Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2702327

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 27 czerwca 2019 r.
II GSK 356/17
Zastosowanie sankcji bez względu na postać winy w naruszeniu warunków sprzedaży napojów alkoholowych.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas.

Sędziowie: NSA Maria Jagielska, del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 335/16 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia (...) marca 2016 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 335/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia (...) marca 2016 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% zawartości alkoholu.

Przedstawiając przyjęty za podstawę wyroku stan sprawy - Sąd I instancji ustalił, że Łódzki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Łodzi przekazał Prezydentowi Miasta Radomia informację o dokonywaniu zakupu alkoholu z naruszeniem art. 18 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 487), zwanej u.w.t.p.a., przez skarżącą, która posiada zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych w miejscu sprzedaży w R. przy ul. Ż. (...).

Mając na uwadze te okoliczności Prezydent Miasta Radomia decyzją z dnia (...) stycznia 2016 r. cofnął zezwolenie M.K. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, zawierających powyżej 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia w lokalu przy ul. Ż. (...) w R.

Utrzymując w mocy tę decyzję - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu wskazało, że skarżąca posiada zezwolenie Prezydenta Miasta Radomia nr (...) z dnia (...) grudnia 2013 r. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, zawierających powyżej 18% alkoholu, w lokalu gastronomicznym przy ul. Ż. (...) w R., na czas oznaczony (...). Zauważył, że z pisma Inspekcji Handlowej Wojewódzkiego Inspektoratu w Łodzi z dnia 11 grudnia 2015 r., uwierzytelnionych kopii dwóch faktur: nr (...) z dnia (...) czerwca 2015 r. i nr (...) z dnia (...) sierpnia 2015 r. oraz kopii protokołu kontroli, wynika, że skarżąca w okresie (...) dwukrotnie zakupiła napoje alkoholowe od M.M., wykonującego działalność gospodarczą pod nazwą (...) w Ł. Inspektorzy Inspekcji Handlowej w Łodzi stwierdzili, że firma ta nie posiada zezwoleń na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Skarżąca w swoich wyjaśnieniach stwierdziła, że została celowo oszukana, tak jak innych ponad 200 firm, a jej intencją nie było kupowanie napojów alkoholowych w firmie nieposiadającej odpowiednich zezwoleń. Złożyła faktury korygujące do zera wszystkie faktury zakupu alkoholu, wystawione przez (...) z dodatkowymi wyjaśnieniami i przeprosinami oraz faktury sprzedaży, wystawione przez inną firmę "(...)" M.M., Ł., ul. Z. (...), na ogólną wartość skorygowanych faktur.

Kolegium uznało, że wskazane okoliczności dowodzą, że przedsiębiorca dokonał zakupu napojów alkoholowych z naruszeniem art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.p.a., skutkującym w konsekwencji, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a., cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Zdaniem Kolegium, późniejsze wyjaśnienia skarżącej, że zamiarem jej nie było kupowanie napojów alkoholowych w firmie "(...)" M.M., lecz w "(...)" M.M., która to firma posiada odpowiednie zezwolenia i przedłożone na tę okoliczność skorygowane faktury, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. nie uzależnia zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie od istnienia winy. Organ administracji nie ma obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest wyłącznie stwierdzenie, że skarżąca zaopatrywała się w napoje alkoholowe u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych. Pojęcie winy w prawie administracyjnym ma charakter zobiektywizowany, polegający na samym stwierdzeniu naruszenia przepisów i obowiązków przypisanych podmiotowi bez konieczności oceny stopnia winy w rozumieniu prawnokarnym (brak świadomości czy też wiedzy).

Kolegium wskazało, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych we własnym imieniu i na własne ryzyko, na niej więc spoczywa obowiązek prowadzenia jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Dokonując zakupu piwa w firmie "(...)" M.M., skarżąca powinna dochować wszelkiej staranności w wyborze kontrahenta, zażądać okazania do wglądu stosownego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, a także dodatkowo odpowiedniego zaświadczenia potwierdzającego dokonanie opłaty.

W razie złamania któregokolwiek z warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. musi być zdaniem Kolegium obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.

Oddalając skargę M.K. na tą decyzję - Sąd I instancji przywołał art. 18 ust. 1 i ust. 3 u.w.t.p.a. i stwierdził, że warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe, wymienione w zezwoleniu, u producentów oraz u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami. Wynika to wprost z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.p.a., o czym Prezydent dodatkowo pouczał w treści każdego zezwolenia udzielonego skarżącej (pkt 2 warunków zezwolenia).

Powołując art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. - Sąd I instancji wyjaśnił, że zezwolenie cofa się w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. O treści tej sankcji skarżąca była poinformowana przy otrzymywaniu zezwoleń, własnoręcznie podpisała przyjęcie do wiadomości i przestrzegania treści wybranych przepisów u.w.t.p.a., w tym art. 18 ust. 10 pkt 2.

W tej sprawie bezsporne jest, że skarżąca w okresie (...) dwukrotnie zakupiła napoje alkoholowe (piwo) od przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "(...)" M.M. w Ł., który nie posiadał zezwoleń na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Potwierdzeniem tych faktów jest pismo Inspekcji Handlowej Wojewódzkiego Inspektoratu w Łodzi z dnia 11 grudnia 2015 r., informujące o wynikach kontroli u tego przedsiębiorcy. Do pisma dołączono kserokopie 2 faktur VAT: Nr (...) z dnia (...) sierpnia 2015 r. na zakup piwa marki (...) i (...) na łączną kwotę 1.481,62 zł oraz Nr (...) z dnia (...) czerwca 2015 r. na zakup piwa (...) na kwotę 3.448,67 zł. Wystawcą obu faktur był M.M. "(...)" w Ł., ul. P. (...), a nabywcą skarżąca. Do pisma z dnia 11 grudnia 2015 r. dołączono również protokół kontroli Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z siedzibą w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2015 r. u przedsiębiorcy M.M., z którego wynika, że w okresie (...) dokonywano hurtowej sprzedaży wyrobów alkoholowych (piwo, wino, napoje spirytusowe) przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do sprzedaży, bez zezwolenia na prowadzenie w kraju obrotu hurtowego napojami alkoholowymi wszystkich rodzajów na łączną kwotę 1.733.098,40 zł. Wśród badanych faktur skontrolowano również wskazane dwie faktury wystawione na nazwisko skarżącej.

Sąd I instancji nie uznał, że sprzedawcą alkoholu w dacie wystawienia spornych faktur była inna osoba, aniżeli tam wskazana i za gołosłowne uznał twierdzenia skarżącej zawarte w skardze, że zakupu dokonała w firmie "(...)" M.M. Gdyby przed zakupem alkoholu skarżąca sprawdziła firmę M.M. w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (w internecie), ewentualnie zażądała okazania zezwolenia przez tego przedsiębiorcę, to posiadałaby - jak argumentował Sąd I instancji - wiedzę, że jej sprzedawca ma zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, ale nie jest to sprzedaż hurtowa. Skarżąca w dacie uzyskania zezwoleń na sprzedaż alkoholu była pouczona, że ma dokonywać zakupu napojów alkoholowych u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową. Jednak dopiero w wyniku kontroli zorientowała się, że przy zakupie piwa na zakwestionowane faktury nie dochowała warunków zezwolenia. W dniu (...) grudnia 2015 r. uzyskała od przedsiębiorcy M.M. 2 faktury korygujące oraz fakturę sprzedażową na łączną kwotę 13.724,41 zł od firmy M.M. "(...)" w Ł., ul. Z. (...), który posiadał zezwolenie na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5% oraz piwem. Jednak te dokumenty nie mają według Sądu znaczenia w tej sprawie wobec charakteru decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia oraz charakteru odpowiedzialności w prawie administracyjnym. Wskazane działania skarżącej miały jedynie na celu obronę przed konsekwencjami zaopatrywania się w napoje alkoholowe u przedsiębiorcy, który nie posiadał zezwolenia na ich hurtową sprzedaż.

Zdaniem Sądu, zawarta w zaskarżonej decyzji wykładnia art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a., jest trafna. Obowiązkiem skarżącej, prowadzącej działalność gospodarczą (kawiarnię) w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, jest takie jej zorganizowanie, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek nieprzestrzegania, określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania warunku prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.

W ocenie Sądu, organy administracji nie miały obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, czy też zaistniała sytuacja wystąpiła na skutek pomyłki lub błędu sprzedawcy, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że skarżąca zakupiła alkohol u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych. Każde naruszenie przepisów u.w.t.p.a., bez względu na przyczynę i zakres, skutkuje konsekwencjami przewidzianymi w art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. Organy administracji nie mają kompetencji do swobodnej oceny przepisów tej ustawy, bowiem decyzja w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest decyzją związaną. Tak więc działalność związana ze sprzedażą alkoholu jest prowadzona na zasadzie ryzyka.

Sąd I instancji wyjaśnił, że w tej sprawie wina skarżącej nie była badana, dlatego nie mają znaczenia twierdzenia skarżącej, że została wprowadzona świadomie w błąd, a jej intencją nie było kupowanie towaru w firmie nieposiadającej odpowiednich zezwoleń. Istotne jest to, że skarżąca nie sprawdziła uprawnień przedsiębiorcy, u którego się zaopatrywała.

Powołując uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, publ. ONSAiWA 2008/1/3/, Sąd I instancji stwierdził, że w tej uchwale wyrażono pogląd, że w razie nieprzestrzegania określonych w u.w.t.p.a. warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2), objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz na piwo (art. 18 ust. 3 pkt 1), organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu.

Sąd uznał, że organy właściwie ustaliły stan faktyczny sprawy i wyciągnęły prawidłowe wnioski, stosując właściwe przepisy prawa materialnego - u.w.t.p.a., a zarzuty skargi uznał jedynie za polemikę z rozstrzygnięciami wydanymi przez organy obu instancji.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła M.G., zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotnych wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), zwanej p.u.s.a., w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe sprawowanie przez sąd administracyjny kontroli legalności działania organów administracji publicznej, polegające na oddaleniu skargi, a tym samym doprowadzeniu do udziału w obrocie prawnym nieprawidłowego rozstrzygnięcia opartego na niepełnym materiale dowodowym;

2) art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy, z których jednoznacznie wynika, że w sprawie istnieją dowody, które należy przeprowadzić w sposób prawidłowy oraz co do których należy się wypowiedzieć - skorygowane faktury VAT;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) w zw. z art. 1 i 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi jako skutek niedostrzeżenia lub zaakceptowania przez Sąd I instancji istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez organy administracji w toku postępowania przepisów prawa:

a) procesowego, tj. - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu, materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zwłaszcza kiedy Prezydent Miasta Radomia w ramach rozpoznawanej sprawy nie przeprowadził podstawowego dowodu w sprawie zmierzającego do ustalenia, z kim skarżąca faktycznie zawarła umowę zakupu alkoholu, tj. nie przeprowadził dowodu z przedstawionych przez skarżącą korekt faktur leżących u podstaw wydanej decyzji oraz dowodu w postaci faktury zakupu alkoholu u przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na sprzedaż hurtową alkoholu, decydując o ich pominięciu jako nie mających znaczenia dla istoty przedmiotowej sprawy;

- art. 78 § 1 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodu ze skorygowanych faktur VAT złożonych do akt sprawy na okoliczność faktycznego zakupu towarów alkoholowych od podmiotu posiadającego stosowne zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi;

b) jak i materialnego w postaci naruszenia:

- art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż w sprawie doszło do naruszenia tych przepisów ustawy poprzez zakup alkoholu przez skarżącą u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych (firm (...)), w sytuacji, gdy skarżąca w ramach składanych wyjaśnień przedstawiła dowód zakupu alkoholu u przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych ("(...)");

4) art. 155 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione niepoinformowanie właściwych organów o uchybieniach w postępowaniu dowodowym zgłaszanych przez stronę, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

5) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 p.p.s.a., poprzez ogólnikowe i sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym uzasadnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu wyroku oddalającego skargę na decyzję organy I i II instancji, pozbawiające stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia oraz brak wskazania czytelnych argumentów, które pozwoliłyby rozpoznać przyczyny nieuwzględnienia skargi, będące skutkiem niepełnego rozpatrzenia materiału dowodowego i błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy;

6) art. 151 oraz 153 p.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie, poprzestanie na ustaleniach faktycznych organu I instancji i oddalenie skargi w sytuacji gdy, z uwagi na naruszone przepisy skarga powinna być uwzględniona, a w konsekwencji decyzja powinna być uchylona;

II. na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.p.a., poprzez ich niewłaściwą wykładnię oraz błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż w sprawie doszło do naruszenia tych przepisów ustawy poprzez zakup alkoholu przez skarżącą u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych (firm "(...)), w sytuacji, gdy skarżąca w ramach składanych wyjaśnień przedstawiła dowód zakupu alkoholu u przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych ("(...)"), a samo domniemanie, iż skarżąca zakupiła alkohol u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia jest oparte jedynie o dokument faktury, który następnie został skorygowany przez sprzedawcę jako wystawiony pomyłkowo.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła:

1) na podstawie art. 175 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu, ewentualnie

2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2016 r. nr (...), jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Radomia z dnia (...) stycznia 2016 r. nr (...) w sprawie cofnięcia skarżącej zezwolenia nr (...),

3) w oparciu o art. 203 p.p.s.a., o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa, a ponadto

4) na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia WSA oraz zaskarżonej skargą decyzji Prezydenta Miasta Radomia z dnia (...) stycznia 2016 r. nr (...), gdyż ich pozostawanie w obrocie prawnym powoduje, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej.

Na podstawie art. 179a p.p.s.a., skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, iż zarzuty skargi są oczywiście zasadne.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) - Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjne sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano (uzasadniano) z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie - potencjalne błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi i w związku z tym wskazane wyżej zarzuty należy rozpatrzeć łącznie.

Na wstępie należy podkreślić, iż nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe sprawowanie przez sąd administracyjny kontroli legalności działania organów administracji publicznej, polegające na oddaleniu skargi. Przepis art. 1 p.u.s.a. ma charakter normy ustrojowej. W myśl tego przepisu sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga kasacyjna nawet nie twierdzi, aby omawiana sprawa nie podlegała właściwości sądu administracyjnego. Nie wykazała też, aby kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd I instancji uczynił to według innych kryteriów niż zgodność z prawem. Przepis art. 1 p.u.s.a. nie stanowi podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1979/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzut ten nie jest zasadny także, gdy jest rozpatrywany w powiązaniu z art. 135 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis uprawnia sąd administracyjny, a nie wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1199/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1979/13 oraz wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 205/18, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że powyższy przepis nie tworzy podstawy do wystąpienia z wnioskami w skardze do żądania uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji. Przepis art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie sądu obowiązek zastosowania tego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 50/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji, gdy sąd nie korzysta z przepisu art. 135 p.p.s.a., to znaczy nie uchyla lub nie stwierdza nieważności decyzji organu pierwszej instancji, w sentencji wyroku nie zamieszcza się rozstrzygnięcia co do takiej decyzji (zob. postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I OZ 677/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Już to powoduje, że omawiany zarzut można uznać za chybiony. Dodatkowo można jednak dodać, że stawiając ten zarzut skarżąca kasacyjnie nie dostrzega istoty regulacji zawartej w przytoczonym przepisie, sprowadzającej się - jak już wskazywano - do umożliwienia zastosowania środków pozostających do dyspozycji sądu administracyjnego do aktów administracyjnych innych niż te wskazane bezpośrednio w skardze, a tym samym do rozszerzenia zakresu kontroli sprawowanej przez ten sąd na wszelkie postępowania, o ile są prowadzone w granicach danej sprawy. Skarżąca kasacyjnie związków takich nie wykazała i także z tego powodu zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.

Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c) w zw. z art. 1 i 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi. Powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 1 p.p.s.a. jest przepisem, który zawiera wyłącznie legalną definicję sprawy sądowoadministracyjnej i ma charakter ogólnoustrojowy. Wskazany wyżej przepis określa zakres regulacji, o której mowa w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i może być naruszony tylko wtedy, gdy w sprawie dochodzi do naruszenia podziału kompetencji pomiędzy sądami administracyjnymi a sądami powszechnymi, ale z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 121/11, oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3340/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To, czy dokonana przez sąd ocena legalności zaskarżonego aktu była prawidłowa, czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 1 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1275/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie Sąd I instancji nie naruszył art. 3 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wskazana regulacja ma charakter ustrojowy i kompetencyjny, a zatem omawiany przepis mógłby być naruszony jedynie w sytuacji, w której sąd administracyjny nie rozpoznałby w ogóle skargi lub dokonał jej oceny według innych kryteriów niż kryterium legalności.

Ze sformułowanych zarzutów nie wynika, aby tego rodzaju uchybienia skarżąca kasacyjnie podnosiła. Dlatego nieuzasadnione było powoływanie się na ten przepis. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. nie stanowi bowiem podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy.

Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznać należało również zarzuty naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy.

W tym kontekście należy na wstępie podkreślić, iż nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Z tego przepisu wynika, że Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, rozpatrując ją na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy - rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach sprawy - oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Konsekwencją powyższego, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracynym, jest to, że naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a., może stanowić, w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a., usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na:

1) oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy,

2) pominięciu istotnej części tych akt,

3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i

4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn.

dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, przy jednoczesnym niekwestionowaniu tych ustaleń (por. np. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podnieść przy tym należy, że przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Rzeczą Sądu - kontrolującego legalności zaskarżonej decyzji - jest więc ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Jednakże jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie NSA zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego (por. wyroki NSA z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt II GSK 858/10, LEX nr 1151731, z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1749/11 LEX nr 1145067, z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2374/11), co próbowano czynić w skardze kasacyjnej w niniejszej sprawie.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. Otóż w sytuacji, gdy sąd I instancji nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., powoływanie się na art. 106 § 5 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdy dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie może być oceniane jako naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 982/06, LEX nr 354691). Kwestionowanie w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych, do czego sprowadzała się omawiana podstawa kasacji, nie może być dokonywane w oparciu o zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1026/06, LEX nr 322261; Bogusław Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Kantor Zakamycze 2006, s. 244-245). Ustalenia faktyczne można próbować podważyć podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 1290/04, ONSAiWSA 2005/5/95), co uczyniła w tej sprawie skarżąca kasacyjnie odrębnym zarzutem.

Kolejny zarzut procesowy sprowadza się do twierdzenia, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w przepisach art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego.

W tym kontekście należy podkreślić, iż art. 18 ust. 10 u.w.t.p.a. w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone. Nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) stanowi taką podstawę i waży o obowiązku zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Jednym z koniecznych warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży ustawodawca uczynił zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów posiadających odpowiednie zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych (art. 18 ust. 7 pkt 2). Skarżąca zaopatrywała się u kontrahenta, który nie posiadał zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych. Obowiązkiem skarżącej, prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych jest takie jej zorganizowania, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek nieprzestrzegania, określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych. W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania warunku (ów) sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Rygoryzm znaczenia uregulowania tego przepisu, odczytanego na podstawie wykładni językowej, jest bowiem założony przez ustawodawcę i całkowicie odpowiada celom ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W konsekwencji w razie złamania któregokolwiek z warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.p.a. jest obligatoryjne niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r. II GSK 91/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06, LEX nr 337045, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt II SA/Po 1125/02 nie publ., wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 536/08).

Dodatkowo należy podkreślić, iż organy administracji nie miały obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że skarżąca zaopatrywała się w napoje alkoholowe u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na hurtową sprzedaż napojów alkoholowych. W szczególności podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych nie może się zwolnić od zastosowania sankcji wynikającej z powołanego przepisu poprzez wykazanie, że dochował staranności w wyborze kontrahenta. Wobec tego, że przepis art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a. nie zawiera elementu winy, organy nie miały obowiązku rozpatrywać zachowania skarżących w kategoriach umyślnego naruszenia warunków sprzedaży, skutkujących cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1812/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu należy zauważyć, że pojęcie winy w prawie administracyjnym ma charakter zobiektywizowany polegający na samym stwierdzeniu naruszenia przepisów i obowiązków przypisanych podmiotowi bez konieczności oceny stopnia winy w rozumieniu prawnokarnym, czy też czysto subiektywizowany (natężenie złej woli, brak świadomości czy też wiedzy) - por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 1424/10. Bezpodstawne jest więc zarzucanie organom i Sądowi, że te nie przeanalizowały okoliczności świadczących o braku winy (świadomości skarżącej), co do posiadania odpowiedniego zezwolenia na sprzedaż alkoholu przez M.M. "(...)" w Ł. (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1790/11, publ. http://orzeczenia. nsa.gov.pl).

Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że brak jest podstaw, aby twierdzić, że sprzedawcą alkoholu w dacie wystawienia spornych faktur przez M.M. "(...)" w Ł. była inna osoba, aniżeli tam wskazana, a skarżąca w istocie dokonała zakupu dokonała w firmie "(...)" M.M.

Prawidłowa jest bowiem konstatacja WSA, iż to, że w dniu (...) grudnia 2015 r. skarżąca uzyskała od przedsiębiorcy M.M. 2 faktury korygujące oraz fakturę sprzedażową na łączną kwotę 13.724,41 zł od firmy M.M. "(...)" w Ł., ul. Z. (...), który posiadał zezwolenie na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5% oraz piwem nie miało znaczenia w tej sprawie, ponieważ w świetle okoliczności sprawy "działania skarżącej prowadzące do ich uzyskania miały jedynie na celu obronę przed konsekwencjami zaopatrywania się w napoje alkoholowe u przedsiębiorcy, który nie posiadał zezwolenia na ich hurtową sprzedaż".

WSA, oddalając skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższe wskazuje, że nieusprawiedliwione są także kolejne procesowe zarzuty kasacyjne, tzn. art. 78 § 1 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodu ze skorygowanych faktur VAT. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanym przypadku zarówno organ, jak i Sąd miał podstawy, by nie uwzględnić wskazanych wniosków dowodowych, z podanych wyżej przyczyn.

Dodatkowo w zakresie tego zarzutu należy także podkreślić, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona w ogóle nie odnosi się do ewentualnych naruszeń art. 78 § 1 w zw. z art. 10 k.p.a., bo nie wyjaśnia na czym polegało naruszenie tych przepisów przez Sąd I instancji i jaki był związek tego naruszenia z rozstrzygnięciem. Brak wskazania takiej relacji między naruszeniem a rozstrzygnięciem jest istotnym brakiem skargi kasacyjnej. W tym zakresie podkreślić należy, że skutecznym zarzutem naruszenia prawa procesowego może być tylko ten, który wskazuje na istnienie istotnego wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie sprawy, bo art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. odwołuje się do takiej przesłanki. Zatem nie wszystkie naruszenia przepisów postępowania mogą być skutecznym zarzutem kasacyjnym, ale tylko takie, które miały istotny wpływ na wyrok. Jednak ten wpływ musi wykazać strona, a nie Sąd II instancji. Z już tylko tych powodów należało uznać, że zarzuty kasacyjne podnoszące naruszenie przepisów postępowania nie mają prawnego uzasadnienia.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut kasacyjny naruszenia art. 155 p.p.s.a. Przepis ten zawiera trzy paragrafy, co oznacza, że dla jego skutecznego zarzucenia Sądowi I instancji konieczne było wskazania naruszonej - zdaniem skarżącej kasacyjnie - jednostki redakcyjnej. Ponadto należało wykazać wpływ naruszenia tego przepisu na wynik sprawy. W tym zakresie skarga kasacyjna również zawiera braki. Powyższe wady konstrukcyjne analizowanego zarzutu kasacyjnego uniemożliwiają merytoryczne jego rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niemniej jednak zauważyć trzeba, że art. 155 p.p.s.a., podobnie jak już omówiony art. 153 p.p.s.a., nie stanowił podstawy wydania zaskarżonego wyroku. Normuje on bowiem instytucje tzw. sygnalizacji, którą Sąd I instancji może - ale nie musi - zastosować, gdy rozpoznając skargę stwierdzi istotne naruszenia prawa. Taka sytuacja jednakże nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż Sąd I instancji zasadnie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skoro zatem nie stwierdził naruszenia prawa, to tym bardziej nie zachodziła potrzeba rozważenia zastosowania instytucji sygnalizacji.

W ocenie NSA nietrafny jest także sformułowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.p.a. oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, "poprzestanie na ustaleniach faktycznych organu I instancji i oddalenie skargi w sytuacji gdy, z uwagi na naruszone przepisy skarga powinna być uwzględniona, a w konsekwencji decyzja powinna być uchylona" należy zauważyć, iż sformułowany w powyższy sposób zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. nie mógł być uznany za uzasadniony. Sformułowanie przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. wskazuje, że zarzuca on niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że powyższy przepis ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak art. 146 § 1, art. 147, art. 149 § 1 p.p.s.a., czy art. 145 § 1 p.p.s.a. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez organ, to nie można Sądowi stwierdzającemu ten stan rzeczy i oddającemu skargę zarzucić naruszenia omawianego przepisu, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją zastosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 638/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niezrozumiały jest również zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Według art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Sąd I instancji tego przepisu nie stosował i nie mógł stosować, gdyż w sprawie niniejszej orzekał po raz pierwszy.

Zamierzonego skutku nie mógł także odnieść zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.p.a. Przede wszystkim w samym zarzucie, jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nie przedstawił w zasadzie żadnej argumentacji na poparcie podniesionych zarzutów prawa materialnego, ponieważ argumenty zawarte w rozbudowanym zarzucie, jak uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnoszą się tylko do kwestii niewłaściwego odniesienia się przez Sąd I instancji do stanu faktycznego sprawy i jego oceny, a więc naruszenia prawa procesowego.

Skarżąca kasacyjnie podkreśla bowiem jedynie, iż w odniesieniu do wskazanych przepisów prawa materialnego zarzuca "ich niewłaściwą wykładnię oraz błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż w sprawie doszło do naruszenia ww. przepisów ustawy poprzez zakup alkoholu przez skarżącą u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych (firm (...)), w sytuacji, gdy skarżąca w ramach składanych wyjaśnień przedstawiła dowód zakupu alkoholu u przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych ((...)), a samo domniemanie, iż skarżąca zakupiła alkohol u przedsiębiorcy nieposiadającego zezwolenia jest oparte jedynie o dokument faktury, który następnie został skorygowany przez sprzedawcę jako wystawiony pomyłkowo".

W tym miejscu wymaga podkreślenia, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zakwestionowania sądowej oceny uchybień procesowych organu w zakresie ustaleń faktycznych sprawy. W sytuacji, gdy - jak wskazano wyżej przy odniesieniu się do zarzutów dotyczących prawa procesowego - oceny tej skutecznie nie podważono, zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego nie może być uznany za usprawiedliwiony jedynie na skutek dokonania przez autora rozpoznawanej skargi kasacyjnej odmiennej od przyjętej przez Sąd I instancji kwalifikacji dowodów i wysnucie na tej podstawie innych wniosków co do stanu faktycznego (zob. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 832/04, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego należy również przywołać dodatkowo stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, w której stwierdzono, że "naruszenie warunków lub zasad sprzedaży napojów alkoholowych stanowi, w myśl art. 18 ust. 10 cyt. ustawy, podstawę do cofnięcia zezwolenia". Wskazane okoliczności nie zostały jednakże w tej sprawie podważone skargą kasacyjną, co obligowało organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalono skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.