II GZ 950/17 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2427291

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2018 r. II GZ 950/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Hanna Kamińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 689/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 689/17, odmówił (...) wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wraz ze skargą na powyższą decyzję (...) (dalej: skarżący) wniósł o wstrzymanie jej wykonania.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że prowadzi indywidualne gospodarstwo rolne. Dochody uzyskiwane z tej działalności nie pozwalają na opłacenie orzeczonej opłaty podwyższonej. Nie dysponuje on oszczędnościami pozwalającymi na uiszczenie tej opłaty, z zapłatą tak znacznej kwoty wymaga wieloletniego oszczędzania i ograniczenia działalności inwestycyjnej niezbędnej do utrzymania gospodarstwa rolnego. Okoliczności te wiązać się będą z wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie co spowoduje drastyczne pogorszenie sytuacji majątkowej skarżącego i narazi na ryzyko pozbawienie skarżącego i jego rodziny dochodów pozwalających na utrzymanie rodziny.

Według Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do nieodwracalnych skutków prawnych lub spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody.

WSA stwierdził, że na stronie, która wnosi o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa obowiązek przedstawienia Sądowi tez, twierdzeń oraz dokumentów, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku. Skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby skutek w postaci groźby wyrządzenia znacznej szkody, nadto zaś, że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia. Nie przedstawił on żadnych argumentów przemawiających za wystąpieniem niekorzystnych z punktu widzenia jego interesów następstw wykonania decyzji, zaniechała jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku w tym zakresie. Również nie odwołał się do żadnej z przesłanek uprawniających do zastosowania tego rodzaju ochrony, ani nie powołała się na konkretne zdarzenia, które świadczyłyby o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji byłoby zasadne.

Sąd podniósł, że wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem wniosku. Tymczasem skarżący w żaden sposób nie uzasadnił swojego wniosku. W doktrynie i judykaturze ugruntowany jest pogląd, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.

W ocenie WSA, wykonanie zaskarżonej decyzji - związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym - ma charakter odwracalny. Zatem w sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu stronie skarżącej kwoty orzeczonej w decyzji. Nie ma przy tym znaczenia kwestia ewentualnego skomplikowanego odzyskania uiszczonych kwot i czasu ich odzyskania, gdyż w wypadku pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia będą mu przysługiwały określone środki prawne, które doprowadzą do zwrotu przez organ zapłaconych przez skarżącego należności.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż okoliczności opisane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2017 r. (punkt VIII uzasadnienia) nie stanowią dostatecznej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi skarżącemu dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego a także pozbawi skarżącego i jego rodzinę źródła utrzymania; powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co uprawnia w pełni do wstrzymania zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Zaskarżone postanowienie WSA w Gliwicach odpowiada prawu i stwierdzono w nim prawidłowo, że skarżący nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi, więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. np. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia - "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa - jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA w Gliwicach - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Należy także mieć na względzie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie jest uzależnione od zasadności samej skargi, a rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania podejmowane jest na wstępnym etapie postępowania, gdy brak jest podstaw do wyrokowania o zasadności skargi.

Odnosząc powyższą argumentację do rozpoznawanej sprawy prawidłowo WSA w Gliwicach stwierdził, że uzasadnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody łączy ze swoją sytuacją finansową. Nie przedstawia jednak swoich obaw wykonania zaskarżonej decyzji w kontekście negatywnych skutków, które mogą powstać w związku z podjęciem próby wykonania decyzji. Skarżący nie przedstawił, bowiem danych pozwalających na stwierdzenie, że przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji przekracza zdolności płatnicze skarżącego w stopniu uprawdopodabniającym wystąpienie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama wysokość opłaty podwyższonej za wydobycie kruszywa naturalnego określonego zaskarżoną decyzją nie może przesądzać o wstrzymaniu wykonania decyzji, jeżeli nie wykazano wpływu wykonania zaskarżonego aktu na możliwości płatnicze i bytowe strony. Tymczasem to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania związku pomiędzy wskazanymi okolicznościami a możliwością wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji kruszywa naturalnego jest znaczna ((...) zł), jednak, aby Sąd mógł rozważyć udzielenie ochrony tymczasowej we wnioskowanym zakresie, konieczne było przedstawienie przez skarżącego konkretnych informacji potwierdzonych stosownymi dokumentami wskazujących spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący takich informacji nie przedstawił. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie, bowiem z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy Rozdziału 1 Działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, Rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.