II GSK 827/16 - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2403792

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2017 r. II GSK 827/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Trzecki.

Sędziowie: NSA Cezary Pryca, del. WSA Dorota Dąbek (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1592/15 w sprawie ze skargi (...) Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

1.

oddala skargę kasacyjną;

2.

zasądza od (...) Spółki z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1592/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej także: Sąd lub Sąd I instancji) oddalił skargę (...) Sp. z o.o. w W. (zwaną dalej także: Skarżąca lub Spółka), będącą następcą prawnym (...) spółka z o.o., na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) lutego 2015 r., nr (...), w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Powyższy wyrok Sądu I instancji zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu (...) maja 2014 r. Spółka, w imieniu której działał P. M., złożyła wniosek na rok 2013 o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich z wniosku (...) Sp. z o.o., z uwagi na przekształcenie prawne przekazującego (połączenie przez przejęcie).

Pismem z dnia (...) sierpnia 2014 r. Oddział Terenowy Agencji Nieruchomości Rolnych - w odpowiedzi na pismo organu I instancji z dnia (...) sierpnia 2014 r. - wyjaśnił, że wskazane we wniosku działki znajdowały się w bezumownym użytkowaniu przez podmiot (...) Sp. z o.o. od (...) stycznia 2012 r. do (...) lipca 2013 r., tj. do dnia protokolarnego wydania nieruchomości. Nadto wyjaśniono, że ani wcześniej, ani po tym terminie ww. grunty nie były wydzierżawione (...) Sp. z o.o., ani P. M. Do powyższego pisma dołączono protokół zdawczo-odbiorczy z dnia (...) lipca 2013 r., na podstawie którego spółka (...) Sp. z o.o. przekazała działki rolne Oddziałowi Terenowemu Agencji Nieruchomości Rolnych.

Decyzją z dnia (...) września 2014 r. nr (...) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawa Zachód z/s w Wojcieszynie, na podstawie art. 19 ust. 1 w związku z art. 22a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o płatnościach) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej k.p.a.), odmówił przyznania Spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 22a ustawy o płatnościach w związku z faktem, że nie zostały spełnione warunki przejęcia płatności przez stronę w drodze następstwa prawnego. W przedmiotowej sprawie, jak zaznaczył organ I instancji, następstwo prawne wystąpiło w dniu (...) lutego 2014 r., tym niemniej nie wypełniono jednego z warunków zawartych w ustawie, tj. grunty rolne objęte wnioskiem nie były w posiadaniu (...) sp. z o.o. wnioskującej o przyznanie płatności. Organ I instancji uznał, że (...) sp. z o.o. zakończyła użytkowanie gruntów w dniu (...) lipca 2013 r. i nie mogła tym samym wywiązać się z obowiązku utrzymywania gruntów rolnych deklarowanych do płatności zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie decyzją z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...), utrzymał tę decyzję w mocy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że posiadanie gruntów przez Spółkę powinno trwać przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek, a w tej sprawie począwszy od dnia (...) lipca 2013 r. Skarżąca nie mogła użytkować gruntów rolnych zgłoszonych do płatności, a tym samym nie mogła wywiązać się z obligatoryjnego obowiązku utrzymywania gruntów zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, a zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach jest to bezwzględny warunek do przyznania jednolitej płatności obszarowej. (...) sp. z o.o. nie może więc przejąć prawa do płatności, którego w istocie nie nabyła spółka (...) sp. z o.o., skoro jedynie do dnia przekazania gospodarstwa, tj. (...) lipca 2013 r. przekazująca prowadziła działalność rolniczą na przekazanych gruntach i do tego okresu była w ich posiadaniu. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, na działkach rolnych deklarowanych do płatności wskazano uprawę prosa, jednak mając na uwadze, iż działki zostały przejęte do zasobów ANr w dniu (...) lipca 2013 r., tym samym niemożliwy był zbiór posianego na nich prosa. Posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się bowiem z produkcją rolną i faktycznym użytkowanie gruntów rolnych.

W skardze na powyższą decyzję Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, zarzucając im: błędy w ustaleniach faktycznych i ocenie materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie żądanych przez stronę dowodów, a także naruszenie norm art. 7 i 22 ustawy o płatnościach oraz art. 124 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L2009.30.16).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał dotychczasową argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy prawidłowo przyjęły, że skoro przekazująca ((...) Sp. z o.o.) nie spełnia warunku do przyznania płatności z powodu braku posiadania gospodarstwa przez cały rok kalendarzowy, to tym samym (...) Sp. z o.o. jako przejmująca gospodarstwo (następca prawny) nie może spełniać warunków do otrzymania płatności. Spółka z o.o. (...) nie mogła bowiem przejąć prawa do płatności, którego nie nabyła (...) Sp. z o.o., która jedynie do dnia przekazania gospodarstwa, tj. (...) lipca 2013 r. prowadziła działalność rolniczą na przekazanych gruntach i do tego dnia była w ich posiadaniu. Sąd uznał zatem, że skarżąca nie spełniła wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, gdyż stan posiadania połączonego z utrzymaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej nie trwał przez cały rok objęty wnioskiem płatność. W ocenie Sądu dla przyznania płatności bezpośrednich nie jest wystarczające posiadanie i utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej gruntów rolnych jedynie przez część roku kalendarzowego, nawet wówczas, gdy jest to okres wystarczający do dokonania przez producenta rolnego czynności pozwalających na ich utrzymanie w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jeżeli bowiem posiadanie ustaje w roku kalendarzowym, w którym złożono wniosek o płatność i ma to miejsce po dokonaniu tej czynności, a przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, to warunek przyznania płatności nie jest spełniony. Zdaniem Sądu, okoliczności te powodują, że nie można uznać zarzutów naruszenia prawa materialnego jako zasadnych i skutkujących uchyleniem decyzji.

Za niezasadne uznał Sąd zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach obowiązek organu ustalenia stanu faktycznego został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to zatem posiadacz gruntów, a nie organ administracji publicznej, a ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Odnosząc się do twierdzeń Skarżącej, że organy nie zbadały cyklu produkcyjnego prowadzonego przez (...) Sp. z o.o. i nie spostrzegły, że uprawa była prowadzona, dokonano zbioru na zielonkę, przeprowadzając pełny cykl agrotechniczny tego typu uprawy w rolnictwie ekologicznym, Sąd stwierdził, że organy orzekające w sprawie zasadnie wywiodły, że obowiązek przestrzegania norm przez cały rok kalendarzowy dotyczy producenta rolnego niezależnie od terminu zbioru uprawy. Nie można zatem przyjąć, że jedynie termin zbioru danej uprawy decyduje o tym czy producent przestrzega norm przez cały rok kalendarzowy, którego dotyczy wnioskowanie. Sąd wskazał, że z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia (...) lipca 2013 r. (według stanu na dzień (...) lipca 2013 r.) wynika, że (...) Sp. z o.o. jako strona przekazująca przekazała działki rolne stronie przejmującej, tj. Oddziałowi Terenowemu Agencji Nieruchomości Rolnych. Strona przekazująca ((...) Sp..z o.o.) oświadczyła przy tym, że nie wnosi żadnych pretensji i roszczeń, teraz jak i w przyszłości, do ewentualnie poniesionych nakładów w formie upraw, zasiewów lub nasadzeń. Wnioskodawczyni od dnia (...) lipca 2013 r. nie była zatem posiadaczem zgłoszonych do płatności gruntów rolnych i tym samym nie spełniła przesłanek do przyznania płatności.

Zdaniem Sądu, bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje również kwestia zeznań świadków, na okoliczność spełnienia przez (...) Sp. z o.o. warunków do przyznania płatności, skoro Skarżąca nie kwestionuje faktu, że od dnia przekazania gospodarstwa, tj. (...) lipca 2013 r. zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych do płatności. Utrata bowiem posiadania gruntów od dnia (...) lipca 2013 r., nawet jeśli do tego momentu dokonano zakończenia cyklu agrotechnicznego poprzez zbiór uprawy, co mogliby ewentualnie potwierdzić świadkowie, nie może stanowić podstawy do przyznania płatności, skoro zgodnie z przepisami ustawy o płatnościach posiadanie powinno trwać nieprzerwanie przez cały rok kalendarzowy.

W odniesieniu do zarzutu braku uwzględnienia dowodu z urzędowych protokołów czynności kontrolnych podejmowanych przez jednostkę certyfikującą z zakresu rolnictwa ekologicznego, Sąd wyjaśnił, że kontrole jednostek certyfikujących w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego mają na celu stwierdzenie zgodności produkcji rolniczej z przepisami regulującymi produkcję ekologiczną produktów rolnych m.in. z ustawą o rolnictwie ekologicznym. Z uwagi na zakres przeprowadzanych kontroli ich wyniki nie mogą być zatem wiążące dla ARiMR w przypadku oceny spełniania warunków niezbędnych dla przyznania płatności. W związku z tym nie podlegają uwzględnieniu w trakcie rozpatrywania wniosku pomocowego. Sąd uznał zatem, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, a prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał im podstawę do odmowy przyznania Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniosła (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., domagając się jego uchylenia, rozpoznania skargi i uchylenia zaskarżonych aktów obu instancji albo przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w każdym z tych przypadków także zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi Sądu I instancji skarżąca kasacyjnie Spółka, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), zarzuciła:

1.

mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:

a.

art. 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. i art. 138 § 2 k.p.a., poprzez jego nieuprawnione niezastosowanie i brak uchylenia zaskarżonych aktów administracyjnych w sytuacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze i piśmie procesowym oraz na rozprawie przed sądem;

b.

art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. i art. 138 § 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze i piśmie procesowymi na rozprawie zarzutów;

c.

art. 134 p.p.s.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, przez brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze oraz przedstawionych na rozprawie brak odniesienia się do stanowiska i zarzutów postawionych przez Skarżącą w piśmie procesowym i na rozprawie, pomimo tego że Sąd był do tego zobligowany istotą tychże zarzutów, a także obowiązkiem rozpoznania sprawy w całych jej granicach, w tym zarzutu błędnego niezastosowania przez organy art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach;

d.

art. 134 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i brak wyjścia poza granice skargi i zastosowanie art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach;

e.

art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, przez brak przedstawienia w uzasadnieniu wszystkich zarzutów skargi i odniesienia się do wszystkich zarzutów, braku odzwierciedlenia w uzasadnieniu sposobu analizy i rozumowania Sądu w odniesieniu się do pominiętych zarzutów - niespełnienie wymogów informowania strony o jej sytuacji procesowej oraz uniemożliwienie kontroli poprawności wyroku w tym zakresie, w tym w nie odniesienie się do niezastosowania art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach;

2.

mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:

a.

art. 7 ust. 1 pkt 1-2a ustawy o płatnościach, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie poprzez przyjęcie, iż dla przyznania płatności niezbędny jest wymóg posiadania gruntu przez cały rok kalendarzowy art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. i art. 138 § 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skarg w sytuacji zasadności podniesionych w skardze i pismach procesowych zarzutów;

b.

art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w sprawie niniejszej zaszły przesłanki zastosowania tej normy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów. Wskazano mianowicie, że Sąd I instancji pominął podnoszony na rozprawie zarzut naruszenia przez organy art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania normy tegoż przepisu, nastąpiło bowiem przekazanie gospodarstwa rolnego w roku, którego dotyczyła płatność. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd nie zwrócił uwagi, iż nowelizacja ustawy z roku 2008, którą wprowadzono wymóg w postaci obowiązku posiadania gruntów na dzień 31 maja roku dopłat, w miejsce obowiązującej wcześniej zasady posiadania przez 10 miesięcy w stosownym przedziale czasowym, nastąpiła wskutek doprowadzenia do zgodności prawa krajowego ze zmienionymi źródłowymi uregulowaniami prawa unijnego (stosowne zmiany wprowadzało rozporządzenie Rady (WE) Nr 146/2008 z dnia 14 lutego 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz rozporządzenie (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L2008.46.1)). W konsekwencji określono, iż warunek posiadania gruntów winien być spełniony na dzień 31 maja roku, w którym producent występował o dopłaty. Poprzednik prawny skarżącej kasacyjnie spełnił ten warunek, bowiem bezsporne w sprawie jest, iż przedmiotowe działki posiadał na dzień (...) maja 2013 r.

W ocenie skarżącej kasacyjnie wymóg posiadania gruntu przez cały rok kalendarzowy nie ma oparcia w przepisach i prawidłowej wykładni popartej stosownymi zapisami preambuły i treści ww. rozporządzenia unijnego, nie mieści się w tezie art. 7 ust. 1 pkt 1-2a ustawy o płatnościach, gdyż prawodawca stawia jedynie wymóg posiadania w dniu 31 maja oraz aby wszystkie grunty rolne były utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Utrzymanie z normami nie oznacza obligu posiadania przez cały rok kalendarzowy. Przesłanka ta jest bowiem skierowana przedmiotowo do gruntów, a nie podmiotowo - do wnioskującego rolnika.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W takiej sytuacji co do zasady rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony prawidłowo. Jednak w rozpoznawanej sprawie z uwagi na sposób i zakres sformułowanych zarzutów, należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, albowiem zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania bezpośrednio zależna jest od zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego.

Nie jest uzasadniony podniesiony w punkcie 2a skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zaszły przesłanki zastosowania tej normy.

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, przepis art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach nie miał w sprawie zastosowania. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przewidywał, że "W przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1122/2009, które zostało dokonane po dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (...), płatności te (...) przysługują przekazującemu, jeżeli są spełnione warunki do ich przyznania". Z kolei z przepisu art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1122/2009 wynika, że "przekazanie gospodarstwa oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji z tytułu przedmiotowych jednostek produkcyjnych", przy czym "przekazujący oznacza rolnika, którego gospodarstwo jest przekazywane innemu rolnikowi" (art. 82 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1122/2009), a "przejmujący oznacza rolnika, któremu gospodarstwo jest przekazywane" (art. 82 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009). Z kolei "rolnik" w rozumieniu rozporządzenia nr 1122/2009 - jak wynika z art. 2 pkt a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, do którego odsyła też art. 2 pkt 14 ustawy o płatnościach - oznacza "osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą". "Gospodarstwem" są "wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego" (art. 2 pkt b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009), natomiast "działalność rolnicza oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6" (art. 2 pkt c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009).

Zestawienie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy z przytoczoną regulacją prawną prowadzi do wniosku, że z tej sprawie, wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, nie doszło do "przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1122/2009". Działanie w dniu (...) lipca 2013 r. (...) Sp. z o.o. tj. poprzednika prawnego skarżącej kasacyjnie, polegające na zwrocie bezumownie wykorzystywanych działek rolnych na rzecz Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych, nie stanowiło bowiem przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1122/2009. Nie była to "sprzedaż, dzierżawa lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji z tytułu przedmiotowych jednostek produkcyjnych", a Agencja Nieruchomości Rolnych nie była "przejmującym" w rozumieniu tego rozporządzenia, bo nie była rolnikiem w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Z przepisów ustrojowych dotyczących Agencji Nieruchomości Rolnych (ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z dnia 19 października 1991 r., j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 1014; ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego z dnia 11 kwietnia 2003 r., j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 803; statut Agencji) wynika, że Agencja Nieruchomości Rolnych jest państwową osobą prawną, której Skarb Państwa powierzył wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia państwowego w rolnictwie. Agencja Nieruchomości Rolnych realizuje zadania wynikające z polityki państwa, w szczególności w zakresie: tworzenia oraz poprawy struktury obszarowej gospodarstw rodzinnych, tworzenia warunków sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu potencjału produkcyjnego Zasobu Skarbu Państwa, restrukturyzacji oraz prywatyzacji mienia Skarbu Państwa użytkowanego na cele rolnicze, obrotu nieruchomościami i innymi składnikami majątku Skarbu Państwa użytkowanego na cele rolne, administrowania zasobami majątkowymi Skarbu Państwa przeznaczonymi na cele rolne, zabezpieczenia majątku Skarbu Państwa, inicjowania prac urządzeniowo-rolnych na gruntach Skarbu Państwa oraz popierania organizowania na gruntach Skarbu Państwa prywatnych gospodarstw rolnych, wykonywania praw z udziałów i akcji w spółkach hodowli roślin uprawnych oraz hodowli zwierząt gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Zadaniem Agencji Nieruchomości Rolnych jest zatem administrowanie zasobami majątkowymi Skarbu Państwa przeznaczonymi na cele rolne, a nie prowadzenie działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 pkt a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Uznać zatem należy, że nie miał w tej sprawie zastosowania przepis art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach, gdyż nie doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu tego przepisu. Agencja Nieruchomości Rolnych nie była przejmującym, a spółka (...) sp. z o.o. nie była przekazującym. Nietrafnie więc zarzuca skarżąca kasacyjnie, że należało w sprawie przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia wynikających z przepisu art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach przesłanek, to jest tego, czy po zwrocie przez (...) sp. z o.o. do Agencji przedmiotowych nieruchomości, spełnione były warunki przyznania płatności, tj. warunki wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 1-2a ustawy o płatnościach. Niezasadnie więc skarżąca kasacyjnie zarzuca, że Sąd nie uwzględnił jej argumentów dotyczących potrzeby przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność przestrzegania przez Agencję wymogów przez cały rok kalendarzowy i utrzymywania przez nią gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Te okoliczności utrzymywania przekazanych Agencji gruntów w odpowiedniej kulturze rolnej do końca 2013 r. były bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro nie miał zastosowania w tej sprawie art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach, gdyż nie doszło do przekazania gospodarstwa w rozumieniu tego przepisu.

W konsekwencji, skoro w sprawie nie doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach, zasadnie uznano w sprawie, że miał w niej zastosowanie art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach. Prawidłowo zatem przyjęto, że wobec nieposiadania gruntów przez wnioskodawcę przez cały rok kalendarzowy, nie zostały spełnione warunki przewidziane tym przepisem, tzn. skarżąca kasacyjnie i jej poprzedniczka prawna nie wykazały spełnienia wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a wymogu utrzymywania gruntów rolnych w zgodzie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Zasadnie zatem uznano w sprawie, że z tego powodu istniała podstawa do odmowy płatności na rzecz skarżącej. Nie jest więc trafny także drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1-2a ustawy o płatnościach. Warunki płatności przewidziane w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach muszą być spełnione łącznie. Niewystarczające do przyznania płatności było zatem spełnienie warunku z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, tj. posiadanie przez (...) sp. z o.o. w dniu (...) maja 2013 r. działek rolnych spełniających określony w tym przepisie wymóg co do łącznej powierzchni.

W tych okolicznościach za bezzasadne uznać należy także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, wszystkie one bowiem zostały powiązane z zarzutem błędnego niezastosowania w sprawie art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach, a ten zarzut okazał się niezasadny.

Nie jest więc trafny podniesiony w punkcie 1e skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, przez brak przedstawienia w uzasadnieniu wszystkich zarzutów skargi i odniesienia się do wszystkich zarzutów, brak odzwierciedlenia w uzasadnieniu sposobu analizy i rozumowania Sądu w odniesieniu się do pominiętych zarzutów - niespełnienie wymogów informowania strony o jej sytuacji procesowej oraz uniemożliwienie kontroli poprawności wyroku w tym zakresie, w tym nieodniesienie się do niezastosowania art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał podstawę prawną wyroku i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, przedstawił stan sprawy, istotę zarzutów skargi i dokonał oceny zarzutów skargi w kontekście prawidłowości odmowy przyznania płatności. Sąd wyjaśnił, dlaczego w niniejszej sprawie uznał, że nie doszło do naruszenia prawa przy podejmowaniu decyzji o odmowie płatności, a w konsekwencji dlaczego skarga nie została uwzględniona.

Nie są też zasadne podniesiony w punktach 1 c i 1 d skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 134 p.p.s.a., przez brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów strony skarżącej, pomimo tego, że Sąd był do tego zobligowany istotą tychże zarzutów, a także obowiązkiem rozpoznania sprawy w całych jej granicach, w tym zarzutu błędnego niezastosowania przez organy art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach, a także brak wyjścia poza granice skargi i zastosowania art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o którym mowa w tym przepisie, oznacza jedynie to, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zależy zatem od wykazania, że Sąd rozpoznając skargę dokonał oceny zgodności z prawem innej sprawy lub z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy (por.m.in. wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II FSK 629/08). Analiza zaskarżonego wyroku wskazuje, że zarzut ten jest nieuzasadniony, bowiem skarżąca kasacyjnie nie wykazała, że Sąd dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy lub z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy. Z powodów powyżej wskazanych Sąd nie mógł w tej sprawie zastosować art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach, a zatem nie mógł w tym zakresie wyjść poza granice skargi.

W konsekwencji za niezasadne uznać też należy podniesione w punktach 1 a i b skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. Wobec prawidłowego uznania zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem, Sąd zasadnie oddalił skargę na tę decyzję na podstawie art. 151 p.p.s.a., a zatem prawidłowo nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., który przewiduje, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.), znajdującego w sprawie zastosowanie ze względu na treść § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1667).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.