Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3028739

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 9 lipca 2020 r.
II GZ 166/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 76/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z 21 lutego 2020 r. (sygn. akt II SA/Bk 76/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odmówił J. R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Podlaskiego Oddziału Regionalnego Straży Granicznej w Białymstoku z (...) maja 2019 r. (nr (...)) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

WSA stwierdził, że decyzja z (...) maja 2019 r. została wysłana na adres Skarżącego w dniu 28 maja 2019 r. Przesyłkę z decyzją awizowano po raz pierwszy 31 maja 2019 r., a po raz drugi 10 czerwca 2019 r. Natomiast 18 czerwca 2019 r. przesyłka została zwrócona nadawcy.

WSA wskazał, że 23 grudnia 2019 r. Skarżący nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z (...) maja 2019 r., do którego załączył skargę. Skarżący oświadczył, że o wydaniu tej decyzji dowiedział się dopiero 18 grudnia 2019 r., kiedy otrzymał upomnienie z wezwaniem do zapłaty kary pieniężnej. Skarżący stwierdził, że w związku z osobistym wykonywaniem zleceń transportowych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie było go w kraju w okresie, kiedy przesyłka z decyzją miała być awizowana (Skarżący wskazał przy tym, jakie zlecenia i gdzie wówczas wykonywał). Zaznaczył, że do domu powrócił 18 czerwca 2019 r. o godz. 22. Dodał też, że w skrzynce pocztowej nie zostało pozostawione awizo, a zatem nie mógł wiedzieć o wydaniu decyzji. Oświadczył, że skrzynka znajduje się na furtce i istnieje możliwość dostania się do niej przez osoby nieuprawnione. Wyjaśnił też, że prowadzi biuro w domu, a ze względu na trudną sytuację finansową nie zatrudnia pracowników. Mając to na względzie, Skarżący stwierdził, że bez swojej winy nie dochował terminu do wniesienia skargi.

Zdaniem WSA, Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu na wniesienie skargi było niezawinione. WSA wskazał, że doręczenie korespondencji przez wyczerpanie dwukrotnego awizowania przesyłki niepodjętej ostatecznie przez stronę stanowi rodzaj doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. Domniemanie skuteczności doręczenia przesyłki w ten sposób może zostać obalone, gdy adresat wykaże niezgodność z rzeczywistością danych wynikających z dowodu doręczenia. WSA stwierdził, że może to nastąpić np. na drodze procedury reklamacyjnej, którą można wszcząć w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego. Zdaniem WSA, brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania.

W ocenie WSA, również twierdzenie Skarżącego o niepozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej nie zostało poparte żadną argumentacją. Skarżący ani nie wskazał, że zainicjował procedurę reklamacyjną, ani też nie wskazał innych wiarygodnych okoliczności podważających awizowanie wynikające ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Zdaniem WSA, Skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów czy okoliczności, które wskazywałyby, że działania osób trzecich uniemożliwiły mu odbiór awiza.

WSA uznał również, że nieobecność Skarżącego w miejscu zamieszkania w okresie 24 maja - 18 czerwca 2019 r. nie może skutkować uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Okoliczność ta oznacza bowiem, że przez co najmniej 25 dni Skarżący nie zapewnił skutecznego odbioru korespondencji, a prowadzenie osobiście obsługi biurowej własnej firmy wymaga od profesjonalnego podmiotu jakim jest Skarżący zapewnienia skuteczności tej obsługi, w szczególności jeśli chodzi o odbiór i obieg korespondencji podczas nieobecności osoby kierującej przedsiębiorstwem. W ocenie WSA, braki w tym zakresie świadczą o niedochowaniu należytej staranności, a nie o niezawinionej niemożności skontrolowania skrzynki pocztowej i odbioru korespondencji.

Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że Skarżący nie dokonał czynności w postępowaniu sądowym w wyniku braku należytej staranności w odbiorze korespondencji, podczas gdy uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło wskutek okoliczności niezależnych od Skarżącego.

W uzasadnieniu zażalenia Skarżący stwierdził w szczególności, że WSA nie wziął pod uwagę, że Skarżący wskazywał, że ze względu na trudną sytuację finansową nie posiada obsługi biurowej i nie zatrudnia pracowników biurowych, a obsługa biura, w tym korespondencji jest przez niego prowadzona osobiście. WSA pominął również to, że Skarżący wskazywał, że wskutek nieoczekiwanej niedyspozycji innych kierowców musiał osobiście wykonać niektóre zlecenia, aby nie stracić klientów i źródła dochodów. Autor zażalenia stwierdził ponadto, że odbiór korespondencji przez inną osobę niż Skarżący, zgodnie z wymogami przepisów i regulacjami Poczty Polskiej, wymaga pełnomocnictwa notarialnego do odbioru korespondencji, a Skarżący nie miał możliwości w tak krótkim czasie tego zorganizować. Skarżący zaznaczył, że do chwili obecnej nie zdarzyło mu się uchybić terminowi, gdyż zawsze był w przeciągu 14 dni w biurze, aby móc odebrać całość korespondencji, a jedynie w tym przypadku, w związku z brakiem innych kierowców, był zmuszony na tak długi okres pozostawić biuro.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia WSA w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.

W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.

Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu WSA zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Artykuł 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. W doktrynie i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (tak: H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wyd. 2, Warszawa 2008, s. 381).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie WSA uznał, że w świetle przedstawionych przyczyn uchybienia terminu nie można przyjąć, że Skarżący uprawdopodobnił brak winy w tym uchybieniu. Na brak winy nie wskazuje powoływana przez Skarżącego okoliczność, że musiał nagle osobiście wykonać zlecenia transportowe poza granicami kraju, co nastąpiło w okresie, kiedy awizowana była przesyłka zawierająca decyzję z (...) maja 2019 r. Podkreślenia wymaga, że w okresie nieobecności Skarżącego w kraju nie ustała prowadzona przez niego działalność gospodarcza. Skarżący będący przedsiębiorcą - mając świadomość, że postępowanie odwoławcze, którego jest stroną, dobiega końcowi (Skarżący potwierdził odbiór pisma organu odwoławczego z (...) kwietnia 2019 r. informującego o uprawnieniach z art. 10 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) - powinien liczyć się z tym, że wkrótce zostanie wydana i doręczona mu decyzja administracyjna i wobec tego powinien tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, aby możliwe było odebranie doręczanej decyzji, a potem ewentualne podjęcie czynności zmierzających do jej zaskarżenia.

Przedsiębiorca dbający o zachowanie działania przedsiębiorstwa w okresie jego nieobecności zapewnia metody i środki, w tym finansowe, niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności i wykonywania zobowiązań (zob.m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2010 r. o sygn. akt II GZ 280/10 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Strona postępowania administracyjnego, która dochowuje należytej staranności w prowadzeniu własnych interesów, winna w sytuacji wyjazdu zagranicznego przedsięwziąć odpowiednie środki na wypadek konieczności odbioru korespondencji, na przykład zlecić przed wyjazdem dokonanie takiej czynności innej osobie przez udzielenie pełnomocnictwa pocztowego. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, pełnomocnictwo takie nie jest sporządzane przez notariusza, lecz udzielane przez mocodawcę osobiście w obecności pracownika operatora pocztowego w placówce pocztowej tego operatora - stosownie do art. 38 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1041).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu WSA prawidłowo ocenił, że Skarżący nie dochował należytej staranności w omawianym zakresie, a zatem nie jest możliwe uznanie uchybienia terminowi za niezawinione.

Natomiast kwestii braku winy w uchybieniu terminowi nie dotyczy argumentacja Skarżącego wskazująca na niepozostawienie zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki (awizo) w skrzynce pocztowej. Tego rodzaju argumentacja - gdyby okazała się skuteczna - w istocie podważyłaby prawidłowość samego doręczenia przesyłki (uznania jej za doręczoną), nie zaś wskazywała na brak winy odbiorcy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na decyzję, która w tej przesyłce się znajdowała. Zresztą brak winy jako przesłanka przywrócenia terminu może być rozważany tylko wówczas, gdy termin w ogóle rozpoczął bieg (do czego niezbędne jest skuteczne doręczenie pisma), a następnie został przekroczony.

W okolicznościach tej sprawy WSA prawidłowo jednak ocenił, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że w jego skrzynce pocztowej nie umieszczono przedmiotowego awizo, albo że zawiadomienia te zostały wyjęte ze skrzynki przez nieuprawnione i nieustalone osoby. Jak trafnie zauważył WSA, Skarżący ani nie wszczął w tym zakresie postępowania reklamacyjnego u operatora pocztowego, ani nie przedstawił argumentów, które uprawdopodabniałyby, że taka sytuacja mogła mieć miejsce (np. dowodów wskazujących, że do takich zdarzeń dochodziło już wcześniej w okolicy). Tym samym Skarżący nie obalił domniemania skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej decyzję (...) maja 2019 r.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.

PG

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.