Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 20 lutego 2007 r.
II GSK 52/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Cysek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "S." Sp. z o.o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3061/06 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi "S." Sp. z o.o. w K. na pismo Ministra Gospodarki z dnia 12 lipca 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Objętym skargą kasacyjną postanowieniem z dnia 20 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. Sp. z o.o. w K. na "pismo" Ministra Gospodarki z dnia 12 lipca 2006 r., "w którym ponownie poinformowano" wyżej wymienioną Spółkę o negatywnym rozpoznaniu jej wniosku złożonego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o finansowym wspieraniu inwestycji (Dz. U. Nr 41, poz. 363 ze zm.), w związku z rozbudową zakładu produkcyjnego w K.

Sąd I instancji podzielając stanowisko zaprezentowane w skardze (sporządzający ją w imieniu strony skarżącej radcowie prawni podnosili, że skarga nie dotyczy konkretnych należności pieniężnych i podlega określonemu wpisowi stałemu) uznał za wiążący w sprawie wpis stały w kwocie 200 złotych, wynikający z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie można naklejenia na przedmiotowej skardze znaków opłaty sądowej w kwocie 200 złotych traktować, jako należytego opłacenia skargi w świetle obowiązujących przepisów.

W myśl bowiem art. 219 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na jego rachunek bankowy. Nie jest wobec tego dopuszczalne uiszczanie opłaty sądowej znakami opłaty sądowej.

Skoro zatem konkretnej skargi nie opłacono wiążącym w sprawie wpisem stałym, w sposób określony w art. 219 § 2 p.p.s.a., to zachodziła przesłanka do jej odrzucenia według art. 221 p.p.s.a.

S. Sp. z o.o. w K. złożyła skargę kasacyjną od opisanego postanowienia (termin do wniesienia tej skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił postanowieniem z dnia 6 grudnia 2006 r.).

Skarga kasacyjna zaskarżając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2006 r., w całości zarzuciła mu:

1)

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 221 p.p.s.a. oraz art. 231 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie pobiera się wpis stały, co skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi bez wzywania do uiszczenia opłaty, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo uniemożliwiło stronie skarżącej skorzystanie z przysługującego jej "środka zaskarżenia";

2) "na wypadek uznania przez NSA zarzutu wskazanego w punkcie 1..." za bezzasadny, naruszenie art. 221 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 219 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że sposób opłacenia wpisu w niniejszej sprawie stanowił podstawę do odrzucenia skargi bez wzywania do uiszczenia wpisu "w sposób wskazany przez WSA" - również w tym przypadku podniesiono uniemożliwienie stronie skarżącej skorzystania z przysługującego jej "środka zaskarżenia", oznaczające istotny wpływ podnoszonego uchybienia na wynik sprawy.

Wniosek skargi kasacyjnej zmierzał do uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Domagano się także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Według skargi kasacyjnej istnieją "istotne argumenty" na rzecz tezy, że będąca przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie "zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki", pomimo iż pozornie nie ustala żadnych kwot, w rzeczywistości dotyczy należności pieniężnych. W decyzji tej wskazano bowiem kwotę jaką otrzymałaby strona skarżąca, gdyby przyznano jej wsparcie, stwierdzając, iż "na drugą kategorię inwestycyjną przypadło 2.619.127 złotych, tj. około 12% oczekiwanego przez przedsiębiorcę wsparcia".

Zdaniem autora skargi kasacyjnej przekazanie skarżącej spółce wskazanej należności pieniężnej nie było jedynie potencjalną możliwością zależną od swobodnej decyzji Ministra Gospodarki, lecz jego obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa materialnego. Należność ta wynikała z uzyskania określonej ilości punktów w toku postępowania o wsparcie inwestycji.

Wpis stosunkowy winien być liczony "od kwoty 2.619.127 złotych, tj. kwoty, która miała być przydzielona skarżącej przez Ministerstwo Gospodarki w ramach tzw. drugiej kategorii inwestycyjnej".

Mimo tego, iż w niniejszej sprawie strona skarżąca sama uiściła "opłatę stałą" uznając, że przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, to Sąd I instancji zobowiązany był do zweryfikowania błędnego na początku rozumowania podmiotu, który wniósł skargę i wezwania go do uiszczenia wpisu stosunkowego.

W ocenie skargi kasacyjnej nie zasługuje również na aprobatę przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu wykładnia art. 219 § 2 p.p.s.a., wykluczająca możliwość wniesienia opłaty sądowej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "znakami sądowymi". Przepis ten nie zakazuje bowiem uiszczenia opłaty sądowej w inny sposób niż w nim wskazany (tzn. do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na jego rachunek bankowy). Sądy cywilne dopuszczają różne sposoby uiszczania opłat pod warunkiem, że ich skutkiem jest wpływ pieniędzy do budżetu państwa. Uiszczenie opłaty "znakami sądowymi" podobnie jak poprzez przelew bankowy stanowi zaś dochód budżetu państwa.

Zawężająca wykładnia art. 219 § 2 p.p.s.a. narusza prawo do sądu oraz dwuinstancyjność postępowania. Oznacza to zaś naruszenie "art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności". Prawo do sądu nie może być sprowadzane jedynie do aspektu formalnego, związanego z dostępnością drogi sądowej "w ogóle". Nazbyt daleko posunięty formalizm procesowy prowadzi do sytuacji, że istnieją jedynie pozory sprawowania wymiaru sprawiedliwości, zagwarantowanego obywatelom przez art. 175 ust. 1 Konstytucji RP.

Waga uchybienia w postaci niewłaściwego zdaniem Sądu I instancji opłacenia wpisu - pomimo osiągnięcia pożądanego przez ustawodawcę skutku (zasilenie budżetu państwa) pozostaje w "ogromnej dysproporcji" do utrzymania w mocy niezgodnej z prawem (jak to określiła skarga kasacyjna) decyzji Ministra Gospodarki.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż sprawa została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z regułą zawartą w art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w treści skargi kasacyjnej, w pierwszym rzędzie wypadało zająć się kwestią wpisu od skargi jaki obowiązywał w niniejszej sprawie.

Skarga kasacyjna podnosząc naruszenie art. 221 oraz 231 p.p.s.a. zarzuciła, iż Sąd I instancji błędnie uznał istnienie w konkretnej sprawie wymogu uiszczenia wpisu stałego, co było przyczyną odrzucenia skargi bez wzywania do uiszczenia wpisu, w sytuacji gdy skargę wniósł pełnomocnik zawodowy.

Zajęcie stanowiska co do tego, jaki wpis z dwu kategorii wpisów ujętych w art. 231 p.p.s.a. (tj. stosunkowy, czy stały) obowiązywał w danej sprawie wymaga uwzględnienia rodzaju sprawy administracyjnej i charakteru kończącego postępowanie administracyjne aktu. Konieczna jest zatem analiza uregulowań prawnych dotyczących konkretnego typu sprawy administracyjnej. Z nich bowiem wynikać będzie w szczególności - czy przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym mogły stać się należności pieniężne w ujęciu art. 231 p.p.s.a.

Dodać przy tym trzeba, że bardziej precyzyjnego niż w art. 231 p.p.s.a. określenia użyto w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (mowa jest w nim "o należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem").

Przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym mogą być bowiem nie tyle same należności pieniężne ale akty, które obejmują te należności.

Akt, którego dotyczyła złożona w niniejszej sprawie skarga wydany został w ramach uregulowań ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o finansowym wspieraniu inwestycji (Dz. U. Nr 41, poz. 363 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o finansowym wspieraniu inwestycji lub ustawa z dnia 20 marca 2002 r.

Uregulowania tej ustawy mają złożony charakter i specyficznie ujmują formy zakończenia postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić się należy z poglądem, iż akt ministra właściwego do spraw gospodarki informujący przedsiębiorcę o przyczynach odmowy udzielenia wsparcia finansowego nowej inwestycji (art. 13a omawianej ustawy) nie może być traktowany jako obejmujący należność pieniężną. W efekcie skarga od tego aktu (po ponownym rozpatrzeniu wniosku przedsiębiorcy) nie podlega wpisowi stosunkowemu.

Poinformowanie przedsiębiorcy przez ministra właściwego do spraw gospodarki o przyczynach odmowy udzielenia wsparcia finansowego nowej inwestycji świadczy, iż rozstrzygnięto negatywnie w zakresie kwalifikacji danej inwestycji do przyznania jej pomocy w ramach uregulowań ustawy z dnia 20 marca 2002 r. wraz z podaniem jednocześnie powodów z jakich to nastąpiło.

Wypowiedź zawarta w tego typu akcie zawiera rozstrzygnięcie co do zasady - przesądza, że dana inwestycja nie otrzyma wsparcia w ramach systemu przewidzianego przez powołaną wyżej ustawę i to jest istotą wskazanego aktu. Omawiany akt nie może być zatem traktowany jako obejmujący skonkretyzowane należności pieniężne.

Wypada wyraźnie podkreślić, iż przy wydawaniu przedmiotowego aktu ciężar oceny właściwego organu skupia się w rzeczywistości na samej inwestycji. Ocena ta winna być zaś dokonywana w świetle kryteriów ustanowionych przez ustawodawcę (w szczególności w art. 14 ust. 2 analizowanej ustawy).

Zważyć też należy, że w świetle uregulowań ustawy z dnia 20 marca 2002 r. kwestia wielkości wsparcia finansowego dla danej inwestycji pojawia się dopiero przy zawieraniu umowy między ministrem właściwym do spraw gospodarki a przedsiębiorcą (art. 12 wskazanej ustawy, zwłaszcza ust. 2 tego artykułu).

Pogląd, że zaskarżony w niniejszej sprawie do sądu administracyjnego akt nie obejmuje należności pieniężnej (i obowiązuje zatem wpis stały) prezentowała w skardze sama strona skarżąca.

Pogląd ten skarżąca spółka zmieniła po zastosowaniu przez Sąd I instancji art. 221 p.p.s.a. wobec braku uiszczenia przez reprezentujących ją pełnomocników zawodowych opłaty, o jakiej mowa w tym przepisie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentncja użyta w skardze kasacyjnej nie jest jednak przekonująco.

W szczególności decydującego znaczenia nie można przywiązywać do zacytowanych z zaskarżonego aktu wyjaśnień ministra właściwego do spraw gospodarki dotyczących proporcji między ogólną kwotą, jaką dysponował on w ramach drugiej kategorii inwestycyjnej a oczekiwanym przez przedsiębiorcę wsparciem "na drugą kategorię inwestycyjną przypadło 2.619.127 zł, tj. około 12% oczekiwanego przez przedsiębiorcę wsparcia".

To wyjaśnienie wcale nie powodowało zmiany opisanej już istoty rodzaju rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie.

Nie do zaakceptowania jest też wniosek skargi kasacyjnej, że za należność pieniężną objętą zaskarżonym aktem należało potraktować ogólną kwotę, jaka w ogóle była do dyspozycji właściwego organu w ramach drugiej kategorii inwestycyjnej.

Nie można też podzielić zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących przyjęcia przez Sąd I instancji, że naklejenie na skardze znaków opłaty sądowej nie mogło zostać potraktowane jako należyte opłacenie skargi (art. 221 p.p.s.a. w związku z art. 219 § 2 p.p.s.a.).

Za nieporozumienie uznać wypada wywodzenie, że art. 219 § 2 p.p.s.a. nie zawiera zamkniętej listy sposobów, w jaki można uiścić opłatę przy wnoszeniu pisma do sądu administracyjnego.

Przepis ten jest bowiem całkowicie jasny i nie wymaga, wbrew skardze kasacyjnej, wykładni (clara non sunt interpretanda).

W myśl omawianego przepisu obowiązującą opłatę uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu.

We wskazanych formach uiszczania opłaty nie mieści się zatem naklejanie znaków opłaty sądowej na skardze.

Powoływanie się skargi kasacyjnej na sposoby uiszczania opłat przed sądami powszechnymi nic nie wnosi do sprawy, skoro w niniejszej sprawie chodzi o postępowanie przed sądem administracyjnym, które jest odrębnie uregulowane.

Skoro zatem w konkretnym przypadku strona skarżąca nie uiściła wymaganego od skargi wpisu stałego - w sposób jaki dopuszcza art. 219 § 2 p.p.s.a., to Sąd I instancji zasadnie przyjął, że pismo to nie zostało należycie opłacone w ujęciu art. 221 p.p.s.a. i w myśl tego przepisu skargę odrzucił.

Nie można zgodzić się też z tezą skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji "formalistycznie" zastosował omawiane przepisy postępowania.

Sąd I instancji zastosował bowiem te przepisy tylko tak, jak to wynika jednoznacznie z ich treści. Art. 219 § 2 p.p.s.a. i art. 221 p.p.s.a. poddane zaś były kontroli Trybunału Konstytucyjnego (vide: wyrok z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 110/05 publ. OTK 2006/3/27) w świetle właśnie ich zgodności z normami konstytucyjnymi stanowiącymi o prawie do sądu (art. 45 § 1 i art. 77 § 2 Konstytucji RP).

Co do akcentowania natomiast przez skargę kasacyjną niezgodności z prawem konkretnego aktu wydanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki, to pozostaje ono całkowicie oderwane od zakresu dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny, tj. mającego charakter formalny a nie merytoryczny orzeczenia Sądu I instancji.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.