Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2008017

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 21 listopada 2014 r.
II OSK 1109/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz.

Sędziowie: NSA Robert Sawuła, del. WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.H. i D.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1764/12 w sprawie ze skargi J.H. i D.H. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) października 2012 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1764/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J.H. i D.H. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) października 2012 r., nr (...), w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w K. decyzją z dnia (...) maja 2011 r. nakazał D.H. i J.H. rozbiórkę ganku wiatrołapu dobudowanego od strony północnej do budynku mieszkalnego nr (...), położonego na działce nr (...) w (...), gm. (...). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Skarga wniesiona na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1404/11. Z powodu niewykonania obowiązku rozbiórki określonego w tytule wykonawczym z dnia (...) czerwca 2012 r., doręczonym zobowiązanym w dniu 12 czerwca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w K. postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2012 r., znak (...), nałożył na D.H. oraz J.H. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 14 032,26 zł W zażaleniu na to postanowienie D.H. i J.H. zarzucili naruszenie Prawa budowlanego, wskazując na brak podstaw do nałożenia grzywny ze względu na ich złą sytuację finansową. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia (...) października 2012 r., znak: (...), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że podlegająca rozbiórce rozbudowa budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr (...) w (...), tj. dobudowany do wskazanego budynku wiatrołap, stanowi część tego budynku. Z uwagi na to, że przedmiotem rozbiórki jest część obiektu budowlanego, będącego budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przy ustalaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia zastosowanie ma art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ stwierdził, że wysokość grzywny została przez organ egzekucyjny obliczona prawidłowo. Natomiast możliwości finansowe, sytuacja rodzinna, czy osobista zobowiązanego pozostają bez wpływu na zaskarżone postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a środkiem egzekucyjnym, który nakładany jest celem przymuszenia zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Egzekwowany obowiązek rozbiórki nałożony został na D.H. i J.H. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) maja 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) czerwca 2011 r. Decyzje te są ostateczne i wymagalne, zatem wynikający z nich obowiązek winien zostać wykonany. Organ podkreślił, że zobowiązani wykonując obowiązek rozbiórki, unikną konieczności zapłaty grzywny. Zgodnie bowiem z art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożona a nieziszczona lub nieściągnięta grzywna w celu przymuszenia podlega umorzeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.H. i J.H. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, podnosząc, że przed wydaniem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie zostali wezwani do wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę, jak również, że nie został im skutecznie doręczony tytuł wykonawczy. Wskazali, że ze względu na złą sytuację finansową nie mają możliwości uiszczenia nałożonej grzywny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, iż w sprawie bezsporne jest, że skarżący nie wykonali obowiązku rozbiórki ganku wynikającego z prawomocnej decyzji MWINB w K. z dnia (...) czerwca 2011 r. Skarżący w dniu 13 kwietnia 2012 r. odebrali upomnienie z dnia 11 kwietnia 2012 r. wzywające do wykonania obowiązku rozbiórki ganku, natomiast w dniu 11 czerwca 2012 r. został doręczony im tytuł wykonawczy z dnia (...) czerwca 2012 r. Wysokość grzywny w kwocie 14032 zł, wbrew zarzutom skargi, została obliczona prawidłowo w sposób określony w art. 125 § 5 upea. Do jej obliczenia przyjęto prawidłowo powierzchnię budynku podlegającą rozbiórce (17,1 m2) określoną w decyzji PINB w K. z dnia (...) czerwca 2011 r. i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku (4103 zł) ogłoszonej w Dz. Urz. GUS z 2011 r. Nr 13, poz. 51. Sąd podkreślił, iż podnoszone przez skarżących argumenty natury ekonomicznej nie mogą mieć wpływu na zasadność wymierzenia grzywny. Istotą zastosowanego w sprawie środka egzekucyjnego jest wywarcie na zobowiązanych presji mającej na celu skłonienie ich do wykonania nałożonego obowiązku. W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, jak wskazały organy orzekające w sprawie, nałożona a nieściągnięta grzywna w celu przymuszenia będzie stosownie do art. 125 § 1 upea podlegała umorzeniu.

W skardze kasacyjnej J.H. i D.H. zaskarżali powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:

1.

art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak jego zastosowania i uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, w tym w szczególności poprzez brak poczynienia jednoznacznych i prawidłowych ustaleń co do powierzchni zabudowy części budynku będącej przedmiotem rozbiórki w przedmiotowej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia prawa materialnego poprzez nałożenie na skarżących grzywny w sposób błędnie wyliczony; 2. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez oparcie się w wydanym orzeczeniu na treści decyzji rozbiórkowej PINB w K. z dnia (...) maja 2011 r., która nie była załączona do akt sprawy oraz poprzez wydanie wyroku w oparciu o ustalenia decyzji administracyjnej kwestionowanej przez skarżących. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżących kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w trybie art. 185 § 1 p.p.s.a. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec stwierdzenia, że w niniejszej sprawie przesłanki nieważności postępowania wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zaistniały, przedmiotowa skarga kasacyjna mogła zostać rozpoznana w granicach podniesionych w jej treści zarzutów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy podnieść, że wskazany jako podstawa skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, 77 § 1 k.p.a. został sformułowany w sposób wadliwy, gdyż prawidłowo należało powołać art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej naruszenia tych przepisów upatruje brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego co do powierzchni zabudowy części budynku będącej przedmiotem rozbiórki w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpoznanej sprawy pozostaje on całkowicie chybiony. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie prowadzone jest w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w K. w dniu (...) czerwca 2012 r., nr (...), na podstawie prawomocnej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w K. z dnia (...) maja 2011 r., nr (...), którą nakazano D.H. i J.H. rozbiórkę ganku wiatrołapu o wymiarach: 2,25 m x 7,60 m i wys. 2,20 - 2,70 m dobudowanego od strony północnej do budynku mieszkalnego nr (...), położonego na działce nr (...) w (...), gmina (...). Podkreślić należy, iż w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek. Zasadą jest, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji. Kwestia powierzchni budynku podlegającego rozbiórce, jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, podlega wyłącznie badaniu na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie przepisów Prawa budowanego. Organ administracji może wówczas dokonać weryfikacji takiej decyzji w przypadkach i w trybach przewidzianych przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast Sąd Administracyjny kontrolując postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, podobnie jak organ egzekucyjny nie może kontrolować prawidłowości decyzji nakładającej obowiązek na zobowiązanych, gdyż to nie należy do tego postępowania. Zaakcentować przy tym trzeba, że decyzja nakazująca rozbiórkę była weryfikowana w toku instancyjnym, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, ze wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1404/11 oddalona została skarga skarżących na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie nakazu rozbiórki ganku-wiatrołapu. W dacie orzekania przez organy administracyjne obu instancji wyrok ten był prawomocny, a to oznacza, że orzeczenie to zgodnie z art. 170 p.p.s.a. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy, a w przepadkach przewidzianych także inne osoby. Podmioty te są zatem faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach (J.P. Tarno, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarza, LexisNexis 2012 r., s.435). Skoro Sąd Wojewódzki prawomocnym wyrokiem z dnia 25 listopada 2011 r. zaakceptował ustalenia organu odwoławczego co do powierzchni zabudowy budynku będącego przedmiotem rozbiórki, to nie można podważać trafności rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia poprzez formułowanie zarzutów odnoszących się do wymiarów obiektu budowlanego przyjętych do obliczenia jej wysokości w oparciu o prawomocną decyzję o nakazie rozbiórki. Stąd też zarzut sformułowany w pkt 1 skargi kasacyjnej nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Za całkowicie chybiony należy również uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., którego wynika m.in. że sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Ta ostatnia sytuacja nie zachodziła w sprawie, albowiem wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w aktach administracyjnych przekazanych przez organ odwoławczy sądowi pierwszej instancji znajduje się decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego z dnia (...) maja 2011 r., nr (...). ((...)) nakazująca skarżącym kasacyjnie dokonanie rozbiórki ganku-wiatrołapu. Zaakcentować należy, iż zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. byłby zasady, gdyby Sąd Wojewódzki dokonał wadliwie własnych ustaleń faktycznych, pomijając materiał dowodowy zgromadzony przez orzekające w sprawie organy. Naruszenie tego przepisu może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy skarżący kasacyjnie wskazałby jakich dowodów wynikających z akt sprawy Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił, oraz ich wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, że autor skargi kasacyjnej poza bezpodstawnym wskazaniem na brak decyzji o nakazie rozbiórki, nie wskazał na żadne innych dowody, których Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił rozpoznając niniejszą sprawę, dlatego też zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. należało uznać za pozbawionym usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.