Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723628

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 28 sierpnia 2019 r.
II OSK 1201/19
Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny.

Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak, del. WSA Piotr Broda (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Kr 168/18 w sprawie ze skargi Z.L. na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.

1. uchyla wyrok w punkcie III i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania;

2. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz Z.L. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt II SAB/Kr 168/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę Z.L. na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej "MWINB"):

I. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania MWINB w Krakowie do rozpoznania zażalenia Skarżącej na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. (dalej "PINB") z dnia (...) 2017 r.;

II. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

III. oddalił skargę w pozostałym zakresie;

IV. zasądził od MWINB na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu (...) 2018 r. Z.L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność MWINB w zakresie nierozpoznania zażalenia na postanowienie PINB z dnia (...) 2017 r.

Postanowieniem tym organ wstrzymał prowadzenie robót budowlanych w rozbudowanym budynku mieszkalno-usługowym, w którym funkcjonuje zakład piekarsko-ciastkarski, o skrzydło zachodnie wraz z jego przebudową i adaptacją piętra oraz piwnicy na zakład piekarniczo-ciastkarski, zlokalizowanym na działkach o nr ew. (...) i (...) (w tym komunikacja w obrębie klatki schodowej w budynku sąsiednim usytuowanym na działce na (...)) położonych w N. przy ul. R. (...).

Rozpoznając skargę Z.L., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie MWINB dopuścił się bezczynności poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Sąd wskazał, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd oddalił skargę w zakresie, w jakim zawierała ona wniosek o przyznanie sumy pieniężnej. Sąd wskazał, że aktywność sądu w przedmiocie uwzględnienia takiego wniosku jest uwarunkowana wskazaną przez skarżącego argumentacją. Konieczne ponadto jest konkretne wykazanie przez skarżącego straty, którą zrekompensować ma przyznana suma.

W rozpoznawanej sprawie organ wydał rozstrzygnięcie przed wydaniem zaskarżonego wyroku, a Skarżąca nie wykazała jakiegokolwiek uszczerbku majątkowego będącego skutkiem bezczynności organu. Z uwagi na powyższe okoliczności Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o przyznanie Skarżącej sumy pieniężnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Z.L., zaskarżając pkt III wyroku i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."): 1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. nieprzyznanie od organu na rzecz Skarżącej kasacyjnie sumy pieniężnej w sytuacji, gdy skarga na bezczynność była uzasadniona i bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a Skarżąca kasacyjnie wykazała krzywdę wywołaną bezczynnością organu II instancji (konieczność znoszenia uciążliwości w związku z funkcjonowaniem piekarni w budynku stanowiącym samowolę budowlaną przez okres, w jakim organ II instancji pozostawał w bezczynności).

W oparciu o powyższe, Skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1. na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części (tj. w punkcie III zaskarżonego wyroku) i w tym zakresie rozpoznanie skargi, tj. przyznanie od organu na rzecz Skarżącej kasacyjnie kwoty 21.537,55 zł, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę (tj. punkt III wyroku) i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie;

2. zasądzenie na rzecz Skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca kasacyjnie zrzekła się ponadto przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest zasadna. Sąd nie wyjaśnił bowiem w żaden sposób podstaw swojej decyzji w zakresie oddalenia skargi w części dotyczącej wniosku Skarżącej kasacyjnie o przyznanie sumy pieniężnej.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie można się zgodzić z twierdzeniem Sądu I instancji, że wniosek Skarżącej kasacyjnie o przyznanie sumy pieniężnej nie zawiera uzasadnienia. Skarżąca kasacyjnie wskazała bowiem, dlaczego opieszałość organu była dla niej uciążliwa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja przywołana w tym zakresie w skardze jest szeroka i przekonująca. Skarżąca kasacyjnie wskazała na konkretne uciążliwości związane z korzystaniem z jej nieruchomości oraz powiązała te uciążliwości z bezczynnością organu. Sąd I instancji zaś w ogóle nie odniósł się do tych okoliczności. Sąd wskazał, że aktywność sądu w zakresie przyznania sumy pieniężnej jest uwarunkowana wskazaną argumentacją, pomijając całkowicie fakt zawarcia takiej argumentacji w skardze na bezczynność. Powyższe uchybienie miało przy tym niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w oczywisty sposób warunkuje prawidłowość podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia w zakresie przyznania sumy pieniężnej.

Sąd I instancji ograniczył się do przytoczenia wyroku NSA z dnia 10 stycznia 2018 r., II OSK 2292/17. Zgodnie z tym orzeczeniem, to że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę. Ponadto ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł. A skoro tak, to strona powinna taką stratę konkretnie wykazać.

Sąd I instancji nie odniósł jednak treści tego wyroku do stanu faktycznego sprawy. Lektura akt sprawy w żadnym stopniu nie pozwala na konkluzję, że Skarżąca kasacyjnie nie wykazała jakiegokolwiek uszczerbku majątkowego będącego skutkiem bezczynność organu. Do takiego zaś wniosku doszedł Sąd I instancji, co oparte zostało na niesłusznym pominięciu istotnej części argumentacji skargi na bezczynność.

Błędne jest również stanowisko Sądu I instancji, że fakt załatwienia sprawy nie czyni bezprzedmiotowym rozstrzygnięcia w zakresie przyznania sumy pieniężnej. Nie sposób bowiem uznać, aby skutki bezczynności organu ustawały wraz z wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje przy tym, że umożliwienie Sądowi przyznania skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Środek ten ma szczególny charakter, ponieważ pełni nie tylko funkcję prewencyjno-represyjną, ale przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie sumy pieniężnej pozostaje bez wpływu na przysługujące jej od organu odszkodowanie. Za każdym razem, gdy skarżący żąda przyznania mu od organu określonej sumy pieniężnej, Sąd ma obowiązek rozstrzygnąć o zasadności tego żądania a w motywach zawartych w uzasadnieniu wyroku wyjaśnić, czym kierował się orzekając w tym zakresie, tj. dlaczego uznał przyznanie tej sumy za zasadne bądź niezasadne i jeśli przyznał ją - dlaczego w takiej a nie innej wysokości (zob. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1201/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dostępny w CBOSA).

Przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2156/17, dostępny w CBOSA).

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.