II GZ 48/17 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2203092

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2017 r. II GZ 48/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Gabriela Jyż.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 17 listopad 2016 r., sygn. akt III SA/Po 252/13 w zakresie umorzenia postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy R. P. w sprawie jego skargi na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia (...) grudnia 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W motywach postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący w piśmie z dnia 8 września 2015 r., ponownie zgłosił żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat i kosztów sądowych w całości z powodu pogorszenia się sytuacji - między innymi w postaci dalszego zadłużenie, bezdomności, rozstroju zdrowia, braku środków na życie i leczenie, braku dochodów z winy strony przeciwnej. W ramach wniosku strona domagała się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że jest osobą bezdomną, bez dochodu i zadłużoną bez jego winy (zadłużenie przekracza 450.000,00 zł). W rubrykach odnoszących się do stanu rodzinnego oraz majątkowego wpisał: "Nie mam" lub "Nie dotyczy".

Sąd zauważył, że w toku przedmiotowej sprawy, w odniesieniu do skrżącego, zapadły już trzy rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy.

Sąd I instancji stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. Skarżący świadomie uchylał się od złożenia pełnego oświadczenia majątkowego przy, czym miał świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych. Nie dołożył jednak należytej staranności w wykazaniu, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Kolejne ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej czy o jej pogorszeniu nie pozwalały jednoznacznie wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Stwierdził również, że złożenie ponownego żądania przyznania prawa pomocy, w sytuacji gdy żądanie przyznania prawa pomocy o takim samym zakresie zostało już prawomocnie rozstrzygnięte, ma ten skutek, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W takiej sytuacji ponowne żądanie przyznania prawa pomocy nie aktualizuje obowiązku w zakresie ponownego wzywania skarżącego do uzupełniania informacji dotyczących jego bieżącej sytuacji. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i osobistej, to należało w ocenie Sądu przyjąć, że brak było ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania.

R. P. zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem i stanem faktycznym oraz "budzącego niezadowolenie u strony skarżącej".

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z uwagi na brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 207 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

Wymieniony art. 249a p.p.s.a. określa, że jeśli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Sąd I instancji stosując w ramach wniosku strony o przyznanie prawa pomocy tą regulację, za przesłankę zbędności rozpoznania wniosku skarżącego przyjął brak przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji majątkowej i osobistej strony skutkującej brakiem ustaleń faktycznych mogących stanowić "tło" dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska tego nie podziela.

Za zbędność rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie można bowiem uznać braków wniosku w zakresie podniesionych w nim oświadczeń strony, które przy jego rozpoznaniu uznane zostaną za niewystarczające do dokonania oceny zasadności żądania bądź budzą wątpliwości jak również tych które nie zostały przez stronę w sposób wystarczający wykazane za pomocą dokumentów. Przez zbędność, o której mowa w powołanym art. 249a p.p.s.a. rozumieć należy zaistnienie takich okoliczności, które wystąpią lub zostaną stwierdzone po złożeniu wniosku i powodować będą, że jego ocena w aspekcie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. stanie się zbyteczna - wyłączone zostaną podstawy żądania strony udzielenia jej prawa pomocy w określonym przez nią zakresie bądź jeszcze przed złożeniem wniosku istniały okoliczności czyniące żądanie bezprzedmiotowym. Do okoliczności takich należeć będą uiszczenie przez stronę wpisu po złożeniu wniosku o zwolnienie jej od kosztów sądowych lub istnienie w stosunku do strony domagającej się zastosowania prawa pomocy ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, określonych w art. 239 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe rozważania, stwierdzić należy, wobec okoliczności, na którą również zwrócił uwagę Sąd I instancji w motywach zaskarżonego postanowienia, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, sformułowany przez skarżącego był w istocie wnioskiem o zmianę uprzednio wydanego w sprawie orzeczenia odmawiającego mu przyznania prawa pomocy. Wobec tego w sprawie powinien zostać zastosowany art. 165 p.p.s.a., czego skutkiem powinno być rozpoznanie powtórnego wniosku strony jako wniosku o zmianę uprzednio wydanego i prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy.

Zgodzić się przy tym należy z Sądem I instancji, że ponowne żądanie przyznania prawa pomocy nie aktualizuje obowiązku w zakresie ponownego wzywania strony do uzupełnienia informacji o jego aktualnej sytuacji. To bowiem na stronie, w sytuacji żądania zamiany postanowienia, spoczywa obowiązek wykazania, że doszło do zamiany okoliczności sprawy, przemawiającej za zmianą wydanego w sprawie postanowienia. Fakt nieprzedstawienia przez wnioskodawcę swojej bieżącej sytuacji, z której wywodzi żądanie zamiany orzeczenia sądu, w świetle sformułowanych oświadczeń o zmianie okoliczności sprawy, w niniejszej sprawie pogorszenia się sytuacji materialnej skarżącego, nie przemawia jednak za umorzeniem postępowania jak uczynił to Sąd I instancji, a za jego merytorycznym rozpoznaniem - oceną podniesionych okoliczności w aspekcie wystąpienia bądź nie wystąpienia nowych okoliczności mogących wpłyną na odmienności dotychczas wydanego orzeczenia w odniesieniu do skarżącego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.