Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1579428

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 11 czerwca 2014 r.
II GZ 279/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Hanna Kamińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "C." Sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1168/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "C." Sp. z o.o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) sierpnia 2013 r., Nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z 12 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1168/13, oddalił wniosek C. B. P. Sp. z o.o. we W. o zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka określiła wysokość kapitału zakładowego na kwotę 50.000 zł, wartość środków trwałych na 5450 zł, zaś wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu oceniono na kwotę 8,66 zł. Nie ujawniono żadnego rachunku bankowego spółki. Natomiast w uzasadnieniu wniosku wskazano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł z czego 46.000 zł zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych. Suma bilansowa na dzień 31 grudnia 2012 r. wynosi 35.617 zł. W skład majątku wchodzą przede wszystkim meble biurowe. Spółka dysponuje funduszem specjalnym w kwocie 20.000 zł, który powstał w 2007 r. Na fundusz ten składają się elementy wyposażenia wniesione aportem.

W ocenie Prezesa spółki, spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty, gdyż aktualna suma bilansowa wynosi 35.617,52 zł, przy czym nie są to aktywa płynne, a ich ewentualna sprzedaż oznaczałaby, iż spółka nie spełniałaby kryteriów z art. 233 § 1 k.s.h. Podniesiono, że choć spółka nie ma nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia jej bieżącej płynności finansowej, to równocześnie spółka nie ma też zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Strata wynika zaś tylko z amortyzacji środków trwałych. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie zaciąga ani nie poręcza kredytów lub pożyczek. Nie prowadzi konta bankowego. Nie ma środków w kasie. Opłaca jednak na bieżąco usługi telekomunikacyjne w kwocie 35 zł. Do wniosku dołączono kopie bilansu spółki na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz rachunku zysków i strat w okresie 1.01.2012 - 31 grudnia 2012 r.

Wezwany o wyjaśnienie wskazanych okoliczności Prezes Zarządu podał, że dokumenty dotyczące uprzedniego prowadzenia konta bankowego zostały zniszczone z uwagi na upływ terminów przewidzianych w przepisach dotyczących obowiązku archiwizowania dokumentacji związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z przedstawionej kopii deklaracji VAT-7K wynika, że podstawa opodatkowania w 3 kwartale 2013 r. wyniosła 0 zł. Oświadczył, że nie pobierał i nie pobiera wynagrodzenia od spółki. Podał, że stan kasy na dzień 30 listopada 2013 r., 30 października 2013 r. i 30 września 2013 r. wynosił 0 zł.

Sąd pierwszej instancji powołując art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), oraz orzecznictwo sądowoadminisracyjne wskazał, że strona jako przedsiębiorca powinna w procedurze planowania uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i poczynić konieczne oszczędności na ten cel.

Jak zaznaczył Sąd pierwszej instancji, suma bilansowa spółki wynosi 35.617,52 zł. Nawet jeśli przyjmie się, że środki te są wykorzystywane w jakiejś części na zapłatę zobowiązań podatkowych i pensji dla pracowników (strona nie określiła jakiego rzędu są to wydatki), to z doświadczenia życiowego oraz zasad logiki i zdrowego rozsądku wynika, że wyasygnowanie z takiej sumy stosunkowo niskiej i stanowiącej nieznaczny ułamek deklarowanych zysków kwoty 200 zł na opłacenie wpisu sądowego, nie jest niewykonalne i nie stanowi tak wielkiego obciążenia budżetu spółki, które pozbawiałoby ją prawa do sądu. Spółka posiada także określony majątek trwały, a to w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów, skoro istnieje możliwość jego obciążenia (.

Ponadto w ocenie WSA osoba prawna starająca się o zwolnienie od kosztów sądowych, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Sprzedanie aktywów spółki nie stanowi jedynej opcji dla pozyskania środków pieniężnych potrzebnych do opłacenia obecnych kosztów sądowych. Nadto przy podnoszonym braku kont bankowych i pustej kasie spółka opłaca usługi telekomunikacyjne u operatora telefonii komórkowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji została dokonana prawidłowo. Sąd pierwszej instancji dysponując jedynie szczątkowymi informacjami na temat sytuacji finansowej spółki nie miał podstaw do tego żeby ustalić, że spełniona została przesłanka umożliwiająca przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć należy iż Sąd, w zasadzie poza oświadczeniami skarżącej nie dysponował żadnymi danymi źródłowymi.

W szczególności zasadnie Sąd ten zwrócił uwagę, że przy podnoszonym braku kont bankowych i pustej kasie spółka opłaca usługi telekomunikacyjne u operatora telefonii komórkowej. Wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia sytuacji materialnej przez wnioskodawcę.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.