Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2702395

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 26 czerwca 2019 r.
II GSK 1599/17
Doręczenie korespondencji spółce.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.).

Sędziowie: NSA Małgorzata Rysz, del. WSA Urszula Wilk.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (A.) Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Po 662/16 w sprawie ze skargi (A.) Spółki z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Po 662/16, oddalił skargę (A.) sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z (...) maja 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z (...) lutego 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. wymierzył (A.) sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka, strona, skarżąca) karę pieniężną w wysokości 36 000 zł za urządzanie gier na automatach (...) nr (...), (...) nr (...) oraz (...) poza kasynem gry. Decyzję tę w dniu 26 lutego 2016 r. odebrał pod adresem ul. C. (...) K. - stanowiącym adres siedziby spółki - upoważniony pracownik.

Spółka złożyła odwołanie od tej decyzji 14 marca 2016 r.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IC) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu pierwszej instancji, gdyż termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. upłynął 11 marca 2016 r., a odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej po tej dacie.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem pełnomocnik Spółki wniósł skargę, w której domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC podtrzymał stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

WSA w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., obecnie tekst jedn. z 2018 r. poz. 1302, dalej cyt. jako: p.p.s.a.).

Sąd podzielił stanowisko Dyrektora IC, że odwołanie od decyzji doręczonej 26 lutego 2016 r., nadane w placówce pocztowej 14 marca 2016 r., złożone zostało z uchybieniem terminu określonego w art. 223 o.p.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że z zapisów na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji wynika, że odebrał ją upoważniony pracownik posługujący się pieczęcią firmy, podpisując się czytelnie ("S."). Nadto z akt sprawy wynika, że było to kolejne już pismo odbierane przez tego samego pracownika. Wcześniej bowiem K.S. w siedzibie Spółki odebrała postanowienie o wszczęciu postępowania, zawiadomienie z 18 września 2015 r., postanowienie o dopuszczeniu dowodu z 9 października 2015 r., jak też zawiadomienie z 15 stycznia 2016 r.

W ocenie WSA w Poznaniu, listonosz nie ma obowiązku legitymowania osoby, której doręcza pismo przeznaczone dla osoby prawnej, albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Wystarczy, że na uprawnienie danej osoby do odbioru korespondencji wskazują okoliczności towarzyszące doręczeniu, w tym m.in. dysponowanie odpowiednią pieczęcią i podpisanie dowodu doręczenia.

Sąd pierwszej instancji uznał, że twierdzenia o wadliwym doręczeniu decyzji pozbawione są logicznych argumentów, jak też podstaw prawnych. Zarówno w świetle treści art. 151 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.; dalej cyt. jako: o.p.), stanowiska komentatorów, jak i zasad doświadczenia życiowego, odbiór w siedzibie firmy kolejnego pisma w tej samej sprawie przez tego samego pracownika firmy i posługującego się pieczęcią firmy uznać należy za prawidłowe doręczenie korespondencji. Skarżąca nie wykazała jakichkolwiek przesłanek pozwalających na kwestionowanie upoważnienia pracownika Spółki do odbioru doręczanej w siedzibie tej Spółki korespondencji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 § 1 o.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że K.S. - pracownik Spółki niepełniący funkcji członka zarządu ani prokurenta - jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki jako strony postępowania, a w konsekwencji uznanie, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Dyrektor IC nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na jednej podstawie kasacyjnej, a mianowicie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu koncentruje się na ustaleniu, czy wydana (...) lutego 2016 r. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. o wymierzeniu Spółce kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry została właściwie doręczona skarżącej. Od tego ustalenia zależy bowiem ocena zasadności wydania zaskarżonego postanowienia, jak i wyroku oddalającego skargę na to postanowienie.

Między stronami nie jest sporne, że ww. decyzję, doręczoną na adres siedziby Spółki (K., ul. C. (...)) w dniu 26 lutego 2016 r., odebrała K.S. - pracownik Spółki, natomiast odwołanie od tej decyzji zostało wniesione 14 marca 2016 r. poprzez nadanie przesyłki w placówce pocztowej. Podstawą dokonania takiego ustalenia sąd pierwszej instancji uczynił znajdujące się w aktach sprawy "zwrotne potwierdzenie odbioru" (k. 43 akt administracyjnych), z którego jego zdaniem wynika, że przesyłka zawierająca odpowiedź na wezwania do usunięcia naruszenia prawa została doręczona właśnie w tej dacie. Zarówno Dyrektor IC, jak i sąd pierwszej instancji uznały doręczenie dokonane do rąk K.S. za prawidłowe i skuteczne. Z kolei skarżąca spółka utrzymuje, że wskazana wyżej decyzja nie została doręczona w sposób zgodny z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami Ordynacji podatkowej. Kwestionując to ustalenie Spółka twierdzi, iż K.S., czyli osoba, która pokwitowała odbiór przesyłki w niniejszej sprawie, nie dysponuje stosownym pełnomocnictwem pocztowym. Nie jest również w ramach swoich obowiązków uprawniona do odbioru korespondencji pochodzącej od organów administracji publicznej. Skarżąca podnosi również, że w rozpoznawanej sprawie przesyłka nie została odebrana przez jedynego członka zarządu tj. Prezesa Zarządu S.J. ani jedynego prokurenta Spółki - A.F. Skarżąca podkreśliła, że ani zarząd ani prokurent Spółki nigdy nie wydawali żadnemu podmiotowi upoważnienia do odbioru korespondencji adresowanej do Spółki. Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącej świadczą o tym, że K.S. należy uznać za osobę nieuprawnioną do odbioru przesyłek kierowanych do Spółki.

Przystępując do oceny zasadności stanowiska skarżącej kasacyjnie Spółki należy podkreślić, że obowiązkiem organów podatkowych jest dokonywanie doręczeń zgodnie z wymogami Ordynacji podatkowej. Ordynacja podatkowa różnicuje sposoby doręczania korespondencji osobom fizycznym i osobom prawnym. Podstawowa regulacja dotycząca osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej zamieszczona została w art. 151 § 1 o.p., zgodnie z którym (w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczania decyzji z (...) lutego 2016 r.), "osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio.". Zatem w przypadku osób prawnych doręczanie pism może odbywać się w dwóch równorzędnych miejscach (według wyboru organu podatkowego, o ile oba te adresy się nie pokrywają), przy czym w chwili doręczania decyzji organu pierwszej instancji mogło ono nastąpić jedynie do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji (por. wyrok NSA z 18 maja 2018 r. sygn. akt II FSK 1181/16, opubl. CBOSA).

Na gruncie przywotoczonego przepisu art. 151 § 1 o.p., powszechną akceptację w orzecznictwie zyskał pogląd, że jeżeli pod adresem spółki została odebrana skierowana do niej korespondencja, to na spółce ciąży obowiązek wykazania, że powyższy dowód doręczenia nie potwierdza tego faktu oraz że obowiązkiem osoby prawnej jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by w jej siedzibie dokonywała tego osoba upoważniona (zob.m.in. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1665/15, wyrok WSA w Białymstoku z 19 września 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 437/17, wyrok WSA w Opolu z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Op 472/17; opubl. CBOSA). W judykaturze podkreśla się przy tym, jak słusznie wskazał w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji, że listonosz nie ma obowiązku legitymowania osoby, której doręcza pismo przeznaczone dla osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności. Wystarczy, że na uprawnienie danej osoby do odbioru korespondencji wskazują okoliczności towarzyszące doręczeniu, w tym m.in. dysponowanie odpowiednią pieczęcią i podpisanie dowodu doręczenia (por. postanowienia NSA z 17 maja 2006 r. sygn. akt I FSK 1208/05 i z 11 września 2012 r. sygn. akt I FSK 789/12; opubl. CBOSA).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji działał zgodnie z prawem akceptując stanowisko organu przyjmujące datę doręczenia opisanej wyżej decyzji z (...) lutego 2016 r. wynikającą ze "zwrotnego potwierdzenia odbioru". Wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru posiada walor dokumentu urzędowego, co w konsekwencji pozwala na przyjęcie tego, co zostało w nim stwierdzone (por. wyrok NSA z 11 września 2012 r. sygn. akt I FSK 789/12, opubl. CBOSA). Skarżąca natomiast nie podważyła skutecznie jego wiarygodności.

Za słusznością przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanowiska przemawiają okoliczności wynikające z akt niniejszej sprawy. Nie można bowiem zgodzić się ze skarżącą, że przesyłka zawierająca decyzję z (...) lutego 2016 r. została doręczona osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji. Jak wynika ze znajdującego się w aktach "zwrotnego potwierdzenia odbioru", w dniu 26 lutego 2016 r. odbiór przesyłki zawierającej ww. opisaną decyzję pokwitował pracownik Spółki: K.S., podpisując się czytelnie nazwiskiem oraz przystawiając pieczątkę Spółki. Nie może ujść uwadze sądu niekonsekwencja skarżącej, która kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji z (...) lutego 2016 r. w sytuacji, gdy K.S., jako pracownik Spółki, wielokrotnie odbierała w imieniu Spółki korespondencję - co potwierdzają akta sprawy. Wcześniej bowiem K.S. w siedzibie Spółki odebrała postanowienie o wszczęciu postępowania, zawiadomienie z 18 września 2015 r., postanowienie o dopuszczeniu dowodu z 9 października 2015 r., jak też zawiadomienie z 15 stycznia 2016 r. A zatem decyzja z (...) lutego 2016 r. była kolejnym już pismem odbieranym przez tego samego pracownika w tym samym postępowaniu administracyjnym. Na żadnym wcześniejszym etapie skarżąca nie kwestionowała prawidłowości doręczenia dokonanego w ten sposób.

Jak już wskazano wyżej, to na Spółce ciąży obowiązek wykazania, że dowód doręczenia korespondencji nie potwierdza faktu prawidłowego doręczenia. Poza twierdzeniami niepopartymi żadnymi dowodami, Spółka w niniejszej sprawie tego nie wykazała. Bezspornym w sprawie pozostaje, że przesyłka została odebrana przez K.S., która podjęła się odbioru korespondencji adresowanej do Spółki, pod adresem zarejestrowanym jako siedziba Spółki. Gdyby, jak twierdzi skarżąca, K.S. nie udzielono umocowania do odbioru pism Spółki, winna ona odmówić przyjęcia takiej korespondencji, udzielając stosownych wyjaśnień i informacji, co w sprawie nie miało miejsca.

Nadto, wbrew wywodom skarżącej, uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie odrębnego pełnomocnictwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez osobę upoważnioną do odbioru pism należy rozumieć nie tylko osobę, która ma specjalne upoważnienie w tym zakresie, ale również każdą osobę, która ze względu na funkcję wykonywaną w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism (zob. wyrok NSA z 27 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II FSK 685/14; opubl. CBOSA). Podnoszony przez skarżącą brak posiadania przez K.S. formalnego upoważnienia do odbioru przesyłek pocztowych w imieniu skarżącej, nie przesądza automatycznie o bezskuteczności doręczenia.

W tych okolicznościach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnym było uznanie, że decyzję z (...) lutego 2016 r. skarżąca otrzymała w dniu 26 lutego 2016 r., a tym samym termin do wniesienia odwołania upływał 11 marca 2016 r., a zatem nadanie odwołania w placówce pocztowej 14 marca 2016 r. (k. 50 akt administracyjnych) nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, co skutkowało stwierdzeniem przez Dyrektora IC wniesienia go z uchybieniem terminu. Nie był zatem usprawiedliwiony podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 151 § 1 o.p.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.