Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2778228

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 25 listopada 2019 r.
II GSK 865/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Gabriela Jyż.

Sędziowie: NSA Dorota Dąbek, del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 78/19 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia (...) listopada 2018 r., nr (...) przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 29 marca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę W. P. (dalej: Skarżąca), na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS), z dnia (...) listopada 2018 r., wydanej w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

W dniu 4 maja 2015 r. przeprowadzono kontrolę w "B. G. P. P.", mieszczącym się w Ł. ul. N. (...), a prowadzonym przez Skarżącą, w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier, o których mowa w ustawie o grach hazardowych. Podczas kontroli stwierdzono, że w lokalu znajdują się dwa urządzenia o budowie identycznej jak automaty do gier, w tym automat o nazwie Hot Spot bez numeru, podłączony do sieci i udostępniony do gry, a także Gamesystem-Hot Slot (...), który nie był czynny. Przeprowadzony eksperyment, odtworzenia gier na urządzeniu Hot Spot wykazał ich losowy i komercyjny charakter. Gry na urządzeniu umożliwiały również uzyskanie wygranej rzeczowej w postaci punktów, za które można było kontynuować grę, bez konieczności ponownego zasilenia automatu. Urządzenie wypłacało także wygrane o charakterze pieniężnym.

Skarżąca oświadczyła, że nie wykonuje żadnych czynności związanych ze znajdującymi się w jej lokalu urządzeniami. Wynajmuje tylko część powierzchni lokalu właścicielowi tego urządzenia, w zamian za umówiony czynsz, na podstawie umowy z dnia 1 lutego 2015 r., zawartej z PPHU "V. G." B. Ś., z siedzibą w B. (właścicielem automatu Hot Spot). Z tytułu zawartej umowy Skarżąca otrzymywała miesięczny czynsz w wysokości 300 zł brutto. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzony został protokół kontroli z 5 maja 2015 r.

Wobec powyższego, Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi, postanowieniem z dnia 27 października 2015 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej, z tytułu gier na automacie Hot Spot bez numeru, poza kasynem, a następnie decyzją z (...) czerwca 2018 r. wymierzył tę karę, w wysokości 12.000 zł.

Decyzją z dnia (...) listopada 2018 r. DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając podjęta decyzję przedstawił dotychczasowe ustalenia faktyczne dokonane w sprawie, jak również odwołał się do posiadanych z urzędu informacji, co do faktu wcześniejszych, toczących się postępowań wobec Skarżącej, w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, zakończonych nieprawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, oddalających skargi wnoszone przez W. P. W oparciu o powyższe informacje oraz dokonane w sprawie ustalenia uznał, iż Skarżąca, nie dysponując stosownym zezwoleniem, w sposób świadomy współuczestniczyła w urządzaniu gier na wskazanym urządzeniu, poza kasynem gry. Podkreślił przy tym, iż wielość prowadzonych wobec Skarżącej postępowań, w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, pozwala na stwierdzenie, że Skarżąca świadomie umożliwiała funkcjonowanie urządzenia do gier w swoim lokalu, mimo nielegalności ich urządzania, czyniąc z tego tytułu źródło dochodu. W ten sposób poszerzała również ofertę dla klientów baru.

W ocenie organu wypełnione zostały przesłanki z art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 165 z późn. zm., dalej: u.g.h.) uzasadniające nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł, z tytułu urządzania gier na automacie Hot Spot DIAS wskazał również, że w sprawie zastosowanie miały przepisy u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r., które określają warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, a także konsekwencje niezastosowania się do tych warunków i zasad, na podstawie art. 1 punkt 67 ustawy z dnia z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 13 stycznia 2017 r., poz. 88), bowiem zgodnie z zasadą lex retro non agit, do zdarzeń prawnych zaistniałych w określonym czasie, stosuje się przepisy prawa obowiązujące w czasie zdarzenia. Tak więc późniejsze przepisy nowelizujące wskazane regulacje prawne nie znajdują zastosowania w sprawie.

Wyrokiem z dnia 29 marca 2019 r. Sąd I instancji oddalił skargę Skarżącej na powyższą decyzję.

Uznał, że kontrola zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z dnia (...) czerwca 2018 r. nie wykazała, aby wydane zostały one z naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy też z naruszeniem prawa procesowego, w stopniu skutkującym koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Stwierdził również, iż miarodajny dla oceny skutków prawnych stanu stwierdzonego przez funkcjonariuszy celnych, w dacie kontroli tj. 4 maja 2015 r., jest stan prawny obowiązujący w tym dniu. Ponadto wskazał, iż dotychczas obowiązujący art. 89 u.g.h. w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest względniejszy dla Skarżącej, niż tenże przepis w nowym kształcie, po nowelizacji ustawą z dnia z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw.

Wskazał, że z przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wynika, że karze pieniężnej podlega osoba urządzająca grę na automacie, a warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności, nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Wskazał przy tym, iż istnieje możliwość współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, a więc np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier, jeżeli można im przypisać nawet niewielki wycinek z opisanej wyżej aktywności.

W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe, w szczególności: załączony do akt sprawy protokół kontroli z dnia 5 maja 2015 r., przeprowadzony w jej trakcie eksperyment odtworzenia gier na przedmiotowym automacie, pozwalał stwierdzić, że Skarżąca, jako dysponent przedmiotowego lokalu, urządzała gry na wskazanym wyżej urządzeniu. Konsekwencją uznania, że gry na automacie Hot Spot spełniały definicję "gier na automacie", w rozumieniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., pozwalają na stwierdzenie, że Skarżąca urządzała gry na automatach poza kasynem gry i wymierzenie kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w wysokości 12.000 zł.

Podkreślił przy tym, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest kolejną sprawą, zawisłą przed sądem, w której Skarżącej wymierzono karę pieniężną za urządzanie gier poza kasynem gry, w jej lokalu położonym w., przy ul. N. (...). Skarżąca, niewątpliwie więc zdawała sobie zatem sprawę z nielegalnego charakteru gier hazardowych na automatach, wstawionych do jej lokalu, a mimo to w dniu 1 lutego 2015 r. ponownie wynajęła część powierzchni swojego lokalu na zainstalowanie w nim kolejnych automatów do gier hazardowych. Pozwalało to na przyjęcie, że Skarżąca starała się w ten sposób podnieść atrakcyjność prowadzonej pijalni piwa i przyciągnąć do lokalu większą ilość klientów, bez względu na nielegalność procederu urządzania gier hazardowych.

Za nieuzasadnione uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 122, art. 180, 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2018 poz. 800, dalej: Ordynacja podatkowa) i art. 12i i 23b ust. 1 u.g.h. Organy bowiem w sposób dostateczny wyjaśniły i wykazały w uzasadnieniu obu decyzji, jakie zebrane dowody (i poczynione na ich podstawie ustalenia) przesądziły o zakwalifikowaniu stanu faktycznego do normy zawartej w art. 2 ust. 3 u.g.h. wykazując, że zachowanie Skarżącej wyczerpało ustawowe znamiona deliktu administracyjnego przewidzianego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym podlegało karze pieniężnej stosownie do treści art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Weryfikując prawidłowość poczynionych ustaleń, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wartości dowodów, w oparciu o które organ przyjął ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonych decyzji.

Za nieuprawniony uznał również zarzut nieprzeprowadzenia badania przez upoważnioną przez Ministra Finansów jednostkę badającą, bowiem uznał, że w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie wymierzenia kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. organy prowadzą samodzielne ustalenia dotyczące istnienia przesłanek nałożenia takiej kary, a rozstrzygnięcie Ministra Finansów w sprawie z art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. w zakresie charakteru automatu jest kwestią odrębną od postępowania w sprawie wymierzenia kary.

W ocenie Sądu I instancji, organy celne nie naruszyły ustawowych reguł prowadzenia postępowania, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia. Organy podjęły wszelkie niezbędne czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła Skarżąca, zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, dalej: p.u.s.a.), w zw. z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej: p.p.s.a.), w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi mimo naruszenia przez organy obu instancji przepisów art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w sprawie niniejszej, polegające na przyjęciu, że Skarżąca, jako osoba udostępniająca lokal jest urządzającym gry hazardowe w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i podlega karze pieniężnej przewidzianej w tym przepisie.

Podnosząc powyższe zarzuty, na podstawie przepisu art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od DIAS na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a na podstawie przepisu art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekła się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca zawarła argumentację na poparcie wskazanych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz DIAS kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie była skuteczna.

Zarzuty skargi kasacyjne koncentrują się na zanegowaniu uznania Skarżącej za podmiot urządzający gry hazardowe, poprzez sformułowanie zarzutów nie właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również przyjęcia błędnej wykładni pojęcia urządzającego gry hazardowe, a w konsekwencji błędnego zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., wobec Skarżącej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku Skarżącej brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia, był istotny wpływ na wynik sprawy, jak również do naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób wskazany w skardze kasacyjnej, a w konsekwencji również błędnego zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by Skarżąca zarzucała Sądowi I instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy.

Nie zasadny jest również zarzut naruszeni art. 3 § 3 p.p.s.a. który stanowi iż sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach, bowiem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący nie wskazał na czym polega naruszenie powyższego przepisu.

Natomiast zgodnie z art. 1. § 1 sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Przepisy art. 1 § 1 jest przepisem wynikowym, a ich naruszenie jest zawsze następstwem złamania przez Sąd I instancji innych przepisów. Nie może więc stanowić on samoistnej podstawy skargi kasacyjnej. Aby zarzut ich naruszenia mógł wywołać zamierzony przez Skarżącą skutek, w postaci uwzględnienia środka prawnego, konieczne jest wskazanie konkretnych przepisów postępowania, które zostały przez Sąd I instancji naruszone w ten sposób, że Sąd ten nie dostrzegł tych naruszeń i przez to bezpodstawnie uznał ich działania za prawidłowe.

Skarżąca nawiązała naruszenie powyższego przepisu z zarzutem naruszenia przepisów postępowania, poprzez wskazanie naruszenia przez organy przepisów art. 122 ordynacji podatkowej (w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym), art. 180. § 1 ordynacji podatkowej (jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem), art. 187 § 1 ordynacji podatkowej (organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia stanu faktycznego, zgadzając się z organem, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należało przyjąć, że Skarżący urządzał gry na automatach poza kasynem gry. Ustalenia organu były zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, ich ocena przebiegała z uwzględnieniem całego zgromadzonego materiału dowodowego. Działanie organu odpowiadało więc standardom wynikającym z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" to ogół czynności i działań umożliwiających takie gry hazardowe, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier, zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (np. wyroki NSA: z 14 marca 2019 r. sygn. akt II GSK 125/17, z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4236/16, z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 132/18; z 19 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 4707/16).

Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie przyjmuje (np. wyroki: z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 892/17, z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 1425/17, z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 59/19, z 26 września 2018 r., sygn. akt II GSK 633/18), że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot. Nastąpić to może w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna aby system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji miał mieć realny charakter. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu, jako element wspólnego przedsięwzięcia. Przy ocenie, czy podmiot nie powinien zostać uznany za urządzającego gry na automacie niezbędne jest odwołanie się do wszystkich elementów stanu faktycznego (zob. np.: wyroki NSA z dnia: 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16; 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5233/16; 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 310/17).

Warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest zatem wykazanie, że dany podmiot uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Urządzanie gier obejmuje również i te działania, które należy podjąć, aby w ogóle umożliwić prowadzenie gier na automatach, w tym przygotowanie lokalu, czy też jego udostępnienie. Działania te mogą być podejmowane przy współudziale wielu podmiotów.

Samą czynność cywilnoprawną (umowę najmu) oddania lokalu (jego części) do władania innemu podmiotowi dla eksploatacji automatów, nie można utożsamiać z pojęciem "urządzania gier", a w konsekwencji samo oddanie lokalu (części jego powierzchni użytkowej) nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wynajmującego (wydzierżawiającego) lokal pod eksploatację automatów jako urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej.

Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ocenę Sądu I instancji, że zebrany przez organy w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przypisania Skarżącemu przymiotu "urządzającego gry na automatach", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Za przyjęciem tego wniosku przemawia zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W oparciu o umowę najmu, Skarżąca wynajęła 3 m2 powierzchni lokalu użytkowego - baru, w którym prowadziła działalność gospodarczą, w celu zainstalowania przez B. Ś. automatu (§ 1 umowy). Mocą umowy ustalono czynsz najmu, na rzecz Skarżącej, w wysokości 300 zł, brutto, miesięcznie. Zgodnie z umową na Skarżącej spoczywał również obowiązek dostarczenia energii elektrycznej, oraz umożliwienia stałego dostępu do automatu serwisantom. Powierzchnia wynajęta nie została w żaden sposób wydzielona od pozostałej powierzchni baru, a dostęp do automatów był możliwy jedynie przez powierzchnię baru. Skarżąca decydowała o godzinach otwarcia i zamknięcia lokalu, a więc o możliwości gry na automacie, która była uzależniona od godzin otwarcia i zamknięcia oraz pobytu w lokalu - barze.

W § 5 umowy nałożono na Skarżącą obowiązki związane z zakazem konkurencji. Skarżąca zobowiązała się również do niewynajmowania powierzchni baru przedsiębiorcom których działalność stanowiłaby działalność konkurencyjną wobec działalności wynajmującego, jak również do nie podejmowania tej działalności. Nadto, zgodnie z § 9 zobowiązała się do zachowania informacji związanych z realizacją umowy, w tajemnicy.

Jak ustalono u Skarżącej przeprowadzono już wcześniej kilka kontroli, w wyniku których stwierdzono urządzanie gier na automatach, jak i ujawniono umowy dotyczącego tych gier, w wyniku czego wymierzono Skarżącej kary pieniężne.

Ustalone okoliczności wskazują, że celem zawartej umowy najmu powierzchni użytkowej, a zarazem zgodnym zamiarem stron było podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony kontraktu tj. lokalu, którym zarządzała Skarżąca oraz automatu należącego do B. Ś., co wspólnie umożliwiało uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu, a więc ich "urządzanie" - w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r. sygn. akt II GSK 477/17, opubl. w CBOSA).

Podkreślić należy, że zezwalając na wstawienie automatu do lokalu Skarżąca udostępniła to urządzenie osobom trzecim i umożliwiła prowadzenie gier na tym automacie. Działalność Skarżącej nie ograniczała się jedynie do udostępnienia powierzchni lokalu. Wskazane bowiem okoliczności wynikające z postanowień zawartej przez Skarżącą umowy, wykraczają poza regulacje dotyczące najmu i stanowią o aktywności Skarżącej ukierunkowanej na urządzanie gier z wykorzystaniem zasobów w postaci lokalu i zapewnionej w nim energii elektrycznej.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przyjąć należy, że Skarżąca podejmowała czynności właśnie w celu urządzania gier poza kasynem. To ona bowiem prowadziła bar, w którym zainstalowano sporny automat, a jak wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie, posiadała również pełną wiedzę co do rodzaju tej działalności, co uzasadnia wniosek o istnieniu porozumienia między stronami tej umowy, którego przedmiotem był nie tylko sam najem powierzchni użytkowej, lecz także instalacja urządzenia do gier i prowadzenie działalności gospodarczej przy jego wykorzystaniu. Fakt umożliwienia klientom lokalu (baru) swobodnego dostępu do automatów w dniach i godzinach jego otwarcia potwierdza, że Skarżąca stwarzała odpowiednie warunki do udziału w grach hazardowych poza kasynem gry. Nadto, poziom eksploatacji urządzenia (czas) determinowany był czasem otwarcia lokalu, zatem poprzez wyznaczenie godzin otwarcia baru, Skarżąca mogła wpływać na czas eksploatacji urządzeń, a tym samym na poziom osiąganych z tego zysków. Ponadto Skarżąca zapewniała dopływ energii elektrycznej do automatu, z którego działania zarówno ona sama, jak i właściciel urządzenia czerpali zyski.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż: "Istotny jest fakt stworzenia technicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych, takich jak udostępnienie powierzchni lokalu pod zainstalowane urządzenia, zapewnienie ciągłości dostępu energii elektrycznej, otwieranie i zamykanie lokalu, a przez to organizacja czasu urządzania gier na automatach" (por. wyroki NSA: z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GSK 514/17, z 14 marca 2019 r. sygn. akt II GSK 125/17, z 13 kwietnia 2018 r. o sygn. akt: II GSK 420/18 i II GSK 429/18). Taka sytuacją zaistniała natomiast w rozpoznawanej sprawie.

Wskazane okoliczności potwierdzają, że poza samym udostępnieniem powierzchni, Skarżąca wykonywała czynności związane z urządzaniem gier, a tym samym współdziałała w procesie urządzania gier na automacie zainstalowanym w kontrolowanym lokalu.

Z uwagi na powyższe nie mogą być uznane za trafne, zarzuty wskazane w skardze kasacyjnej Tym samym, biorąc pod uwagę prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy oraz przeprowadzoną wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, organy miały podstawy, w świetle całokształtu okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, do uznania Skarżącej za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.