Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSNKW 1974/1/11

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 22 sierpnia 1973 r.
II KR 58/73

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia dr T. Majewski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Wagner, M. Krydus.

Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.

Sentencja

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Andrzeja H., oskarżonego z art. 136 § 1 k.k. w związku z art. 145 § 1 i 3, art. 234 § 1 i art. 236 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 listopada 1972 r.

1) uchylił orzeczenie o karze łącznej;

2) zmienił zaskarżony wyrok w części skazującej oskarżonego Andrzeja H. za przestępstwo opisane w pkt I w ten sposób, że uznał go za winnego tego, iż dnia 27 kwietnia 1972 r. w T., przewidując i godząc się na sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu lądowym zagrażającej życiu i zdrowiu ludzi oraz mieniu w znacznych rozmiarach, prowadził ulicami miasta samochód ciężarowy nie mając do tego uprawnień i rozwijając nadmierną szybkość, a ponadto znajdując się w stanie upojenia alkoholowego, w następstwie czego nieumyślnie sprowadził taką katastrofę przez to, że utraciwszy panowanie nad kierownicą potrącił stojącą na chodniku Czesławę L., która wskutek doznanych obrażeń ciała zmarła, innych przechodniów zaś zmusił do ratowania się ucieczką, po czym zaczepił stojący na przystanku autobus miejskiej komunikacji i uderzył w budynek znajdujący się przy jezdni, tj. przestępstwa określonego w art. 137 § 1, art. 136 § 2 i art. 145 § 2 i 3 k.k., i za to na podstawie art. 145 § 3 k.k. w związku z art. 10 § 2 i 3 i art. 43 § 2 k.k. skazał oskarżonego Andrzeja H. na karę 8 lat pozbawienia wolności oraz na karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat;

3) utrzymał w mocy tenże wyrok w pozostałych zaskarżonych częściach;

4) na podstawie art. 66 k.k. wymierzył oskarżonemu Andrzejowi H. łączną karę pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 27 kwietnia 1972 r. (...).

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Wojewódzki w Katowicach rozpoznał sprawę Andrzeja H., oskarżonego o to, że:

I) w dniu 27 kwietnia 1972 r. w T. spowodował katastrofę w komunikacji lądowej zagrażającą życiu i zdrowiu innych uczestników ruchu drogowego oraz mieniu w znacznych rozmiarach w ten sposób, iż nie mając uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych jechał ulicami miasta z nadmierną szybkością i w stanie upojenia alkoholowego samochodem ciężarowym marki "Ził", w następstwie czego stracił panowanie nad kierownicą i potrącił stojącą na chodniku Czesławę L., która na skutek doznanych obrażeń ciała zmarła, innych pieszych zaś zmusił do ratowania się ucieczką, a następnie kontynuując jazdę wjechał na stojący na przystanku autobus Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w K. i budynek znajdujący się przy jezdni, w wyniku czego uszkodził oba pojazdy i spowodował szkodę w mieniu w kwocie 28.449 zł tj. o czyn określony w art. 136 § 1 i art. 145 § 1 i 3 k.k.;

II) w miejscu i czasie, jak opisano w pkt I, działając w sposób chuligański dopuścił się czynnej napaści na członka ORMO Czesława G., bijąc go rękami po twarzy i kopiąc go nogami po klatce piersiowej w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, tj. o czyn określony z art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k.;

III) w miejscu i czasie, jak opisano w pkt I, działając w sposób chuligański znieważył członka ORMO Czesława G. słowami uznanymi powszechnie za obelżywe w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, tj. o czyn określony w art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k.

Po rozpoznaniu tej sprawy Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 25 listopada 1972 r. uznał oskarżonego Andrzeja H. za winnego popełnienia zarzucanych mu przestępstw i skazał go:

1) za przestępstwo opisane w pkt I na podstawie art. 136 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 i 3 k.k. na karę 9 lat pozbawienia wolności,

2) za przestępstwo opisane w pkt II na podstawie art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,

3) za przestępstwo opisane w pkt III na podstawie art. 236 k.k.w związku z art. 59 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności.

Jako karę łączną Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu Andrzejowi H. karę 11 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem aresztu tymczasowego od dnia 27 kwietnia 1972 r.

Ponadto na podstawie art. 38 pkt 4 i art. 43 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki orzekł względem oskarżonego Andrzeja H. karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat.

Od powyższego wyroku obrońca oskarżonego wniósł rewizję, która dotyczy całości orzeczenia co do czynu opisanego w pkt I, a co do pozostałych czynów dotyczy wymiaru kary.

Podstawę rewizji stanowią następujące zarzuty:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a w konsekwencji naruszenie norm prawa materialnego, polegające w szczególności na tym, że co do przestępstwa opisanego w pkt I Sąd Wojewódzki bez dostatecznej ku temu podstawy przyjął, iż oskarżony Andrzej H. dopuścił się tego przestępstwa, a co do przestępstwa opisanego w pkt II - brak podstaw do zakwalifikowania go jako czynną napaść określoną w art. 234 k.k., gdyż w rzeczywistości sposób zachowania się oskarżonego miał charakter oporu przeciwko czynności służbowej w rozumieniu art. 235 k.k.;

2) rażącą niewspółmierność kary w następstwie nieuwzględnienia okoliczności łagodzących, a przede wszystkim młodego wieku i dobrej opinii oskarżonego oraz tego, że oskarżony nie działał z premedytacją i nie miał zamiaru popełnienia żadnego z zarzuconych mu przestępstw.

W konkluzji rewizja wnosi o:

a) uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonego z zarzutu opisanego w pkt I,

b) zmianę wyroku i znaczne obniżenie kary, ewentualnie

c) uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Co do ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku

Wbrew zarzutom rewizji sąd pierwszej instancji wszechstronnie ocenił zebrany materiał dowodowy i wysnuł zeń prawidłowe oraz logiczne wnioski, a przede wszystkim ten wniosek, że nie kto inny tylko oskarżony Andrzej H. prowadził samochód i spowodował katastrofę. Podstawę do ustalenia tego faktu stanowią nie tylko wyjaśnienia złożone przez oskarżonego w pierwszej fazie dochodzenia, ale przede wszystkim zeznania świadków Bolesława K., Waleriana W. (w śledztwie), Stefana W. i Czesława G. łącznie z zeznaniami świadków Bolesława K. i Henryka P.

Co do kwalifikacji prawnej

Przypisując oskarżonemu Andrzejowi H. przestępstwo opisane w pkt I, Sąd Wojewódzki pominął w swych rozważaniach zagadnienia podmiotowe dotyczące sprowadzenia katastrofy.

Do przypisania w postaci umyślnej przestępstwa sprowadzenia katastrofy w komunikacji niezbędne jest ustalenie, że sprawca chciał lub co najmniej przewidywał możliwość sprowadzenia katastrofy i na taki skutek się godził.

Zachowanie się oskarżonego, który w stanie upojenia alkoholowego podjął ryzyko prowadzenia po ulicach miasta pojazdu mechanicznego, nie mając nawet uprawnień do prowadzenia tej kategorii pojazdów, pozwala na stwierdzenie, że godził się na skutek w postaci bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy, skoro tego rodzaju niebezpieczeństwo łatwo było w tej sytuacji przewidzieć. Brak natomiast wystarczających podstaw do stwierdzenia, że oskarżony Andrzej H. godził się także na dalej idący skutek w postaci rzeczywistego spowodowania katastrofy.

Właściwa zatem ocena prawna czynu, którego dopuścił się oskarżony Andrzej H., nie pozwala na zastosowanie kwalifikacji, którą przyjął sąd pierwszej instancji, natomiast pozwala na zastosowanie art. 137 § 1 k.k.

Wobec tego jednak, że skutek w postaci katastrofy objęty był powinnością i możnością przewidywania w sytuacji wytworzonej zachowaniem się oskarżonego Andrzeja H., należy zastosować jednocześnie przepis art. 136 § 2 k.k., a ze względu na to, że następstwem naruszenia zasad bezpieczeństwa ruchu przez oskarżonego Andrzeja H. była śmierć człowieka, przy czym sprawca znajdował się w chwili czynu w stanie nietrzeźwości, należy także dla pełnej oceny prawnej czynu powołać art. 145 § 2 i 3 k.k., przy czym zgodnie z dyrektywą art. 10 § 3 k.k. jako podstawę wymiaru kary należy przyjąć art. 145 § 3 k.k., a za podstawę orzeczenia kary dodatkowej - art. 43 § 2 k.k.

Wbrew stanowisku rewizji kwalifikacja dalszych czynów przypisanych oskarżonemu Andrzejowi H. nie nasuwa zastrzeżeń, gdyż z prawidłowych ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że oskarżony nie tylko stawiał opór w chwili zatrzymania go po wypadku, ale także bił po twarzy i używał wulgarnych wyrazów w stosunku do członka ORMO - Czesława G. Czyny te miały niewątpliwie charakter chuligański, skoro oskarżony całym swoim ówczesnym zachowaniem przejawiał rażące lekceważenie podstawowych zasad porządku prawnego.

Co do wymiaru kary

Zmiana kwalifikacji prawnej przestępstwa opisanego w pkt I pociąga za sobą konieczność wymierzenia nowej kary za to przestępstwo.

Przepis art. 145 § 3 k.k. przewiduje zagrożenie od roku do lat 10, a zatem wobec licznych okoliczności obciążających przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz mając na uwadze względy ogólnoprewencyjne należało wymierzyć oskarżonemu Andrzejowi H. karę pozbawienia wolności zbliżoną do górnej granicy ustawowego zagrożenia (...).