Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1637091

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 11 grudnia 2014 r.
II GSK 1644/13
Zakres pojęcia „inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków”.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Borowicz.

Sędziowie: NSA Andrzej Kuba, del. WSA Inga Gołowska (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 285/13 w sprawie ze skargi P. A. na decyzję Zarządu Województwa (...) z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej

1.

oddala skargę kasacyjną;

2.

zasądza od P. A. na rzecz Zarządu Województwa (...) kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

I.

Wyrokiem z 27 marca 2013 r. sygn. akt: I SA/Gd 285/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę P. A. na decyzję Zarządu Województwa (...) z (...) grudnia 2012 r. Nr (...) w przedmiocie zwrotu dofinansowania projektu.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją z (...) grudnia 2012 r. Zarząd Województwa (...), działając na podstawie art. 25 ust. 1 oraz 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 z późn. zm.), art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. dalej-k.p.a.) oraz art. 211 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 z późn. zm.) w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 z późn. zm.) oraz art. 46 ust. 2a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję (mylnie oznaczoną jako decyzja z (...) lutego 2012 r. nr (...)), na podstawie której zobowiązano P. A., prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą (...) P. A. z siedzibą w G. do zwrotu środków przyznanych w ramach umowy z (...) maja 2009 r. nr (...) (aneks z (...) marca 2010 r.) o dofinansowanie Projektu (...) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa (...) na lata 2007-2013 Osi Priorytetowej 1 Rozwój i innowacje w MŚP, Działanie 1.1 Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, Podziałania 1.1.2 Małe i średnie przedsiębiorstwa współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w kwocie 99.450,10 zł na rzecz Samorządu Województwa (...).

W dniu (...) maja 2009 r. w G. zawarto umowę o dofinansowanie projektu "(...)" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa (...) na lata 2007-2013, pomiędzy Województwem (...), reprezentowanym przez Agencję Rozwoju (...) S.A. (dalej-IP2), działającą w jego imieniu zgodnie z pełnomocnictwem udzielonym przez Zarząd Województwa (...) oraz w oparciu o umowę z (...) marca 2008 r. nr (...) a beneficjentem P. A., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) P. A. W wyniku czynności kontrolnych ujawniono, że w dniu 22 września 2008 r. beneficjent dokonał wpłaty zaliczki za unit stomatologiczny na konto firmy (...) Polska w wysokości 3.000,00 zł, który to sprzęt był przedmiotem projektu, tymczasem wniosek o dofinansowanie został złożony przez niego w dniu 24 września 2008 r. Zarząd IP2 podjął w dniu (...) marca 2010 r. uchwałę nr (...) o rozwiązaniu umowy z beneficjentem, o czym beneficjent został poinformowany pismem z 25 marca 2010 r. Pismem z 12 kwietnia 2010 r. wezwano beneficjenta do zwrotu środków wypłaconych na podstawie wniosków o płatność nr (...) oraz (...). W związku z nieuiszczeniem przez beneficjenta zwrotu środków Instytucja Zarządzająca wszczęła postępowanie administracyjne w celu ich odzyskania.

Decyzją z (...) maja 2010 r. nr (...) Zarząd Województwa (...) zobowiązał beneficjenta do zwrotu na rzecz Samorządu Województwa (...) środków w kwocie 99.450,10 zł. W wyniku rozpatrzenia wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zarząd Województwa (...), decyzją w dnia (...) sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z 21 grudnia 2010 r. sygn. akt: I SA/Gd 1115/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uchylił decyzje organów obu instancji. Stosownie do zaleceń Sądu, organ wszczął postępowanie w sprawie, o czym zawiadomił stronę pismem z 25 lutego 2011 r.

Decyzją z (...) lipca 2011 r. nr (...) Zarząd Województwa (...) orzekł o zobowiązaniu beneficjenta do zwrotu środków przyznanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu na rzecz Samorządu Województwa (...).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zarząd Województwa (...), decyzją z (...) lutego 2012 r. nr (...) utrzymał w mocy swoją decyzję z (...) lipca 2011 r. Wyrokiem z 30 maja 2012 r. sygn. akt: I SA/Gd 469/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uchylił zaskarżoną decyzję Zarządu Województwa (...) z (...) lutego 2012 r.

Rozpatrując po raz kolejny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zarząd Województwa (...), decyzją z (...) grudnia 2012 r. nr (...), utrzymał w mocy swoją decyzję z (...) lipca 2011 r. nr (...). Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ stwierdził, iż istotne dla sprawy jest rozstrzygnięcie, czy beneficjent spełniał warunki prawne do przyznania pomocy. Odwołując się do § 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 11 października 2007 r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 193, poz. 1399 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. oraz art. 8 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodnie ze wspólnym ryzykiem w zastosowaniu art. 87 i art. 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych. Dz.UE.L 08.214.3) oraz preambuły do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 pkt 28, organ stwierdził, że prace związane z realizacją inwestycji mogą rozpocząć się po złożeniu wniosku o dofinansowanie projektu, którego przedmiot stanowi powyższa inwestycja, gdyż udzielanie wsparcia może dotyczyć wyłącznie przypadków, w których spełniony jest "efekt zachęty". Ograniczenie to jest ściśle związane z celami, jakie ma realizować regionalna pomoc inwestycyjna. W przypadku rozpoczęcia realizacji inwestycji przed złożeniem wniosku o dofinansowanie projektu efekt taki nie występuje. Przez rozpoczęcie realizacji inwestycji należy uznać podjęcie prac budowlanych lub pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania do zamówienia ruchomych środków trwałych, z wyłączeniem wydatków związanych z przygotowaniem i opracowaniem dokumentacji projektowej.

W ocenie organu, zgromadzony materiał dowodowy w sprawie potwierdzał, że strona rozpoczęła prace nad projektem przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie projektu. Wpłata zaliczki za unit stomatologiczny na konto firmy (...) Polska w dniu 22 września 2008 r. stanowiła działanie, które należało uznać za mające na celu realizację projektu, powzięte przed złożeniem wniosku o dofinansowanie tego projektu, a zatem "efekt zachęty" nie występuje. Organ wskazał, że z analizy materiału dowodowego wynika, że strona chciała skorzystać z oferty promocyjnej firmy (...), ważnej do 27 września 2008 r. Warunkiem zawarcia umowy na preferencyjnych warunkach miała być wpłata kwoty 3.000,00 zł. Strony umowy sprzedaży właśnie w dniu 22 września 2008 r. zawarły prawnie wiążące zobowiązanie - jedna ze stron złożyła ofertę, a druga zaaprobowała te warunki i na potwierdzenie czego, jako niezbędny warunek skorzystania z oferty dokonała wpłaty zaliczki, a więc w ocenie organu porozumienie stron co do woli zakupu sprzętu stomatologicznego nastąpiło przed złożeniem wniosku z 24 września 2008 r. o dofinansowanie projektu. Organ wskazał również, że w obrocie gospodarczym zaliczka jest niejako elementem potwierdzającym powstanie zobowiązania, o którym mowa w art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego. Zaliczka w przeciwieństwie do zadatku nie stanowi formy zabezpieczenia umowy, a jedynie część ceny. Wpłacając zaliczkę, przedsiębiorca w praktyce dokonuje częściowej płatności za towar i nie jest istotny fakt, że powstałe zobowiązanie może ostatecznie nie dojść do skutku w następstwie oświadczenia woli każdej ze stron. Firma (...) Polska wystawiła fakturę VAT z tytułu wpłaty zaliczki, bowiem w świetle przepisów podatkowych, w przypadku zaliczki uznanej za część ceny dochodzi do zawarcia umowy sprzedaży i konsekwencji powstaje zobowiązanie dla uczestników transakcji. Strona przedstawiła wydatek na sprzęt stomatologiczny do refundacji, co potwierdza, że sam beneficjent nie miał wątpliwości, iż faktura, dokumentująca wpłatę zaliczki dotyczy zakupu sprzętu stomatologicznego w ramach realizacji projektu co zostało potwierdzone fakturą z 25 listopada 2008 r. nr 002315. Beneficjent nie wykazał, że zaliczka została wpłacona na poczet innego zamówienia lub chociażby w tym samym okresie dokonał innych zamówień. W ocenie organu, nie można traktować faktury korygującej z 25 listopada 2008 r. jako dokumentu potwierdzającego rezygnację z transakcji, gdyż świadczy o tym brak faktycznego zwrotu wpłaconej kwoty, a faktura ta dokumentuje jedynie wzajemne rozliczenia stron. Nie zasługiwała więc na uwzględnienie argumentacja strony, że organ nie wykazał, aby beneficjent zaciągnął prawnie wiążące zobowiązanie przed złożeniem wniosku o dofinansowanie projektu. Twierdzenie strony, jakoby wpłata zaliczki nie miała związku z umową o dofinansowanie, pozostaje w sprzeczności z dowodami zgromadzonymi w sprawie. Organ nie podzielił zarzutów strony, co do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. P. A. nie wskazał bowiem żadnej konkretnej reguły, której dopuszczono się przy ocenie dowodów, a zarzuty w tym zakresie stanowią jedynie polemikę ze wnioskami organu. Odnosząc się do zarzutu niezgodnego ze stanem faktycznym przyjęcia, że przyznane środki pieniężne zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z sentencji decyzji organu I instancji wynikało, że w sprawie doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, tj. art. 211 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

Skoro strona dokonała pierwszych czynności w projekcie w dniu 22 września 2008 r., to nie wystąpił "efekt zachęty", który jest bezwzględnym warunkiem przyznania dofinansowania w ramach regionalnej pomocy inwestycyjnej. W ocenie organu, jest nie do przyjęcia sytuacja, w której beneficjent podejmuje decyzję o zrealizowaniu projektu i czyni ku temu przygotowania przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Udzielenie w takim przypadku pomocy publicznej stanowiłoby dogodną sposobność do niczym nieuzasadnionego pomnożenia własnych środków dzięki udzielonej pomocy z pokrzywdzeniem innych podmiotów. Udzielnie pomocy publicznej, w sytuacji kiedy nie występuje "efekt zachęty", stałoby w sprzeczności zasadami "komplementarności" oraz "dodatkowości", proklamowanymi w prawie wspólnotowym, w świetle których środki finansowe pochodzące z funduszy strukturalnych jedynie uzupełniają, lecz nie zastępują środków krajowych. W tych okolicznościach, środki przeznaczone na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Organ wskazał przy tym, że beneficjent ubiegający się dofinansowanie projektu winien znać zasady udzielania pomocy oraz przepisy, na podstawie których jej się udziela. Procedury obowiązujące w trakcie realizacji projektu zostały zawarte w m.in. w umowie o dofinansowanie, a beneficjent zobowiązał się do przestrzegania postanowień w niej zawartych. Naruszenie tych postanowień stanowi podstawę do wydania decyzji o zwrocie dotacji. W tej kwestii organ powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne.

II.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. na powyższą decyzję P. A. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie uchylenie w całości obu decyzji wydanych w niniejszej sprawie, bądź uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego:

- § 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 11 października 2007 r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych poprzez błędne przyjęcie, iż prace związane z realizacją inwestycji rozpoczęły się przed złożeniem wniosku o dofinansowanie i uzyskaniem przez stronę pisemnego potwierdzenia, że inwestycja spełnia warunki uzyskania pomocy;

- art. 8 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku skarżącego nie wystąpił "efekt zachęty";

- art. 211 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych w zw z art. 113 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych poprzez niezgodne ze stanem faktycznym przyjęcie, iż przyznane stronie środki pieniężne zostały wykorzystane z naruszeniem procedur.

Ponadto skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., wobec braku zebrania materiału dowodowego i ustalenia okoliczności faktycznych w sposób dowolny, w zakresie braku wystąpienia "elementu zachęty" u skarżącego;

- art. 6, 7, 8, 11 i art. 107 § 1 i 2 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego w sposób lakoniczny, co utrudnia stronie prześledzenie toku rozumowania przyjętego przez organ i sformułowanie odwołania, naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej poprzez różną w zależności od okoliczności interpretację pojęcia prawnie wiążącego zobowiązania na niekorzyść strony skarżącej.

Odpowiadając na skargę Zarząd Województwa (...) podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uznał, że skarga była niezasadna.

W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji stwierdził, że sprawa o zwrot dofinansowania przyznanego w ramach projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa (...) na lata 2007-2013 ze skarg P. A. była rozpoznawana przez WSA w G. już dwukrotnie.

Wyrokiem z 21 grudnia 2010 r. sygn. akt: I SA/Gd 1115/10 Sąd uchylił decyzję Zarządu Województwa (...) oraz poprzedzającą ją decyzję stwierdzając uchybienia proceduralne, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. uchybienia polegające na braku formalnego zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz braku zagwarantowania pełni praw wynikających z k.p.a. Kolejna decyzja Zarządu Województwa (...) utrzymująca w mocy decyzję tego organu została również zaskarżona przez P. A. do sądu administracyjnego. Wyrokiem z 30 maja 2012 r. sygn. akt: I SA/Gd 469/12, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję zobowiązując organ do dokonania jednoznacznej oceny, kiedy miało miejsce pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia ruchomych środków trwałych z uwzględnieniem wykładni prawa dokonanej z uwzględnieniem treści § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 11 października 2007 r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. Organ został zobowiązany do oceny, czy przed datą złożenia wniosku, tj. przed dniem 24 września 2008 r., doszło do pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania do zamówienia ruchomych środków trwałych i należycie uzasadnić swe stanowisko.

WSA w G. zaznaczył, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu były prowadzone prowadzone w oparciu o stanowiska Sądu w przywołanych orzeczeniach.

Sąd I instancji wskazał, że problem prawny sprowadzał się do rozstrzygnięcia kwestii, czy przed datą złożenia wniosku o dofinansowanie projektu skarżący podjął prace związane z realizacją nowej inwestycji, przez które rozumieć należy pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia ruchomych środków trwałych, bowiem jak zauważył Sąd w wyroku z 30 maja 2012 r. sygn. akt: I SA/Gd 469/12 w niniejszej sprawie miał zastosowanie § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 11 października 2007 r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. Przepis ten stanowi w ust. 1, iż prace związane z realizacją nowej inwestycji w przypadku mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców mogą się rozpocząć po złożeniu przez beneficjenta pomocy wniosku, o którym mowa w § 11 ust. 1. Jednocześnie zgodnie z § 12 ust. 3 cyt. rozporządzenia, przez rozpoczęcie prac związanych z realizacją nowej inwestycji należy rozumieć podjęcie prac budowlanych lub pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania do zamówienia ruchomych środków trwałych, z wyłączeniem wydatków związanych z przygotowaniem i opracowaniem dokumentacji projektowej.

Skarżący mógł ponosić wydatki związane z realizacją nowej inwestycji od dnia złożenia wniosku, czyli od 24 września 2008 r. Przepis ten wprost statuuje tzw. warunek (efekt) zachęty. Warunek ten nie jest samoistnym tworem przepisu wykonawczego, lecz wynika wprost z treści przepisów prawa wspólnotowego. O efekcie tym mowa jest bowiem w art. 8 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu, zgodnie z którym uznaje się, że pomoc przyznana MŚP i objęta niniejszym rozporządzeniem wywołuje efekt zachęty, jeśli beneficjent przed rozpoczęciem prac nad projektem lub działaniem złożył do danego państwa członkowskiego wniosek o przyznanie pomocy. O tym efekcie mowa jest w preambule rozporządzenia w akapicie 28 zd. drugie w zdaniu: "w przypadku jakiejkolwiek pomocy objętej niniejszym rozporządzeniem i przyznanej MŚP należy przyjąć, że efekt zachęty występuje, jeżeli przed rozpoczęciem jakichkolwiek działań dotyczących realizacji projektu lub działań objętych pomocą małe lub średnie przedsiębiorstwo złożyło wniosek do państwa członkowskiego". Należy również wskazać na przepis art. 3 ust. 1 ww. Rozporządzenia, określający warunki wyłączenia, zgodnie z którym programy pomocy spełniające wszystkie warunki przewidziane w rozdziale I oraz w odpowiednich przepisach rozdziału II niniejszego rozporządzenia są zgodne ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 87 ust. 3 Traktatu WE i wyłączone z wymogu zgłoszenia, o którym mowa w art. 88 ust. 3 Traktatu WE, o ile każda pomoc indywidualna przyznana w ramach takiego programu spełnia wszystkie warunki niniejszego rozporządzenia, a program zawiera wyraźne odesłanie do niniejszego rozporządzenia przez zamieszczenie jego tytułu i danych dotyczących publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W myśl art. 45 zd. trzecie Rozporządzenia, wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Zgłaszany projekt o dofinansowanie powinien odpowiadać wskazanym wyżej wymaganiom, a w szczególności warunkowi przewidzianemu w art. 8 ust. 2 Rozporządzenia, w myśl którego pomoc przyznana MŚP i objęta niniejszym rozporządzeniem wywołuje efekt zachęty, jeśli beneficjent przed rozpoczęciem prac nad projektem lub działaniem złożył do danego państwa członkowskiego wniosek o przyznanie pomocy. Logika tych przepisów-także z uwagi na odstępstwo (a więc wyjątek) od zasad wspólnego/wolnego rynku-wskazuje, iż dofinansowanie dotyczyć może jedynie projektów (inwestycji) nowych, a nie inwestycji już realizowanych-bowiem taka pomoc ma zachęcać do rozwoju dalszej działalności lub projektów.

Zgromadzony materiał dowodowy potwierdzał, że skarżący przed dniem złożenia wniosku, tj. przed 24 września 2008 r. poniósł wydatek w postaci zaliczki kwocie 3.000,00 zł na poczet zakupu unitu stomatologicznego, a zatem w projekcie "efekt zachęty" nie wystąpił. Organ ustalił, że skarżący dokonał pierwszego prawnie wiążące zobowiązania do zamówienia ruchomych środków trwałych w dniu 22 września 2008 r., bowiem jedna ze stron umowy sprzedaży złożyła ofertę, a druga ją zaaprobowała, na potwierdzenie czego - jako niezbędny warunek skorzystania z oferty promocyjnej - wpłaciła kwotę 3.000,00 zł. Sąd I instancji, podzielił stanowisko organu, że wpłata zaliczki w celu rezerwacji sprzętu stomatologicznego niewątpliwie jest działaniem w celu realizacji projektu przed złożeniem wniosku o dofinansowanie projektu. Ustalenia w tym zakresie nie były dowolne, bowiem ich podstawą były wyjaśnienia strony skarżącej, oświadczenia jej kontrahenta, zeznania świadka oraz dokumentacja księgowa. Zobowiązanie jest pojęciem szerszym niż umowa sprzedaży. W konsekwencji wpłata zaliczki na poczet sprzętu stomatologicznego powoduje powstanie między stronami stosunku prawnego, który ma wskazany w przepisie charakter kierunkowy - zmierza do nabycia ruchomych środków trwałych. Zaliczka w świetle obowiązujących przepisów jest postrzegana jako część przyszłych należności. Ponadto jeśli w umowie zawartej miedzy kontrahentami wskazane jest tylko pojęcie przedpłaty, jest ona wówczas niczym innym jak zaliczka. Zadatek zaś jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym. Stanowi on pewną sumę pieniężną lub rzecz daną przy zawarciu umowy. Zgodnie z art. 394 kodeksu cywilnego zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. Znaczenie zadatku polega więc na wzmocnieniu stanowiska strony, która dąży do wykonania umowy. Zaliczka natomiast tym różni się od zadatku, że jest uiszczana na poczet przyszłej ceny, w sytuacji, gdyby nie doszło do zawarcia umowy przyrzeczonej, zapłacona zaliczka na poczet ceny podlega zwrotowi, jako świadczenie nienależne.

Nie bez zaznaczenia dla sprawy była okoliczność wystawienia w dniu 24 września 2008 r. przez kontrahenta skarżącego-firmę (...) Polska faktury VAT dokumentującej wpłatę ww. zaliczki. Dostawca oświadczył, że kwota 3.000,00 zł została wpłacona jako zaliczka do faktury z 25 listopada 2008 r. Wpłata tej kwoty stanowiła opłatę rezerwacyjną warunkującą zakup sprzętu stomatologicznego w ramach oferty promocyjnej ważnej do 27 września 2008 r., a z uwagi na długoletnią współpracę i wzajemne zaufanie nie sporządzono w dacie wpłaty zaliczki umowy w formie pisemnej. Z materiału dowodowego wynikało, że w dniu 25 listopada 2008 r. wystawiona została faktura korygująca, dotycząca rozliczenia zaliczki udokumentowanej fakturą z 24 września 2008 r. Odnosząc się do tej okoliczności, organ wskazał, że brak korekty faktury zaliczkowej przy wystawieniu faktury VAT za sprzęt na całą cenę spowodowałby, że dokumenty księgowe opiewałby na kwotę o 3.000,00 zł wyższą niż cena sprzedaży. Zatem nie można traktować faktury korygującej jako dokumentu potwierdzającego rezygnację z transakcji, gdyż świadczy o tym brak faktycznego zwrotu wpłaconej kwoty. Z akt sprawy nie wynikało, że wystawieniu faktury korygującej towarzyszył faktyczny zwrot zaliczki. Przeciwnie, z wyjaśnień złożonych przez K. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) Polska wynikało, że wpłacona kwota 3.000,00 zł została zaliczona na poczet ceny wynikającej z faktury z 25 listopada 2008 r. (65.050,00 zł brutto), a pozostałą kwotę-62.050,00 zł-otrzymał od skarżącego w dniu 9 stycznia 2009 r. Twierdzenia skarżącego odnośnie kompensaty kwoty 3.000,00 zł nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. W aktach sprawy nie ma bowiem żadnej noty księgowej bądź oświadczenia na tę okoliczność.

WSA w G. wskazał, że Skarżący przedstawił fakturę, dokumentującą wpłatę zaliczki do refundacji w ramach zawartej umowy o dofinansowanie w ramach regionalnego programu operacyjnego. Samo przedstawienie wydatku do refundacji świadczy, że skarżący nie miał wątpliwości, iż dotyczył on transakcji zakupu sprzętu stomatologicznego nabytego w ramach realizacji projektu i którego nabycie zostało potwierdzone fakturą VAT nr 002315 z 25 listopada 2008 r. Ponadto, stanowisko skarżącego w toku postępowania co do charakteru wpłaty kwoty 3.000,00 zł ewoluowało. Początkowo skarżący przyznał, że wpłata zaliczki na zakup unitu dentystycznego dotyczyła sprzętu objętego umową o dofinansowanie, co potwierdził również kontrahent. Dopiero później, po uzyskaniu wiedzy na temat oceny tak przedstawionego stanu faktycznego skarżący zmienił swoje stanowisko i zaprzeczył, aby wpłata zaliczki w kwocie 3.000,00 zł miała jakikolwiek charakter wiążący.

W tych okolicznościach prawidłowe było stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że zaciągnięcie pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania nastąpiło w dniu 22 września 2008 r., czyli przed złożeniem przez skarżącego wniosku o dofinansowanie, a tym samym w takiej sytuacji w projekcie nie wystąpił "efekt zachęty".

W konsekwencji organ prawidłowo przyjął, że skarżący przystąpił do realizacji projektu przed złożeniem wniosku o jego dofinansowanie i uprawniony był pogląd, iż środki przeznaczone na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych.

Trafny był podnoszony przez skarżącego zarzut wadliwego wskazania przez organ w zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego które utrzymał w mocy oraz nieprawidłowego pouczenia o środku zaskarżenia. W ocenie Sądu, uchybienia te nie miały jednak istotnego wpływu na wynik sprawy bowiem, zarówno z treści uchwały nr (...) Zarządu Województwa (...) z (...) grudnia 2012 r. (do której załącznik stanowiła zaskarżona decyzja z (...) grudnia 2012 r.) jak i z samej treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że w istocie organ utrzymał w mocy swoją decyzję z (...) lipca 2011 r. nr (...). Była to więc oczywista omyłka pisarska.

IV.

Skarżący P. A., działając przez pełnomocnika radcę prawnego zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. zarzucił:

1.

w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej-p.p.s.a.):

a.

§ 12 rozporządzenia z 11 października 2007 r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych-poprzez błędne przyjęcie, że zaciągnięcie pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania nastąpiło w dniu 22 września 2008 r. czyli przed złożeniem przez skarżącego wniosku o dofinansowanie,

b.

art. 8 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodnie ze wspólnym ryzykiem w zastosowaniu art. 87 i art. 88 Traktatu (Dz.UE.L 2008.214.3)-poprzez błędne przyjęcie, że w projekcie nie wystąpił "efekt zachęty",

c.

art. 211 u.f.p. w zw z art. 113 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych-poprzez niezgodne ze stanem faktycznym przyjęcie, iż organ miał podstawy do wydania decyzji w trybie art. 211 u.f.p.

2.

w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a.

art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie stwierdził nieważności decyzji mimo, że organ administracji rozstrzygał sprawę uprzednio rozstrzygniętą przez WSA w G. wyrokiem z 30 maja 2012 r. sygn. akt: I SA/Gd 469/12,

b.

art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz w zw z art. 8 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez błędne poinformowanie strony o sposobie zaskarżenia decyzji, terminu na złożenie środka zaskarżenia powodujące skrócenie o połowę ustawowego terminu na złożenie skargi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ograniczenie zasady czynnego udziału stron,

c.

art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wybiórcze ustosunkowanie się przez Sąd I instancji tylko co do niektórych dowodów zgromadzonych w postępowaniu i w konsekwencji odstępstwo od zasady swobodnej oceny dowodów, która przybrała formę oceny dowolnej.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego I instancji ewentualnie o uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącego.

Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie.

Odpowiadając na skargę kasacyjną, Zarząd Województwa (...) wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

V.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują. Tym samym wyrok Sądu I instancji podlega kontroli pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi przepisami prawa materialnego lub procesowego. Natomiast NSA nie jest władny badać czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto.

Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach dotyczących naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozważyć trzeba kwestie związane z przepisami postępowania. Sygnalizowana sekwencja rozważań jest przy tym szczególnie uzasadniona w rozpatrywanej sprawie, gdyż rozstrzygnięcie w przedmiocie kwestii procesowych ma przesądzające znaczenie dla oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących sfery prawa materialnego.

Przechodząc do omówienia poszczególnych zarzutów sformułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazać należy, że są one chybione.

W pierwszej kolejności, rozważenia wymagał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tych przepisów w tym, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ ponownie rozpoznając sprawę, raz jeszcze uchylił decyzję nr (...) z (...) lutego 2012 r. która została już wyeliminowana z obrotu prawnego, prawomocnym wyrokiem WSA w G. w sprawie o sygn. akt: I SA/Gd 469/12.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego zarzutu.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zarząd Województwa (...) decyzją z (...) grudnia 2012 r. nr (...), wprawdzie wskazał, iż utrzymuje w mocy decyzje z (...) lutego 2012 r. nr (...) jednakże w samej uchwale (decyzja stanowiła załącznik do uchwały) w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wskazano na decyzję nr (...) z (...) lipca 2011 r. jako te, którą utrzymano w mocy. Art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w swojej hipotezie odnosi się do sytuacji gdy sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta decyzją, która ma przymiot ostateczności w administracyjnym toku instancji, natomiast w przedmiotowej sprawie, decyzja nr (...) nie była decyzją ostateczną bowiem skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Zasadnie więc Sąd I instancji nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i nie miał powodów by rozpoznając sprawę zastosować art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Prawidłowo też zaznaczył, że określenie zaskarżonej decyzji stanowiło oczywistą omyłkę pisarska.

Punktem wyjścia dla dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku była kwestia związania organów administracji oraz sądu administracyjnego oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażoną w dwóch orzeczeniach WSA w G. z 21 grudnia 2010 r. i 30 maja 2012 r. wynikająca z art. 153 p.p.s.a. W świetle art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu I instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. (wyrok NSA z 16 maja 2007 r. sygn. akt: I FSK 857/06 OSP 2008/11/119). Powyższa uwaga jest o tyle istotna, iż obydwa wyroki WSA w G.stały się prawomocne bowiem żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej od tych orzeczeń.

Zgodnie z poglądami piśmiennictwa (por. W. Sanetra, Kilka uwag o uzasadnieniach orzeczeń Sądu Najwyższego, Przegląd Sądowy 2002, nr 9, s. 57; M. Łochowski, Wiążąca sądowa wykładnia prawa, ocena prawna, wskazania co do dalszego postępowania, Przegląd Sądowy 1997, nr 10, s. 24-25; E. Wengerek, Glosa do uchwały siedmiu sędziów SN z 25 lutego 1957 r. sygn. akt: I CO 44/56, Nowe Prawo 1956, nr 7-8, s. 189), pojęcie oceny prawnej dotyczy szeroko pojętej wykładni prawa, która obejmuje różnego rodzaju egzegezy tekstów prawnych, łącznie z regułami walidacyjnymi (dotyczącymi obowiązywania określonej normy prawnej, a nie sposobu pojmowania jej treści, takimi jak lex superior, lex specialis, lex generalia, reguły intertemporalne), reguły wynikania norm prawnych z innych norm prawnych, a także kwestie dotyczące subsumcji (np. kwalifikacji prawnej faktów) oraz wyboru konsekwencji prawnej faktu uznanego za udowodniony, a nie tylko rezultaty zastosowania tzw. dyrektyw wykładni prawa (dyrektyw językowo-logicznych, systemowych, funkcjonalnych, historycznych itp.), których użycie ograniczone zostaje jedynie do ustalenia znaczenia (sposobu pojmowania) normy prawnej uznanej wcześniej za obowiązującą (mającą zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego). Ponieważ tak szeroko pojmowana wykładnia prawa wiąże sąd (organ), któremu sprawa została przekazana, to jest naturalne, że wymaga ona uzasadnienia, które stanowi integralną część orzeczenia. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób ich postępowania w przyszłości. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Przy tym przedmiotem takiej oceny mogą być zarówno przepisy prawa materialnego, jak i postępowania. Granicą obowiązywania tego związania jest tożsamość istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz brak zmiany stanu prawnego (por. wyrok SN z 25 lutego 1998 r. sygn. akt: III RN 130/97, OSP 1999, z. 3, poz. 101 z glosą B. Adamiak, s. 263 i n.).

Interpolując powyższe na grunt sprawy poddanej osądowi należy zauważyć, że zarówno WSA w G. jak i organy administracji podporządkowały się ocenie prawnej i zrealizowały wskazania co do dalszego sposobu postępowania co z resztą było przedmiotem analizy ze strony Sądu I instancji, który w pisemnych motywach wyroku zbadał czy organy respektowały wcześniejsze wytyczne sądu. Co ważne, również Sąd I instancji ponownie orzekając w sprawie, prawidłowo zdaniem Sądu II instancji zastosował art. 153 p.p.s.a.

Pozostałe zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania są chybione.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw z art. 8 i 10 k.p.a.

Art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Wedle art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów co prawidłowo wskazano w pisemnych motywach wyroku sądu I instancji, bowiem skarga P. A. została skutecznie złożona i rozpoznana. Nie można także podzielić zarzutu naruszenia art. 8 i 10 k.p.a. bowiem przepisy te odnoszą się do postępowania przed organami administracji, zatem nie mogły być naruszone przez sąd administracyjny i to taki w sposób jak wskazuje autor skargi kasacyjnej.

Niezasadny też jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera regulację wskazującą elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić zatem przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. To, że strona nie jest przekonana o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy. Art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną - art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - jeżeli uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt: II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 30, wyrok NSA z 7 maja 2013 r., sygn. akt: II GSK 260/12, Lex nr 1329705). Sąd I instancji odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, wyjaśnił w sposób wystarczający zastosowane przepisy prawa, a polemika skarżącego ze stanowiskiem Sądu nie może uzasadniać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Istota problemu prawnego jaki zarysował się w sprawie dotyczyła tego czy skarżący wpłacając w dniu 22 września 2008 r. zaliczkę kontrahentowi tj. przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie projektu (24 września 2008 r.) spowodował, że w sprawie nie powstał tzw. "efekt zachęty" zatem winien zwrócić uprzednio przyznane mu środki finansowe.

Zdaniem Sądu I instancji, "efekt zachęty nie powstał". Sąd II instancji aprobuje ten pogląd.

Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie § 12 rozporządzenia z 11 października 2007 r. gdy tymczasem w przepisie tym uregulowano kilka kwestii i nie wszystkie z nich odnoszą się do skarżącego. Ustęp 2 tegoż przepisu nie ma zastosowania do skarżącego. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia, prace związane z realizacją nowej inwestycji w przypadku mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców mogą się rozpocząć po złożeniu przez beneficjenta pomocy wniosku. Wg ust. 3, przez rozpoczęcie prac związanych z realizacją nowej inwestycji należy rozumieć podjęcie prac budowlanych lub pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania do zamówienia ruchomych środków trwałych, z wyłączeniem wydatków związanych z przygotowaniem i opracowaniem dokumentacji projektowej.

Jak wynika z analizy kalendarium czynności podejmowanych w sprawie przez skarżącego, zapłacił zaliczkę kontrahentowi-firmie (...) a ta wystawiła fakturę VAT zaliczka. W dalszej kolejności skarżący złożył wniosek o dofinansowanie. Powyższe wskazuje, w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie tj. wpłata zaliczki, nastąpiło przed dniem złożenia wniosku. Co więcej, kontrahent skarżącego nie zanegował faktu otrzymania kwoty 3.000,00 zł tytułem zaliczki jak również sam wystawił fakturę VAT-zaliczka. Fakt wystawienia powyższej faktury i wysokość wpłaconej kwoty nie zostały podważone.

W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów usług (dalej-u.p.t.u.), co do zasady opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów. Stosownie zaś do treści art. 106 ust. 1 u.p.t.u., podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16. Faktura dokumentuje zatem m.in. czynność odpłatnej dostawy towaru (zob. art. 2 pkt 22 u.p.t.u.). Obowiązek wystawienia faktury rodzi także otrzymanie zaliczki przed wydaniem towaru lub uzyskaniem usługi (art. 106 ust. 3 u.p.t.u.).

Faktura jest szczególnym dokumentem o istotnym stopniu sformalizowania. Jej wystawienie może mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego. Faktura stanowi wreszcie podstawę dla nabywcy towaru lub usługi do odliczenia podatku naliczonego. Celem wystawienia faktury jest udokumentowanie rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, bo tylko takie faktury będą stanowiły podstawę do odliczenia naliczonego w nich podatku. Dokonanie zmian w fakturze może odbyć się poprzez wystawienie faktury korygującej. Fakturę korygującą trzeba traktować jak zwykłą fakturę. Celem jej wystawienia jest doprowadzenie faktury pierwotnej do stanu odpowiadającego rzeczywistości. Faktury VAT na skutek zdarzeń, które miały miejsce już po ich wystawieniu, a także na skutek zwykłych pomyłek w ich treści mogą bowiem nie odpowiadać rzeczywistości (A. Bartosiewicz, VAT. Komentarz do art. 106, LEX 2013). W przedmiotowej sprawie, kwota zaliczki została zarachowana na poczet ceny zakupu unitu dentystycznego i w taki sposób ją rozliczono.

Twierdzenia skarżącego, że wpłata 3.000,00 zł nie była zaliczką lecz miała zupełnie innych charakter, oznacza, że faktura VAT-zaliczka nie dokumentowała rzeczywistych operacji gospodarczych zatem była tzw. "pustą fakturą" a transakcja miała charakter oszukańczy co w konsekwencji powoduje niemożność obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Zamierzonego skutku nie mogły także odnieść te twierdzenia skarżącego, które zmierzały do wykazania, że w sprawie wystawiono fakturę korygująca do faktury VAT-zaliczka. Z akt sprawy nie wynikało bowiem by skarżącemu zwrócono tę zaliczkę a tylko w takiej sytuacji można by było podważać podjęcie pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania w sprawie.

W konsekwencji powyższego nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodnie ze wspólnym ryzykiem w zastosowaniu art. 87 i art. 88 Traktatu, poprzez błędne przyjęcie, że w projekcie nie wystąpił "efekt zachęty".

Podstawowe bowiem kryterium przyznawania pomocy o jaką ubiegała się skarżąca tj. wywołanie efektu zachęty określa art. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008. Przepis ten stanowi w ust. 1, że przewidziane rozporządzeniem wyłączenia blokowe mają zastosowanie wyłącznie do pomocy wywołującej efekt zachęty. W myśl ust. 2 powołanego przepisu uznaje się, że pomoc przyznana MŚP i objęta rozporządzeniem wywołuje efekt zachęty, jeśli beneficjent przed rozpoczęciem prac nad projektem lub działaniem złożył do danego państwa członkowskiego wniosek o przyznanie pomocy. Także w pkt 28 preambuły do rozporządzenia podkreśla się, iż rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy dla działalności, którą beneficjent mógłby prowadzić w istniejących warunkach rynkowych oraz wskazuje się, że w przypadku jakiejkolwiek pomocy objętej rozporządzeniem i przyznanej MŚP należy przyjąć, że efekt zachęty występuje, jeżeli przed rozpoczęciem jakichkolwiek działań dotyczących realizacji projektu lub działań objętych pomocą małe lub średnie przedsiębiorstwo złożyło wniosek pomocowy.

Jak zatem wynika z regulacji przepisów krajowych i prawa wspólnotowego, w przedmiotowej sprawie, ów "efekt zachęty" nie powstał.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 211 u.f.p. w zw z art. 113 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych-poprzez niezgodne ze stanem faktycznym przyjęcie, iż organ miał podstawy do wydania decyzji w trybie art. 211 u.f.p.

Zgodnie z art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku gdy środki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, 3a i 4 u.f.p., a także środki przeznaczone na finansowanie programów i projektów realizowanych z tych środków lub dotacji, o których mowa w art. 202 u.f.p., są wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi w sposób opisany w powołanym przepisie. W przypadku stwierdzenia okoliczności uzasadniających zwrot wypłaconej pomocy, instytucja zarządzająca lub instytucja pośrednicząca, wydaje decyzję przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (art. 211 ust. 4 u.f.p.).

Zarzut dotyczył naruszenia art. 211 u.f.p. oraz w zw z art. 113 przepisów wprowadzających ustawę o finansach publicznych. Istota tego zarzutu-jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej-sprowadza się do konstatacji, iż Sąd I instancji "dopasował" interpretację tych przepisów do wydanego orzeczenia i przyjął, że skarżący pobrał dotację nienależnie. Dodatkowo autor skargi kasacyjnej zaznaczył, że "wskazywanie bliżej nieokreślonych reguł" które w nieokreślony sposób zostały przez skarżącego złamane zanim w ogóle były dla niego wiążące jest jedynie próbą "ratowania" skarżonej decyzji".

Z interpretacji użytego w art. 211 ust. 1 pkt 1 u.f.p. zwrotu "środki przeznaczone na realizację projektów wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208". Analiza unormowań zawartych w art. 208 u.f.p. prowadzi do wniosku, że ustawodawcy nie chodziło wyłącznie o procedury uregulowane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Z powołanego przepisu wynika niewątpliwie, że pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. należy rozumieć procedury określone w umowie międzynarodowej i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień ustawowych zawartych w art. 208 ust. 2-3 u.f.p. Te ostatnio wymienione procedury nie wyczerpują jednak pojęcia "procedur, o których mowa w art. 208", gdyż nie obejmują "innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu". Interpretacja pojęcie "inne procedury obowiązujące przy ich wykorzystaniu" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia jakiejś sprawy. Pod pojęciem " inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 208 ust. 1 u.f.p. należy w związku z tym rozumieć reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych. Wspomniane reguły nie są przedmiotem regulacji prawa unijnego. Z kolei w prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami nie mającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. W związku z tym należy zauważyć, że istotne naruszenie przez skarżącą procedury obowiązującej przy wykorzystaniu otrzymanego dofinansowania, określonej w Umowie, a polegające na rozpoczęciu prac nad projektem przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie projektu, stanowiło wystarczającą podstawę do przyjęcia, że zaistniała przesłanka określona w art. 211 ust. 1 pkt 2 u.f.p. uzasadniająca wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. W skład tych kosztów wchodzi 1.800,00 zł tytułem wynagrodzenie pełnomocnika organu określonego w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 490 z zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.