Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 grudnia 2007 r.
II GZ 201/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Korycińska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S.k.r. w U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2173/07 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi S.k.r. w U. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) maja 2007 r., nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem WSA w W. na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odrzucił wniosek S.k.r. w U. o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej ZUS) z dnia (...) maja 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uznając, że został on złożony po terminie.

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że złożony w niniejszej sprawie za pośrednictwem ZUS wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało uznać za wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, bowiem skargę w niniejszej sprawie wniesiono z zachowaniem terminu określonego w art. 53 p.p.s.a., a jej odrzucenie nastąpiło z uwagi na to, że w wyznaczonym terminie nie został usunięty brak formalny skargi, dotyczący złożenia odpisu z KRS. Sąd stwierdził, że przedmiotowy wniosek wraz z odpisem z KRS został błędnie złożony do WSA w W. za pośrednictwem ZUS (organu niewłaściwego), bowiem z przepisu art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi wnosi się bezpośrednio do Sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd stwierdził, że termin na złożenie takiego wniosku jest zachowany jedynie wówczas, gdy niewłaściwy organ, do którego wniosek wpłynął, przekaże go Sądowi przed upływem terminu określonego w wyżej wymienionym przepisie. W niniejszej sprawie wniosek strony do WSA w W. został oddany przez ZUS w polskim urzędzie pocztowym w dniu 2 października 2007 r., podczas gdy przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 10 września 2007 r., to jest w dniu, w którym skarżąca otrzymała odpis postanowienia z dnia 30 sierpnia 2007 r. o odrzuceniu skargi.

S.k.r. w U. w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia postanowienia z dnia 30 października 2007 r. i przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 6 i art. 140 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu podniosła, że działa w niniejszym postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika, a Sąd I instancji doręczając jej postanowienie z dnia 30 sierpnia 2007 r. o odrzuceniu skargi pouczył skarżącą jedynie o tym, że od tego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna, nie pouczył zaś o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi oraz terminie i organie właściwym do jego wniesienia, co było mylące i wprowadziło skarżącą w błąd. Powołała się przy tym na orzeczenia, w których Naczelny Sąd Administracyjny prezentował pogląd, że błędne pouczenie (a tym samym jego brak) nie może szkodzić stronie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią przepisu art. 88 p.p.s.a. (będącego podstawą wydania zaskarżonego postanowienia) spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek z dnia 14 września 2007 r. o przywrócenie terminu "do wniesienia skargi" prawidłowo został uznany przez Sąd I instancji za wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Po pierwsze, skargę w niniejszej sprawie strona złożyła z zachowaniem terminu określonego w przepisie art. 53 § 1 p.p.s.a. Odrzucenie tej skargi postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2007 r. nastąpiło natomiast z uwagi na to, że w wyznaczonym terminie nie został usunięty brak formalny skargi - kopia dokumentu określającego umocowanie do podpisania i wniesienia skargi została bowiem potwierdzona za zgodność z oryginałem przez podmiot do tego nieuprawniony. Po wtóre, takie zakwalifikowanie powyższego wniosku znajduje uzasadnienie w jego treści oraz złożeniu w załączeniu odpisu KRS.

Wniosek ten wraz z odpisem z KRS został jednakże, co również prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, błędnie złożony do WSA w W. za pośrednictwem ZUS. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu (w tym o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi) wnosi się do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jedynie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, co wynika wprost z treści przepisu art. 87 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie wniosek strony złożony do WSA w Warszawie za pośrednictwem ZUS, został oddany przez ZUS w polskim urzędzie pocztowym w dniu 2 października 2007 r. Skoro w niniejszej sprawie przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 10 września 2007 r., to jest w dniu, w którym skarżąca otrzymała odpis postanowienia z dnia 30 sierpnia 2007 r. o odrzuceniu skargi, to trafnie Sąd I instancji odrzucił powyższy wniosek, uznając go za złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a.

Strona wnosząca zażalenie zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 6 i art. 140 § 3 p.p.s.a. (który - jej zdaniem - przez analogię należy stosować do wydawanych przez sąd postanowień) podnosząc, że działała w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika, a Sąd I instancji doręczając jej postanowienie z dnia 30 sierpnia 2007 r. o odrzuceniu skargi pouczył ją jedynie o tym, że od tego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna, nie pouczył zaś o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi oraz terminie i organie właściwym do jego wniesienia, co wprowadziło ją w błąd.

Zgodnie z treścią przepisu art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W myśl z kolei przepisu art. 140 § 3 jeżeli sąd doręcza odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, poucza ją o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.

Z akt sprawy wynika, że zarządzenie z dnia 3 sierpnia 2007 r. wzywa skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi - przez złożenie dokumentu (KRS, statut), z którego wynika upoważnienie dla M.M. do działania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do podpisania i wniesienia skargi - pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie skarżącej do uzupełnienia powyższych braków zawiera, zgodnie z wymogiem określonym w art. 6 p.p.s.a., szereg (wymienionych w kilku punktach) pouczeń, w tym o obowiązku wynikającym z art. 70 p.p.s.a., o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.), o tym, kto może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu (art. 35 p.p.s.a.) oraz o obowiązku wynikającym z art. 47 § 1 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezzasadnie strona wnosząca zażalenie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 140 § 3 p.p.s.a. Po pierwsze przepis ten dotyczy doręczenia odpisu sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym i nie stosuje się go, wbrew temu co twierdzi skarżąca "przez analogię do wydawanych przez sąd postanowień". Doręczenie postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym (w niniejszej sprawie postanowienia z dnia 30 sierpnia 2007 r.) uregulowane jest natomiast w treści przepisu art. 163 § 2 p.p.s.a. W zdaniu trzecim tego przepisu ustawodawca nałożył na sąd administracyjny obowiązek pouczenia strony występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Obowiązek ten Sąd I instancji wykonał doręczając stronie odpis postanowienia z dnia 30 sierpnia 2007 r. o odrzuceniu skargi. Sąd pouczył stronę skarżącą o tym, że na to postanowienie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także o terminie i trybie jej wniesienia oraz ponownie o możliwości wystąpienia do sądu o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym (pkt (...) pouczenia, k. (...) akt sądowych). Bezzasadnie przy tym skarżąca podnosi, że pouczenie Sądu w tym zakresie było mylące i wprowadziło ją w błąd, skoro skarżąca przyznaje w uzasadnieniu zażalenia, że Sąd I instancji doręczając jej postanowienie z dnia 30 sierpnia 2007 r. o odrzuceniu skargi pouczył ją o tym, że od tego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna. Należy przy tym stwierdzić, że strona skarżąca z przysługującego jej prawa do wniesienia skargi kasacyjnej nie skorzystała.

Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby strona skarżąca, tak przed, jak i po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi, wystąpiła do sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia, iż działała ona w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika.

Mając na względzie wszystkie wyżej wymienione okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu strony, iż nie była ona pouczona o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi oraz terminie i organie właściwym do jego wniesienia. Sąd I instancji pouczał bowiem stronę kierując do niej kolejne pisma i udzielał jej na każdym etapie postępowania wskazówek, co do czynności procesowych czyniąc wszystko, aby skarga została w niniejszej sprawie rozpoznana. Obowiązek sądu administracyjnego wynikający z treści art. 6 p.p.s.a. nie oznacza przy tym, że strona ma być pouczona przez sąd o treści każdego przepisu ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o wszystkich potencjalnych rozwiązaniach procesowych, które w sprawie mogą wystąpić, w tym o możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu do dokonania czynności, która została podjęta po terminie. Strona skarżąca nie może przy tym wymagać, aby sąd administracyjny zakładał z góry, że nie wykona ona w terminie zarządzenia o wezwaniu do usunięcia braku formalnego skargi.

Na uwagę zasługuje również fakt, że Sąd administracyjny wzywając w niniejszej sprawie stronę do uzupełnienia braku formalnego skargi, nie pouczył jej o tym, że wniosek w tej sprawie ma być złożony za pośrednictwem organu. Powoływany przez stronę w uzasadnieniu zażalenia pogląd zawarty w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, nie znajduje zatem zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w której strona skarżąca była prawidłowo pouczona.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.