Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2848030

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 21 stycznia 2020 r.
II GSK 3685/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska.

Sędziowie: NSA Gabriela Jyż (spr.), del. WSA Stefan Kowalczyk.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Po 1132/16 w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) września 2016 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od I. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 20 lipca 2017 r. oddalił skargę I. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) września 2016 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w wyniku przeprowadzone w dniu 27 kwietnia 2016 r. kontroli samochodu ciężarowego kierowanego przez skarżącego, stwierdzono że w pojeździe zamontowany był tachograf, który nie odpowiadał przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów - nie posiada ważnej legalizacji, a ostatnie badanie kontrolne tachografu miało miejsce ponad dwa lata od dnia kontroli drogowej. Kontrolujący, po dokonaniu oględzin, jednoznacznie stwierdzili brak innych wklejek warsztatowych, które wskazywałyby na aktualność badań tachografu. Ponadto, skarżący nie okazał kontrolującym wypisu z licencji na wykonywanie krajowego lub międzynarodowego transportu drogowego rzeczy lub zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.

W toku prowadzonego postępowania ustalono również, że w dniach 4 kwietnia 2016 r. i 12 kwietnia 2016 r. skarżący wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy. Co najmniej dwukrotnie wykonał odpłatny transport drogowy rzeczy z przeznaczeniem dla osób trzecich. Według stanu na dzień kontroli pojazdu, w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej (CEIDG), widniała informacja, że strona prowadziła czynną / aktywną działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów.

Ustalenia te stały się podstawą decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) czerwca 2016 r., którą nałożono na skarżącego karę w wysokości 9.000 zł.

Objętą skargą decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazując, że skarżący jako przedsiębiorca wykonujący transport drogowy był zobowiązany przeprowadzić sprawdzenie okresowe tachografu. W związku z niedopełnieniem tego obowiązku organ I instancji słusznie nałożył karę pieniężną w wysokości 1.000 zł na podstawie art. 92a ust. 1,2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, z późn. zm., dalej: u.t.d.). Organ stwierdził również, że skarżący wykonując przewóz rzeczy na drodze krajowej nr 24 obowiązany był do posiadania zezwolenia. Wobec jego nie posiadania w dniu kontroli zasadnym było nałożenie kary w wysokości 8.000 zł. Organ stwierdził także, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 92c u.t.d., gdyż skarżący nie wykazał się starannością w prowadzeniu działalności gospodarczej, a powstałe naruszenie było skutkiem braku tej staranności - skarżący nie uzyskał stosownych uprawnień niezbędnych do wykonywania przewozu rzeczy i nie dokonał sprawdzenia okresowego tachografu.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję wskazał, że skarżący w momencie zatrzymania do kontroli drogowej poruszał się samochodem ciężarowym na drodze publicznej nr 24. Samochód służył mu do prowadzenia aktywnej, zarejestrowanej od 23 stycznia 2014 r. działalności gospodarczej - transport drogowy towarów, którą wykonywał, o czym świadczyły faktury na sprzedaż drewna w ilości 12 - 23 m3 oraz zeznania samego skarżącego.

Sąd uznał, że skarżący nie miał racji wskazując na naruszenie art. 5 ust. 1 u.t.d. Nie wykazał bowiem, że zatrzymany do kontroli nie wykonywał transportu drogowego wymagającego zezwolenia. W złożonych zeznaniach skarżący podał, że nie ma zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub/i licencji na wykonywanie krajowego/międzynarodowego transportu drogowego rzeczy. Okoliczność ta została potwierdzona w toku postępowania. Pismem z dnia 10 maja 2016 r. Starosta Powiatowy w Nowym Tomyślu podał, że w prowadzonej ewidencji wydanych licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy i zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego brak jest licencji/zezwolenia wydanego na skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą "U. t. I. K.". Skarżący nie wykazał również, że w dniu zatrzymania do kontroli wykonywał przewóz drogowy na potrzeby własne. Ponadto nie wykazał przesłanek zwolnienia z obowiązku zezwolenia. Sąd stwierdził, że w takim stanie sprawy zasadnie nałożono na skarżącego karę na podstawie art. 92a ust. 1 w związku z lp.1.1 załącznika u.t.d. w wysokości 8000 zł.

Za bezsporne Sąd uznał ustalenia, że tachograf zamontowany w pojeździe skarżącego, nie został poddany sprawdzeniu okresowemu. Podczas przeprowadzonej kontroli wykazano, że zainstalowany w pojeździe tachograf marki Manesmann, typ 1318.27, nr seryjny (...) został poddany ostatniemu sprawdzeniu okresowemu w dniu 6 czerwca 2013 r. Wobec tego termin ważności badania opisanego tachografu upłynął w dniu 6 czerwca 2015 r., gdyż termin ważności badań kontrolnych wynosi dwa lata. Okolicznościom tym skarżący nie zaprzeczał. W dniu kontroli Skarżący był właścicielem skontrolowanego pojazdu zatem jako przedsiębiorca wykonujący transport drogowy był zobowiązany przeprowadzić sprawdzenie okresowe tachografu zainstalowanego w pojeździe służącym mu do wykonywania działalności. Jednakże sprawdzenie okresowe tachografu do dnia kontroli drogowej nie zostało wykonane. Wobec tego, w ocenie Sądu, zasadnie nałożono na skarżącego karę na podstawie art. 92a ust. 1 w związku z lp.6.1.4 załącznika u.t.d. w wysokości 1.000 zł.

Sąd I instancji za niezasadne uznał twierdzenia skarżącego, że został on przesłuchany bez dostatecznego i zrozumiałego pouczenia o prawach. Zgodnie z protokołem przesłuchania z dnia 27 kwietnia 2016 r., skarżący oświadczył, że został pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i o prawie odmowy zeznań. Skarżący podpisał protokół kontroli, nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń co do jej przeprowadzenia, do czego miał prawo z art. 74 ust. 4 u.t.d.

Sąd podzielił stanowisko organu, że w sprawie brak było przesłanek do zastosowania wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika. Stwierdził, że wyłącznie odpowiedzialności z art. 92b u.t.d. nie mało zastosowania w sprawie, gdyż, dotyczy naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, które nie były stwierdzone. Nie miało również zastosowania wyłączenie z art. 92c u.t.d., gdyż kara nie została nałożona przez inny uprawniony organ, a od dnia naruszenia nie upłynął okres ponad 2 lat. Nie można również uznać, by na stwierdzone w sprawie naruszenia skarżący nie miał wpływu, czy, że nastąpiły one wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okoliczności takich Skarżący nie powoływał.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

I. K., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego:

- art. 4 u.t.d. w zw. z art. 4 lit. a rozporządzenia 561/2006, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący w dniu kontroli wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu rzeczy pojazdem samochodowym, a tym samym niewłaściwym zastosowaniu ww. przepisów oraz art. 92a u.t.d.;

2. przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 w zw. z 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu pomimo zaistniałego naruszenia przepisów postępowania toczącego się przed organem, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiającego się poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji;

- art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu.

W ramach podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, jej autor zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania.

Mając na uwadze treść podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegać będzie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego albowiem jego ocena rzutować będzie na ocenę naruszenia przepisów postępowania, w ramach których strona co do zasady nie podniosła zarzutu w zakresie wadliwości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ległego u podstaw wydanych w sprawie decyzji administracyjnych.

Dokonując oceny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w aspekcie postawionego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego i uzasadnienia tego zarzutu, za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, iż na stronę zasadnie nałożono karę na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za naruszenie określone w lp. 1.1 załącznika do tej ustawy - brak wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub wymaganej licencji.

Wskazania wymaga, co wynika tak z treści samego zarzutu jak i jego motywów, że skarżący kasacyjnie wywodzi, iż nie miał obowiązku posiadania zezwolenia na wykonywanie przewozów drogowych z tej przyczyny, iż objęty był on dyspozycją z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, będąc rolnikiem mającym wykonać w dniu kontroli przewóz na potrzeby własne niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Mając na uwadze tą argumentację wskazać należy, że zgodnie z przywołanym art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1 (wykonywanie przewozu na potrzeby własne pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej), nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 6 pkt 1, 3) i 4) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013.1403 j.t.) ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia; 3) działalności rolniczej - rozumie się działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej; 4) gospodarstwie rolnym - rozumie się każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej.

W przedmiotowej sprawie, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, skarżący poza podniesioną przez niego okolicznością prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie prowadził również pozarolniczą działalność gospodarczą obejmującą transport drogowy towarów w ramach przedsiębiorstwa "U. T. I. K.". Działalność ta na dzień kontroli, tj. 27 kwietnia 2016 r. miała status działalności aktywnej - wypis z Centralnej Ewidencji o Działalności Gospodarczej RP z dnia 4 maja 2016 r.

W takim stanie sprawy kwestią zasadniczą dla okoliczności nałożenia na skarżącego kary za stwierdzone naruszenia, w tym przede wszystkim za naruszenie z lp. 1.1 załącznika do ustawy o transporcie, było ustalenie czy zaplanowany przewóz drogowy drewna miał być wykonany na potrzeby własne w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego, czy też w ramach pozarolniczej działalności transportowej towarów.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim dowody pozyskane przez organ w toku przeprowadzonej kontroli, pozwalały na przyjęcie, że zaplanowane przewiezienie przez stronę drewna z leśnictwa G., jak wskazał w toku kontroli skarżący, miało zostać dokonane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Jakkolwiek w chwili podjęcia czynności kontrolnych skarżący nie przewoził żadnego ładunku, to z samych zeznań strony wynikało, iż zmierzał on w celu podjęcia ładunku drewna. Złożone w toku przesłuchania zeznanie, iż ładunek ten przeznaczony był na potrzeby własne skarżącego zasadnie budziło wątpliwości, co do rzeczywistego charakteru tejże czynności.

Ujawnione dokumenty, faktury sprzedaży drewna wraz z paragonami transakcji wskazywały jednoznacznie, iż strona wykonywała usługi zakupu i transportu drewna na rzecz podmiotów trzecich nie związanych z prowadzonym przez stronę gospodarstwem rolnym - faktury na rzecz Z. B., D. Ś. i Z. K. Okoliczność ta nie stanowiła zresztą kwestii spornej albowiem sam skarżący zeznał do protokołu sporządzonego podczas kontroli, że dokonywał zakupu drewna na rzecz wymieniony osób po czym dostarczał je odbiorcom otrzymując stosowne wynagrodzenie za wykonaną usługę transportu. Wyjątkiem od opisanego wzorca było zlecenie odbioru zakupionego drewna na rzecz Z. K., na rzecz którego dokonany został zakup drewna w dniu 26 kwietnia 2016 r., przy czym jego odbiór miał nastąpić w terminie późniejszym - co wynika z treści faktury nr (...) i zeznań skarżącego.

Mając na uwadze te okoliczność, przede wszystkim zaś okoliczność zakupu drewna w dniu 26 kwietnia 2016 r. z późniejszym terminem odbioru, zasadnym było uznanie przez organu, co słusznie zaaprobował Sąd I instancji, iż skarżący w dniu kontroli, tj. w dniu 27 kwietnia 2016 r., jechał odebrać zamówione dla Z. K. drewno. Tym samym wykonywał on transport, nie w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego na potrzeby własne lecz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej usług transportowych.

Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie wykazał w toku postępowania, tak administracyjnego jak i sądowego, podnoszonej okoliczności wykonywanego przejazdu związanego z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu, faktury, paragony czy dowodu zakupu, mogącego wskazywać, że istotnie w dniu kontroli jechał on do nadleśnictwa w celu zakupu i przewiezienia drewna na potrzeby własne. Nie wskazał również, że wymieniony odbiór drewna na rzecz Z. K. nastąpił w dniu innym niż dzień kontroli, co mogłoby obalić przypuszczenie, iż celem przejazdu było wykonanie zlecenia na rzecz wymienionego podmiotu.

Reasumując, za zasadną uznać należy ocenę zaskarżonej decyzji, jakiej dokonał Sądu I instancji uznając, że skarżący w dniu kontroli, poruszając się pojazdem ciężarowym z oznaczeniami działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę, wykonywał faktycznie transport drogowy związany z tą działalnością nie zaś z prowadzonym gospodarstwem rolnym.

Powyższe czyni niezasadnym omówiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, albowiem brak było podstaw do stwierdzenia aby Sąd I dopuścił się błędnej wykładni art. 4 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i art. 4 lit. a rozporządzenia 561/2006, uznając skarżącego za podmiot wykonujący przewóz drogowy w krajowym transporcie drogowym. Skoro zaś strona wykonywała przejazd związany z nierolniczą działalnością gospodarczą bez wymaganego zezwolenia prawidłowo nałożono na stronę karę za to naruszenie co czyni niezasadnym twierdzenie kasatora o niewłaściwym zastosowaniu art. 92a ustawy o transporcie drogowym.

Za również niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania pomieszczone w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.

W ramach zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., kasator podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie uchylił objętej skargą decyzji pomimo, że toczące się przed organem postępowanie obarczone było błędami przejawiającymi się w niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu decyzji. Zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej wskazując na naruszenie wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie umotywowała swojego stanowiska w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli orzeczenia Sądu I instancji. Omawiany zarzut, tak w samej jego treści jak i uzasadnieniu ograniczył się wyłącznie do wyrażenia stanowiska o niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu decyzji. Strona nie wskazała na konkretne braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji lub decyzji organu I instancji, które spowodowały, że stanowisko organu ległe u podstaw jego rozstrzygnięcia było niedostateczne, niepełne lub nie pozwalało na odkodowanie motywów, jakimi kierowały się organy nakładając na skarżącego karę za stwierdzone naruszenia. Brak było wobec tego podstaw do uznania, że Sąd I instancji dokonał wadliwe kontroli objętej skargą decyzji, która skutkować powinna w ocenie strony uchyleniem rozstrzygnięcia wobec innego naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a., stanowiącego podstawę oddalenia skargi w przypadku jej nieuwzględnienia, albowiem, trafne stwierdzenie przez Sąd I instancji braku podstaw do uchylenia decyzji i uwzględniania wywiedzionej w sprawie skargi skutkowało niewadliwy zastosowaniem wymienionego przepisu jako podstawy wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji postanowiono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2105 r. poz. 1804 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.