Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1398142

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 8 listopada 2013 r.
II OPP 49/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms.

Sędziowie NSA: Zofia Flasińska (spr.), Marek Stojanowski.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 54/12 w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania przed Wójtem Gminy Narew w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Skarga J. W. na przewlekłość postępowania przed Wójtem Gminy Narew w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy została przekazana przez organ do Sądu w dniu 28 sierpnia 2012 r. W tym samym dniu Przewodniczący Wydziału II WSA w Białymstoku wydał zarządzenie o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W dniu 5 września 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 13 września 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przyznał J. W. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 złotych oraz ustanowienia adwokata, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy.

Zarządzeniem z dnia 9 października 2012 r. Przewodniczący Wydziału wyznaczył termin rozprawy na dzień 22 listopada 2012 r. W dniu 20 listopada 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie sędzi Małgorzaty Roleder. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. wyłączył od orzekania w tej sprawie wszystkich sędziów ze składu orzekającego (Annę Sobolewską-Nazarczyk, Stanisława Prutisa, Małgorzatę Roleder).

W dniu 27 listopada 2012 r. przeprowadzono losowanie nowego składu orzekającego w sprawie. W dniu 17 grudnia 2012 r. wyznaczono rozprawę na dzień 14 lutego 2013 r. W dniu 11 lutego 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędzi Elżbiety Trykoszko. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek. W dniu 25 lutego 2013 r. skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2013 r., II OZ 220/13. Akta sprawy zostały zwrócone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dniu 10 kwietnia 2013 r.

W dniu 23 kwietnia 2013 r. wyznaczono rozprawę na dzień 11 czerwca 2013 r. W dniu 7 czerwca 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędzi Danuty Tryniszewskiej-Bytys. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek. W dniu 28 czerwca 2013 r. skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2013 r., II OZ 676/13. Akta sprawy zostały zwrócone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dniu 30 sierpnia 2013 r.

W dniu 3 września 2013 r. wyznaczono rozprawę na dzień 18 października 2013 r. W dniu 17 października 2013 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie sędziego Jacka Pruszyńskiego. Postanowieniem z dnia 24 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek.

W dniu 10 października 2013 r. skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie II SAB/Bk 54/12. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że w tej sprawie naruszono jej prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz o zasądzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20 tysięcy zł.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że od daty wpływu jej skargi do Sądu do dnia wyznaczenia terminu rozprawy na dzień 18 października 2013 r. upłynął rok i 1 miesiąc i 24 dni. Skarżąca wskazała, że przewlekłość postępowania w tej sprawie spowodowana była następującymi nieprawidłowymi czynnościami Sądu:

- w okresie od dnia 24 sierpnia 2012 r. do dnia 27 listopada 2012 r. do składu orzekającego w tej sprawie zostali wyznaczeni sędziowie (w tym sędzia sprawozdawca Małgorzata Roleder), którzy zostali następnie wyłączeni postanowieniem Sądu z dnia 27 listopada 2012 r. na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (przewlekłość postępowania przez okres ponad 3 miesięcy),

- Sąd doręczał wnioski i zażalenia skarżącej dotyczące wyłączenia sędziów organowi i oczekiwał na zwrotne potwierdzenia odbioru tych pism, co spowodowało m.in. opóźnienie w przekazaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenia skarżącej z dnia 25 lutego 2013 r., które zostało przekazane dopiero 12 marca 2012 r., jak również zażalenia z dnia 27 czerwca 2013 r., które zostało przekazane dopiero 23 lipca 2013 r. (przewlekłość postępowania przez okres 5 tygodni),

- po złożeniu przez skarżącą wniosku o wyłączenie sędzi Małgorzaty Roleder Przewodniczący Wydziału niepotrzebnie wydał zarządzenie z dnia 20 listopada 2012 r. o przedstawieniu jej akt celem złożenia stosownego oświadczenia, skoro sędzia ta podlegała wyłączeniu z mocy ustawy.

W piśmie z dnia 31 października 2013 r. skarżąca wniosła ponadto o przyznanie jej od Skarbu Państwa podwyższonej sumy pieniężnej o 10% z uwagi na opieszałość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w przesłaniu skargi wraz z aktami sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W przedstawionym stanie faktycznym skarga J. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, iż skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 z późn. zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08, Lex 479698, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08, Lex 479136, z dnia 24 lipca 2008 r., II OPP 20/08, Lex 493700).

W tej sprawie od dnia wpływu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (24 sierpnia 2012 r.) do dnia wniesienia przez skarżącą skargi na przewlekłość postępowania (10 października 2013 r.) upłynęło 13 i pół miesiąca.

Zasadny jest zarzut skarżącej, iż w tej sprawie nieprawidłową czynnością Sądu było wyznaczenie w dniu 24 sierpnia 2012 r. jako sędziego sprawozdawcy Małgorzaty Roleder, a następnie w dniu 9 października 2012 r. pozostałych członków składu orzekającego tj. sędziego Stanisława Prutisa i sędzi Anny Sobolewskiej-Nazarczyk, którzy - postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 listopada 2012 r. - zostali wyłączeni od orzekania w tej sprawie na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Na skutek nieprawidłowego wyznaczenia członków pierwszego składu orzekającego w tej sprawie postępowanie sądowe przedłużyło się o 3 miesiące.

Jednakże biorąc pod uwagę czas trwania tego postępowania, który nieznacznie przekroczył 12 miesięcy, jak również zachowanie skarżącej, które w dużej mierze przyczyniło się do jego przedłużenia nie można stwierdzić, że w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy dopiero po wezwaniu jej do uiszczenia wpisu, jak również do dnia złożenia skargi na przewlekłość postępowania wystąpiła trzykrotnie z wnioskami o wyłączenie sędziów od orzekania w tej sprawie. Wnioski o wyłączenie sędziów skarżąca składała kilka dni przed wyznaczonym terminem rozprawy. Z uwagi na konieczność rozpoznania wniosków skarżącej o wyłączenie sędziego w tej sprawie rozprawa była kilkakrotnie odwoływana. Należy podkreślić, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku toczyło się i toczy bardzo wiele spraw ze skarg J. W. Z uzasadnień wniosków o wyłączenie sędziów złożonych w tej sprawie wynika, że skarżąca dokładnie wiedziała, którzy sędziowie orzekali w jej sprawach i była w stanie wskazać, którzy sędziowie - w jej ocenie - powinni w tej sprawie podlegać wyłączeniu na wniosek strony. Jeżeli skarżąca uważała, że w danej sprawie część sędziów powinno zostać wyłączonych od orzekania, to powinna na wstępnym etapie postępowania, po wniesieniu skargi wystąpić ze stosownym wnioskiem na podstawie art. 19 p.p.s.a., wskazując wszystkich sędziów, którzy - jej zdaniem - powinni zostać wyłączeni od orzekania w danej sprawie i uzasadniając swój wniosek. Wielokrotne występowanie przez skarżącą z wnioskami o wyłączenie poszczególnych sędziów utrudnia rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie i stanowi nadużycie uprawnień procesowych strony.

Należy zauważyć, że nowy skład orzekający w tej sprawie został wyznaczony w wyniku losowania w dniu 27 listopada 2012 r. Do składu tego zostali wyznaczeni sędziowie: Elżbieta Trykoszko, Danuta Tryniszewska-Bytys i Jacek Pruszyński. W dniu 17 grudnia 2013 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 14 lutego 2013 r., o którym został zawiadomiony pełnomocnik skarżącej w dniu 19 grudnia 2012 r. W dniu 1 lutego 2013 r. skarżąca przeglądała akta sprawy. Jednak dopiero trzy dni przed terminem rozprawy (11 lutego 2013 r.) skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędzi Elżbiety Trykoszko, który to wniosek został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2013 r. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r., II OZ 220/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na to postanowienie. Pomimo tego, że skład orzekający w tej sprawie był znany skarżącej co najmniej od 1 lutego 2013 r., to wniosek o wyłączenie kolejnego sędziego z tego składu tj. Danuty Tryniszewskiej-Bytys złożyła ona dopiero w dniu 7 czerwca 2013 r., na kilka dni przed rozprawą wyznaczoną na dzień 11 czerwca 2013 r. Jak wynika z treści tego wniosku jego podstawą były okoliczności związane ze sprawami, które sędzia ta rozpoznawała w 2012 r. i w latach poprzednich, a więc wniosek ten mógł być złożony wcześniej, chociażby łącznie z wnioskiem o wyłączenie sędzi Elżbiety Trykoszko. Należy dodać, że wniosek ten był nieuzasadniony, gdyż postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił ten wniosek, a Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2013 r., II OZ 676/13 oddalił zażalenie na to postanowienie.

W odniesieniu do zarzutu skarżącej, iż Sąd doręczał jej zażalenia na postanowienia w przedmiocie odmowy wyłączenia sędziego organowi i oczekiwał na zwrotne potwierdzenia odbioru tych pism, co spowodowało opóźnienie w przekazaniu tych zażaleń do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazać należy, iż zgodnie z art. 195 § 1 p.p.s.a. akta sprawy wraz z zażaleniem wojewódzki sąd administracyjny przedstawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu po doręczeniu zażalenia pozostałym stronom. Odpowiedź na zażalenie może być wniesiona wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie siedmiu dni od doręczenia zażalenia. Zatem z tego przepisu wynika obowiązek Sądu doręczenia odpisu zażalenia pozostałym stronom postępowania, gdyż stronom tym przysługuje prawo wniesienia odpowiedzi na zażalenie. Ponadto z art. 195 § 2 p.p.s.a. wynika obowiązek Przewodniczącego Wydziału przedstawienia akt sprawy sędziemu sprawozdawcy celem zbadania czy nie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia i rozpoznania sprawy na nowo.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, że naruszył prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wprawdzie nieprawidłowe wyznaczenie przez Przewodniczącego Wydziału pierwszego składu orzekającego w tej sprawie spowodowało przedłużenie tego postępowania, lecz długi czas jego trwania spowodowany jest przede wszystkim działaniem strony skarżącej, a zwłaszcza sukcesywnym składaniem przez nią wniosków o wyłączenie sędziów.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.