Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1447239

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 25 marca 2014 r.
II GZ 133/14
Dopuszczalność objęcia stowarzyszenia ochroną tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia P. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1471/13 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. w W. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia (...) kwietnia 2013 r. nr (...) w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił Stowarzyszeniu P. w W. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez to Stowarzyszenie decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia (...) kwietnia 2013 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania ze środków unijnych.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że miał na uwadze treść omawianego wniosku, w którym Stowarzyszenie podniosło, że wskutek działań organów nie otrzymało do dnia złożenia skargi zaległych transz dofinansowania projektu "(...)". Nie jest natomiast w stanie, do czasu rozpoznania skargi, ponieść nakładów finansowych na ww. projekt bez uszczerbku. We wniosku podkreślono też, że w razie zrealizowania obowiązku zapłaty kwoty 31.722,05 zł może zaistnieć konieczność dochodzenia tej kwoty w postępowaniu cywilnym, co może wyrządzić w majątku stowarzyszenia trudne do odwrócenia skutki.

W dniu 11 lipca 2013 r. wpłynęło pismo skarżącego Stowarzyszenia, w którym wskazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi mu znaczną szkodę o charakterze majątkowym i niemajątkowym. Stowarzyszenie podniosło, że na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz. U. Nr 125, poz. 846), w związku ze zgłoszeniem nadesłanym przez Wojewódzki Urząd Pracy w W., zostało wpisane do prowadzonego przez Ministra Finansów na podstawie art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885), Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Ww. wpis był związany z treścią zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji oceniając wniosek Stowarzyszenia stwierdził, że podane przez nie twierdzenia odnośnie do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powinny odwoływać się do materiałów źródłowych, obrazujących sytuację materialną Stowarzyszenia. Każda bowiem decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie wskazało, że obowiązek zwrotu kwoty dofinansowania 31.722,05 zł spowoduje u niego znaczną szkodę. Nie wyjaśniono przy tym, na czym ta szkoda miałaby polegać oraz nie przedłożono wraz z wnioskiem żadnych dokumentów potwierdzających możliwość zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia Stowarzyszeniu znacznej szkody. Ponadto nie określono kondycji finansowej Stowarzyszenia oraz nie nadesłano żadnych dokumentów źródłowych, które mogłyby ją zobrazować.

W ocenie WSA nie uzasadniał wstrzymania wykonania decyzji argument dotyczący wpisania Stowarzyszenia do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Ta okoliczność, jako niezwiązana bezpośrednio z możliwością realizacji projektu, nie mogła być bowiem uznana za okoliczność spełniającą przesłankę warunkującą wstrzymanie wykonania aktu w niniejszej sprawie.

Za zbyt ogólne Sąd uznał również dalsze argumenty skarżącego, że uzasadniają wstrzymanie poważne komplikacje i brak możliwości uzyskania jakiegokolwiek dofinansowania w przyszłości.

Zażalenie na wskazane postanowienie wniosło Stowarzyszenie P., zarzucając temu orzeczeniu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), polegające na błędnym ustaleniu, że nie przedstawiono wystarczających argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia (...) kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że pismem z dnia (...) maja 2013 r. Minister Finansów poinformował Stowarzyszenie o wpisaniu go do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Wpisanie do Rejestru stanowiło dla skarżącego problem, ze względu na uczestnictwo w kolejnych przetargach na realizację programów ze środków unijnych. Niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwi skarżącemu zrealizowanie szeregu kolejnych projektów, których realizacja przewidziana jest na najbliższy czas.

Trudną do odwrócenia szkodę Stowarzyszenie upatruje w tym, że w przypadku wydania korzystnego dla niego wyroku, przy pozostawieniu Stowarzyszenia w Rejestrze, jego pozycja na rynku podmiotów realizujących szkolenia ze środków unijnych ulegnie znacznemu obniżeniu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazane ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji należy rozumieć w ten sposób, że szkoda może, ale nie musi mieć charakteru materialnego. W przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy (ewentualny) zwrot wyegzekwowanego i spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Najczęściej ma to miejsce wskutek zagrożenia utraty przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Fakt wykonania decyzji dotyczącej należności pieniężnej automatycznie nie świadczy o spełnieniu wskazanych przesłanek.

Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zatem zobligowana do wykazania, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnosiła, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.

Sąd, podejmujący rozstrzygnięcie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji musi tymczasem mieć możliwość dokonania analizy argumentów i podnoszonych przez wnioskodawcę okoliczności w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w konkretnej sprawie - celem oceny choćby prawdopodobieństwa zaistnienia prawem przewidzianych przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 199/12).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Sąd I instancji trafnie uznał, że fakt wykonania decyzji przez egzekwowanie środków - o obowiązku zwrotu których orzeczono - nie uzasadnia wniosku.

Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji strona ograniczyła się bowiem w tym zakresie do twierdzeń, że realizacja zaskarżonej decyzji, wobec możliwości konieczności dochodzenia spornej kwoty w postępowaniu cywilnym, może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę majątkową. Twierdzenia te zasadnie uznano więc za zbyt ogólnikowe i nieznajdujące oparcia w materiałach zgromadzonych w aktach sprawy. Brak jakichkolwiek informacji na temat sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwala przyjąć, choćby za prawdopodobne, że wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji może skutkować niemożliwością realizacji programu, jak i że tego typu ewentualne skutki będą "trudne do odwrócenia" - w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu.

W ocenie NSA - wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu - także fakt wpisania Stowarzyszenia do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, nie uzasadnia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wykluczenie z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich jest instytucją wprowadzoną art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w § 3 ust. 3 pkt 1 stanowi wprawdzie, że podmiot wykluczony podlega wpisowi m.in. w dniu, w którym decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych, stała się ostateczna. Nie ulega kwestii, że zasadności decyzji, na podstawie której dokonuje się wpisu, podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Prawodawca nie uzależnia jednak wpisu od prawomocności decyzji. Należy przy tym mieć na względzie, że prowadzony przez Ministra Finansów rejestr ma zwiększyć skuteczność stosowania przepisów dotyczących wykluczenia beneficjentów z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Dane pozyskane z rejestru umożliwią instytucjom zaangażowanym w realizację projektów ustalenie istnienia lub nieistnienia przeszkód prawnych dla dokonywania przysporzeń na rzecz konkretnych beneficjentów.

Wykluczenie z możliwości otrzymania środków, przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich i wpis do rejestru podmiotów wykluczonych jest tym samym wynikającym z prawa skutkiem ostatecznej decyzji. Fakt ten nie może być zatem automatycznie traktowany jako konieczności wstrzymania wykonania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu.

I w takim przypadku konieczne jest więc wykazanie przez wnioskodawcę spełnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Tymczasem w rozpoznawanym przypadku wnioskodawca nie wykazał, że jego sytuacja jest na tyle szczególna, że w jego konkretnym przypadku - prawem przewidziane skutki decyzji - spowodują niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku bliżej nieokreślonymi poważnymi komplikacjami i brakiem możliwości uzyskania jakiegokolwiek dofinansowania w przyszłości - jak trafnie uznał WSA - nie świadczy o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Na marginesie zauważyć należy, że walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącej, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.