odwoławczego może rzutować na przestrzeganie przez skarżącego przepisów dotyczących pozwolenia na posiadanie broni i świadczy o jego uległości wobec wpływów i presji innych osób. Ponadto Komendant Policji wskazał, że na wynik sprawy nie miały wpływu pozytywne opinie o skarżącym w miejscu zamieszkania oraz w środowisku myśliwskim - znajdujące się w materiale dowodowym oraz fakt, że angażuje się on w życie społeczne.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie skarżącego nie istnieje bezpośredni związek między zarzucanym mu czynem, a cechami jego charakteru, jego dotychczasowym postępowaniem na styku z bronią, który stwarzałby uzasadnione obawy, że użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący podniósł, że nigdy nie został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu i nie toczy się żadne postępowanie przeciwko niemu o popełnienie takich przestępstw.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego złożył prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia z dnia 9 lutego 2009 r., w którym skarżący został skazany za popełnienie czynu z art. 229 § 1 k.k. w związki z art. 12 k.k.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że mając na uwadze przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 cytowanej wyżej ustawy, należy przyjąć, iż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, mają w pewnym zakresie charakter zbliżony do tzw. decyzji uznaniowej mimo, że należą, co do zasady do rozstrzygnięć związanych. Ustawodawca posługuje się zwrotami nieostrymi ("interes bezpieczeństwa lub porządku publicznego").

Sąd I instancji podkreślił, że skarżący został oskarżony o popełnienie czynu z art. 229 § 1 k.k. Ponadto Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że fakt wielokrotnego dopuszczenia się przez skarżącego czynów sprzecznych z prawem, dokonywanych za namową osób trzecich, stopień społecznej szkodliwości tych czynów (uzyskiwanie zamierzonych celów poprzez działania przestępcze - wręczanie łapówek funkcjonariuszom publicznym) muszą rodzić obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, ponieważ z woli legislatora wystarczające jest domniemanie takiego zachowania, a nie udowodnienie, że faktycznie posiadacz pozwolenia tej broni użyje jej w celach sprzecznych z postanowieniami ustawy. Zachowanie więc w niniejszym przypadku prawa do broni byłoby sprzeczne z interesem społecznym, któremu ustawodawca poprzez obligatoryjny charakter art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy przyznał bezwzględne pierwszeństwo i prymat nad interesem indywidualnym. Zachowanie skarżącego świadczy o jego nieodpowiedzialności, uległości i nieasertywności, które to cechy mają szczególne znaczenie u osób ubiegających się lub posiadających prawo do broni. Z pełną świadomością godził się na działania niezgodne z prawem i to wielokrotnie. Powyższe powoduje, że nie ma gwarancji, iż skarżący jako posiadający broń nie ulegnie także wpływom osób trzecich i nie posłuży się broną w sposób określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy. Nie można zanegować, że skarżący pozytywnie postrzegany jest w miejscu zamieszkania, a także w środowisku myśliwskim. Nie zmienia to jednak faktu, że postawa skarżącego wobec ładu prawnego wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, chociaż popełniony przez niego czyn karalny nie miał bezpośredniego związku z bronią.

Sąd I instancji podkreślił, że fakt popełnienia przez skarżącego czynu stwierdzonego prawomocnym wyrokiem karnym, świadczy o braku poszanowania dla obowiązującego porządku prawnego i dowodzi, że jest on osobą o słabym charakterze, podatną na wpływy i sugestie innych osób. Organ odwoławczy w tym zakresie, zdaniem Sądu poczynił prawidłowe ustalenia i dokonał słusznej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. N. reprezentowany przez pełnomocnika procesowego wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Zarzucił także naruszenie przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak kontroli zaskarżonej decyzji, jak również naruszenie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a także naruszenie prawa procesowego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi, w sytuacji naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1)

naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2)

naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że zarzuty nie są zasadne. Wynika to z następujących przesłanek.

Po pierwsze, odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionych w skardze zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a jest konieczne dla późniejszej oceny prawnej prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni odpowiednich przepisów prawa materialnego, należy stwierdzić, że są one wszystkie chybione. Wbrew bowiem powyższym zarzutom kasacyjnym Sąd I instancji nie naruszył dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ cyt. ustawy p.p.s.a. z powodu oddalenia skargi na podstawie art. 151 tejże ustawy, kontrolując zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji pod kątem ewentualnego naruszenia art. 6, 7, 8, 15, 77 § 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy toczyło się przeciwko skarżącemu postępowanie karne o czyn z art. 229 § 1 k.k. (rozdz. XXIX KK) w związku z art. 12 k.k. Ponadto już podczas orzekania przez Sąd I instancji uprzednio zapadł wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia VI Wydział Karny z dnia 9 lutego 2009 r. sygn. akt VI K 649/08, który uznał oskarżonego J. N. za winnego dokonania zarzucanego mu czynu, który wyczerpuje dyspozycję art. 229 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 229 § 1 k.k. wymierza karę 1 (jednego) roku i 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto na podstawie art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres 4 (czterech) lat próby. Natomiast na podstawie art. 71 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu J. N. karę grzywny w wysokości 90 (dziewięćdziesięciu) stawek dziennych przy czym określił wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 150 zł. Jednocześnie Sąd Rejonowy orzekł, że na podstawie art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonemu J. N. na poczet wymierzonych kar grzywny okres zatrzymania w sprawie w dniu 26 marca 2007 r., przyjmując, iż jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności odpowiada dwóm dziennym stawkom grzywny. Należy podkreślić, że w dacie wydania decyzji przez organ I jak i II instancji toczyło się postępowanie karne przeciwko skarżącemu J. N. początkowo na podstawie art. 229 § 3 k.k. w związku z art. 12 k.k. Stąd brak jest w tym stanie faktycznym i prawnym przesłanek do stwierdzenia naruszenia także art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2 cyt. ustawy p.p.s.a., a także art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia wydanego wyroku.

Po drugie, należy stwierdzić, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oznaczać musi, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa. Natomiast, podniesienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego oznacza, że sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu powyższych przypadkach wnoszący skargę kasacyjną powinien także wykazać w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia lub jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany.

Skarga kasacyjna podnosi zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Podstawą zarzutu kasacyjnego jest bowiem stwierdzenie przez stronę skarżącą błędnej wykładni powyższych przepisów, w wyniku której Sąd I instancji, tak jak organy administracyjne, przyjęły, że zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. W ocenie autora skargi kasacyjnej należy te przepisy rozumieć w ten sposób, że nie nakładają one na właściwy organ obowiązku ustalenia, czy wszczęcie postępowania karnego i skierowanie aktu oskarżenia do sądu każdorazowo uzasadnia obawę użycia przez zainteresowanego (osobę posiadającą pozwolenie na broń) broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ponadto należy przypomnieć, że w świetle art. 18 ust. 1 ustawy, organ cofa pozwolenie na broń, co kreuje sytuację braku jakiegokolwiek uznania w tej kwestii. Dlatego też tak ważna jest prawidłowa wykładnia przepisu, do którego art. 18 ust. 1 w pkt 2 odsyła, czyli art. 15 ust. 1 pkt 6 (którego dotyczy stan faktyczny sprawy administracyjnej w ramach katalogu przesłanek określonych w pkt 1-6 tego przepisu). Ponadto pkt 6 tego przepisu, w ramach wskazanego wyżej odesłania z art. 18 tejże ustawy, upoważnia organ do cofnięcia danej osobie pozwolenia na broń w sytuacji, gdy w stosunku do niej istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności gdy osoba taka skazana została prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo, m.in. przeciwko mieniu. Oznacza to, że w świetle konstrukcji normatywnej art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy zakłada się przesądzenie przez ustawodawcę, że w każdym przypadku popełnienia wskazanych tam przestępstw (lub toczenia się postępowania o ich popełnienie) obawa zachodzi niejako automatycznie i nie wymaga badania. Natomiast odrębne badanie obawy powinno mieć miejsce wówczas, gdy okoliczności wskazane w drugiej części wyrażonego w tym przepisie zdania złożonego nie mają miejsca. Dlatego też uznanie za zasadne stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej wymagałoby przyjęcia wyniku wykładni, który prowadziłby w istocie do przekształcenia treści tego przepisu w ten sposób, iż cofnięcie pozwolenia na broń dotyczyłoby tylko osób skazanych prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu ponieważ istnieje w stosunku do nich uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z bezpieczeństwem lub porządkiem publicznym. Byłaby to zupełnie inna konstrukcja normatywna.

Należy przypomnieć, że z dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o broni i amunicji wynika, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazana prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo jeżeli nawet toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Wynika to także z uchwały składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2009 r. (sygn. akt II OPS 4/09), w świetle której "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)" (opubl. ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 5).

W przedmiotowej sprawie uzasadniona obawa użycia broni z celem sprzecznym z bezpieczeństwem lub porządkiem publicznym jest prawidłowo uzasadniona przez Sąd I instancji biorąc pod uwagę stan faktyczny tej sprawy oraz, że skarżący został oskarżony, a następnie skazany za tzw. przestępstwo ciągłe z art. 229 § 1 k.k. związane z udzieleniem korzyści majątkowej trzynastu funkcjonariuszom celnym przy dokonywaniu odpraw celnych.

Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 587/05 (opubl. Lex nr 198319). Wynika z niego, że prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zwłaszcza ochrony w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji), zaś posiadanie broni jest ściśle reglamentowane. Dlatego też w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy dokonując prawidłowej wykładni zastosowanych w tej sprawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy o broni i amunicji odnośnie wystąpienia samoistnej przesłanki uzasadnionej obawy użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Należy także podkreślić, że błędnie w skardze kasacyjnej sformułowano zarzut kasacyjny w tym zakresie, ponieważ nie może jednocześnie zachodzić błędna wykładnia i błędne zastosowanie danego przepisu prawa materialnego.

Z tych względów i na podstawie art. 184 cyt. ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.