II K 593/31 - Wyrok Sądu Najwyższego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSN(K) 1932/6/106

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 1932 r. II K 593/31

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia J. Dembiński. Sędziowie: dr. St. Śliwiński, R. Scholz (sprawozdawca). Prokurator: St. Janicki.

Sentencja

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu kasacji Ottona C., osk. z art. 98 ust. z dnia 15 lipca 1925 r. (Dz. Ust. poz. 550), założonej od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 13 kwietnia 1931 r.,

na zasadzie art. 512, 515 k. p. k. zaskarżony wyrok uchylił.

Uzasadnienie faktyczne

Otto C., jako dyrektor katowickiego oddziału spółki akcyjnej Deutsche Bank und Disconto-Geselschaft, został zaskarżonym wyrokiem skazany za prowadzenie tego przedsiębiorstwa w r. 1930 na podstawie niewłaściwego świadectwa przemysłowego, w szczególności świadectwa handlowego II kategorji zamiast przepisanego dla banku spółki akcyjnej świadectwa I kategorji.

Kasacja, oparta na p. a art. 494 k. p. k., żąda uchylenia wyroku i zarzuca obrazę art. 98 ustawy o państwowym podatku przemysłowym, którą upatruje w tem, że sąd wyrokujący bezpodstawnie przyjął po stronie oskarżonego obowiązek wykupu świadectwa przemysłowego I-ej kategorji handlowej, mimo, że katowicki oddział przedsiębiorstwa posiadał, jak ustalono, kapitał zakładowy tylko w kwocie 110.000 zł.

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając sprawę w granicach kasacji, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawę prawnej organizacji spółki akcyjnej, a zatem także podstawę określenia wysokości kapitału zakładowego, stanowi jej statut; przynależność banku akcyjnego, jako instytucji kredytu krótkoterminowego, do odpowiedniej kategorji podatkowej, należy zatem oceniać wedle tego kapitału zakładowego, który jako składnik prawnej istoty spółki - ustanowiony jest w statucie. Poszczególne ustawy mogą przewidywać rygory na wypadek, gdyby rzeczywisty kapitał zakładowy nie odpowiadał wysokości statutowej względnie gdyby wysokość statutowa stała poniżej granicy, przepisanej ustawowo dla spółek akcyjnych wogóle lub w szczególności dla akcyjnych instytucyj kredytowych. Jednakowoż przepisy, odnoszące się do wysokości kapitału zakładowego i do przewidzianych w tej mierze rygorów, znajdują się poza dziedziną podatku przemysłowego, w której - o ile chodzi o kategorję świadectwa przemysłowego - o wymiarze stanowić może tylko ten kapitał, jaki bank akcyjny wedle statutu posiada, nie zaś kapitał, jaki wedle ustawy posiadać powinien.

Jakkolwiek zatem nie można się przychylić do zapatrywania kasacji, jakoby podstawę do określenia kategorji podatkowej banku akcyjnego w zasadzie stanowił ten fundusz zakładowy, jaki bank rzeczywiście posiada, należy z drugiej strony uznać za mylny pogląd sądu wyrokującego, że kategorja świadectwa przemysłowego zależy od wysokości tego kapitału zakładowego, jaki bank jest obowiązany posiadać z mocy ustawy.

Wychodząc z założenia poprzednio omówionego, należałoby podstawy określenia kategorji szukać w statucie banku, którego oskarżony jest dyrektorem. Zważyć jednak trzeba, że tak z obrony jak i z uzasadnienia wyroku wynika uzasadnione przypuszczenie, iż bank Deutsche Bank und Disconto Geselschaft jest identyczny z Deutsche Bank względnie z innym z banków, których oddziały górnośląskie korzystają z praw ustalonych w drodze układu międzynarodowego, a mianowicie z praw określonych w Tytule III Dziale II Konwencji Genewskiej. Stwierdzenia, czy tak jest rzeczywiście, wyrok zaskarżony nie zawiera, ustalenie to jednak jest konieczne ze względu na to, że w razie, gdyby wspomniana instytucja należała do instytucyj kredytowych, o których powzięto postanowienia w Konwencji Genewskiej, przepisy krajowe mogłyby względem niej być stosowane tylko o tyle, o ile nie uwłaczałyby prawom, opartym o ten układ międzynarodowy. Ogólnikowe wypowiedzenie się sądu wyrokującego, że postanowienia Konwencji Genewskiej nie miały na myśli stworzenia uprzywilejowanego stanowiska danych instytucyj kredytowych, a tylko zmierzały do zabezpieczenia bankom niemieckim stanowiska równego z bankami krajowemi, nie wyczerpuje sprawy. Art. 316 Konw. Gen., stanowiąc, że oddziały banków, wymienionych w § 4 art. 315 nie będą poddane żadnym zarządzeniom ustawowym lub administracyjnym, ani żadnemu nadzorowi państwowemu, które nie byłyby stosowane w taki sam sposób i w takiej samej mierze do innych banków, krajowych i zagranicznych, ma na myśli przyszły stan ustawodawstwa, które w myśl tego postanowienia nie może oddziały wspomnianych banków postawić w położeniu gorszem w porównaniu z innemi bankami krajowemi i zagranicznemi; postanowienie to jednak nie narusza w niczem tych przepisów, określających prawne stanowisko oddziałów, które są zawarte w samej Konwencji Genewskiej i które, jako przepisy specjalne, zachowały swą moc obowiązującą niezależnie od ogólnych przepisów, zawartych w ustawach krajowych.

W danej sprawie w pierwszym rzędzie wchodzi w grę § 4 art. 315 K. G., który postanawia, że w stosunku do wspomnianych oddziałów będą przy wymiarze podatków wzięte pod uwagę wyłącznie kapitał dotacyjny, suma obrotów i zyski samego oddziału, bez względu na kapitał, sumę obrotów i zyski centrali, przyczem układające się strony ustaliły kapitały dotacyjne poszczególnych oddziałów, w szczególności dla oddziału Deutsche Bank w Katowicach kapitał dotacyjny w kwocie 2.400.000 mk. Postanowienia powyższe obowiązują, w myśl art. 328, przez przeciąg lat 15 od dnia zmiany suwerenności obszarów Górnego Śląska. Z powyższego wynika, że bez względu na przepisy krajowe, podstawę opodatkowania w formie świadectwa przemysłowego tych górnośląskich oddziałów banków niemieckich, których działalność opiera się na Konwencji Genewskiej, stanowi ich dotacja i że wysokość tej dotacji określają postanowienia Konwencji. Przestępstwa z art. 98 ustawy o państwowym podatku przemysłowym nie można zatem przypisać na tej tylko podstawie, że świadectwo przemysłowe wykupiono stosownie do wykazanej dotacji oddziału. Dopóki sporu co do wykonania Konwencji, w myśl art. 329, nie wytoczono i nie rozstrzygnięto, podstawę oceny odpowiedzialności karnej z powodu niewykupienia właściwego świadectwa przemysłowego stanowić może tylko rzeczywista dotacja oddziału.

Wobec braku wyraźnego ustalenia, czy oddział banku, którego dyrektorem jest oskarżony, należy do oddziałów banków niemieckich, korzystających z postanowień Konwencji Genewskiej i wobec zastosowania mylnej podstawy rozstrzygnięcia, wyrok zaskarżony musiał ulec uchyleniu.