Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 706008

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 13 lipca 2010 r.
II OSK 1206/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz.

Sędziowie: NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), del., WSA Wanda Zielińska-Baran.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 95/09 w sprawie ze skargi (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) listopada 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia opłat z tytułu korzystania ze środowiska oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 95/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę (...) Sp. z o.o. z/s w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) listopada 2008 r. nr (...), którą utrzymana została w mocy decyzja Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia (...) października 2008 r. nr (...).

Decyzjami tymi odmówiono Spółce (...) umorzenia opłat za korzystanie ze środowiska za okres I półrocza 2007 r., o co Spółka wystąpiła wnioskiem z 15 kwietnia 2008 r., podając w nim, że działalność prowadzona przez nią w N. - ogrzewanie ludności - generuje straty z uwagi na szczególną sytuację faktyczną i prawną nieruchomości, na której usytuowana jest ciepłownia (działka wydzierżawiona, co do której toczy się postępowanie windykacyjne), a działalność jest prowadzona jako realizacja działań ratunkowych w interesie publicznym (brak alternatywy zaopatrzenia w ciepło miasta). Odmowa umorzenia opłaty w wysokości 5.067,00 zł została uzasadniona tym, że w sprawie nie występują wyjątkowe, szczególne uzasadnione, okoliczności powodujące znaczne ograniczenie możliwości płatniczych Spółki, zaś jej sytuacja finansowa jest związana z nakładami poczynionymi na urządzenie ciepłowni by była ona technicznie sprawna i przynosiła zyski, natomiast kwestie związane z dzierżawą nieruchomości spowodowane nieprawidłowym rozeznaniem co do jej stanu prawnego należy rozpatrywać w ramach ryzyka prowadzenia działalności, a nie szczególnych okoliczności. Organy podkreśliły, że działalność Spółki nie była wyłącznie ratunkową w celu zaspokojenia interesu publicznego, ale nastawioną na zysk. W skardze na decyzję Spółka podniosła, że nie rozpatrzono wszystkich istotnych okoliczności i tego, że ciepłownia została przez nią uruchomiona awaryjnie aby dostarczać ciepło, natomiast nie ma podmiotu, któremu mogłaby tę działalność przekazać, a także że nie przesłuchano Burmistrza Nasielska, o co wnosiła.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odniósł się przede wszystkim do charakteru prawnego opłat za korzystanie ze środowiska i po analizie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.) - art. 273 ust. 1, art. 275, art. 281, art. 400 i 401 ust. 1 oraz Ordynacji podatkowej - art. 6 art. 7 § 1 i § 2 stwierdził, że są to nietypowe, swoiste podatki stanowiące przychód funduszu celowego (ochrona środowiska). Sąd stwierdził, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, który uzależnia umorzenie zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem państwa lub interesem publicznym, a decyzja jaka jest w sprawie wydana ma charakter uznaniowy. Zdaniem Sądu, organy, działając w ramach uznania, rozważyły argumenty Spółki co do jej ważnego interesu, jak też wzięły pod uwagę istnienie przesłanki interesu publicznego, co wynika z uzasadnienia decyzji. Sąd zgodził się z oceną organów, że sytuacja finansowa Spółki nie miała charakteru wyjątkowego, losowego a tylko takie przyczyny mogły uzasadniać umorzenie, wynikła natomiast z ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, niekorzystny rozwój spraw co do stanu prawnego ciepłowni, jednak tego ryzyka nie można przenieść na Skarb Państwa, a taka byłaby konsekwencja umorzenia opłat. Prowadzona działalność - dostarczanie ciepła - nie jest wynikiem obowiązku jaki miałaby do spełnienia Spółka, ale swobodnej decyzji w wyborze podjętej działalności, podkreślił Sąd, dodając, iż przesłuchanie Burmistrza nie było w sprawie konieczne, gdyż dotyczyć miało okoliczności niespornych.

Reprezentowana przed radcę prawnego, (...) Sp. z o.o. z/s w Warszawie wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając

1)

naruszenie prawa materialnego w szczególności art. 281 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 i § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa polegający na tym, iż Sąd badając legalność zaskarżonych decyzji nie uwzględnił, iż organy przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów i uznania administracyjnego oraz nie zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowego uznając dowolnie, że:

-

spółka nie była w trudnej sytuacji ekonomicznej a jej sytuacja nie miała charakteru wyjątkowego, losowego. Skarżący w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, nastawionej na zysk, świadomie podjęła się kolejnego działania, jakim było uruchomienie ciepłowni dostarczającej ciepło do Nasielska;

2)

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w szczególności art. 77 § 1 k.p.a. polegający na nie przesłuchaniu Burmistrza Miasta Nasielska.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że Spółka poniosła wysokie nakłady na przygotowanie kotłów do sezonu grzewczego, że nie otrzymała żadnej pomocy publicznej od Miasta Nasielska choć w jego interesie publicznym działała, że właśnie w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności polegające na tym, iż zabrakło środków obrotowych na poniesienie opłat na korzystanie ze środowiska z tego względu, że własne środki obrotowe zostały zużyte na nieprzewidziane nakłady mające na celu zaspokojenie interesu publicznego (nakłady na kotłownię).

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Postawiono w niej zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego, a wobec tego należy zacząć od tego drugiego.

Naruszenia przepisów postępowania skarżąca Spółka dopatruje się w tym, że organy nie przesłuchały Burmistrza Miasta Nasielska, co obraża art. 77 § 1 k.p.a. Tego zarzutu nie można uznać za usprawiedliwiony. Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że przeprowadzenie tego dowodu przez organy nie było konieczne. W sprawie nie było wątpliwości, że skarżąca uruchomiła ciepłownię dostarczającą ciepło mieszkańcom Miasta Nasielsk, poniosła określone nakłady związane z tą działalnością, zatem przesłuchanie Burmistrza w istocie nie było niezbędne. Organy dały wiarę argumentom strony, dowodom przez nią przedkładanym, uznały jedynie, że nie ma podstaw do umorzenia należności, zatem inaczej okoliczności te oceniły aniżeli chciała skarżąca. Nieprzesłuchanie Burmistrza nie naruszało zatem art. 77 § 1 k.p.a.

Za nieusprawiedliwione należy uznać też zarzuty naruszenia prawa materialnego. Podkreślić przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że jeżeli nie zachodzą przyczyny nieważności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w ramach jakie zakreślają jej podstawy. Podstawy skargi kasacyjnej wskazuje art. 174 p.p.s.a. i są nimi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Odpowiadające wymogom tego przepisu przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej będzie polegało na wskazaniu przepisu, aktu z którego pochodzi i charakteru naruszenia. W niniejszej skardze o ile zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania został postawiony w sposób zgodny z art. 174 pkt 2 P.p.s.a (choć merytorycznie nie jest zasadny, o czym było wyżej), o tyle zarzut naruszenia prawa materialnego, choć wyszczególnia przepisy, które zostały naruszone jednak nie podaje charakteru tego naruszenia Naczelny Sąd Administracyjny jako związany granicami skargi nie jest zobligowany ani upoważniony do uzupełnienia, poprawiania zarzutów skargi kasacyjnej czy domyślania się intencji skarżącego. Jednak w sformułowaniu zarzutów niniejszej skargi, jak też z ich uzasadnienia należy przyjąć, że chodzi o ich błędną wykładnię przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Artykuł 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska stanowi, że do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Wynika z niego zatem, że do umorzenia opłat za korzystanie ze środowiska, co było przedmiotem wniosku Spółki, będą miały zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. Przepis ten w sprawie został zastosowany i stosownie do niego wniosek skarżącej o umorzenie opłat rozpoznano w świetle art. 67a Ordynacji podatkowej. Artykuł 281 ust. 1 Prawa ochrony środowiska nie został więc w żaden sposób przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszony, bowiem miał on w sprawie zastosowanie i na jego podstawie odwołano się do przepisów Ordynacji podatkowej.

Z kolei jeśli idzie o naruszenie przepisów tej ustawy, tj. Ordynacji podatkowej, to należy stwierdzić, że art. 67a § 2 nie został naruszony. Stanowi on, że umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek. Zaskarżonymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzjami odmówiono umorzenia zaległej opłaty za korzystanie ze środowiska, zatem mechanizm przewidziany w tym przepisie nie mógł być zastosowany, bowiem tylko umorzenie zaległości, w całości lub części, pociąga za sobą umorzenie odsetek w takim samym rozmiarze. Jeśli natomiast skarżącej Spółce chodziło właśnie o to, że przepis ten powinien być zastosowany, to nie ma ona racji, skoro odmówiono umorzenia zobowiązania głównego.

Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej to należy podkreślić, iż wydając decyzję w kwestii umorzenia tu: opłat za korzystanie ze środowiska, organy, jak to wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny, działają w ramach uznania administracyjnego. Działanie to nie oznacza dowolności, bowiem jest uzależnione od przesłanek wskazanych przepisem, które muszą być wykazane, a przez organ wyważone. Umorzenie zaległej opłaty, z mocy ww. przepisu, może nastąpić z przyczyn uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego do ich ponoszenia lub interesem publicznym. Rozpoznając wniosek Spółki o umorzenie opłat, organy uznały, że okoliczności przez nią podnoszone, co do których nie było wątpliwości, nie mieściły się w przesłankach określonych tym przepisem. Stanowisko swoje dokładnie uzasadniły, wymieniając argumenty za i przeciw w ramach przesłanek wskazanych w przepisie. Wojewódzki Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów, że sytuacja skarżącej nie uzasadniała umorzenia zaległej opłaty. Zdaniem skargi kasacyjnej Sąd dowolnie uznał, że Spółka nie była w wyjątkowo trudnej sytuacji, na którą wpłynęły okoliczności losowe. Jednak jest to tylko odmienna ocena okoliczności przez skarżącą, a nie dowolność uznania przez Sąd, że zasadnie organy odmówiły umorzenia opłat. Różnica w poglądzie na sprawę nie może jednak przesądzać o naruszeniu prawa.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.