Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2619687

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 18 października 2018 r.
II GSK 1451/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.).

Sędziowie: NSA Małgorzata Rysz, del. WSA Sylwester Miziołek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 1015/17 w sprawie ze skargi Z. Spółki z o.o. w S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia (...) września 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji

1.

oddala skargę kasacyjną;

2.

zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz Z. Spółki z o.o. w S. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 1015/17, po rozpoznaniu skargi Z. Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia (...) września 2017 r., w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, 1/ stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach z dnia (...) czerwca 2017 r.; 2/ stwierdził nieważność postanowienia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach z dnia (...) maja 2017 r.; oraz 3/ zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Z. sp. z o.o. w S. wystąpił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z (...) kwietnia 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty Kieleckiego z (...) listopada 2013 r., ustalającą opłatę podwyższoną w wysokości 828.062,00 zł za wydobycie 40.591,25 Mg piasków bez posiadanej koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, w granicy działki o nr ewid. (...) obrębu S., gm. D., powiat (...), województwo (...). W uzasadnieniu wniosku spółka powołała się na nowe okoliczności faktyczne i dowody w postaci wcześniejszego wydobywania piasku ze spornej działki w latach 90-tych przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną w D.

Pismem z (...) lutego 2015 r. SKO w Kielcach przekazało wniosek Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach, jako organowi rzeczowo właściwemu.

Postanowieniem z (...) marca 2015 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach odmówił wznowienia postępowania uznając, że do czasu rozpoznania przez sąd administracyjny skargi spółki na decyzję Kolegium z (...) kwietnia 2014 r. nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania administracyjnego. Zatem, chociaż WSA w Kielcach wyrokiem z 6 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 493/14, oddalił skargę spółki, orzeczenie to nie uprawomocniło się, ponieważ skarżąca wniosła od niego skargę kasacyjną.

Postanowieniem z (...) kwietnia 2015 r., wydanym wskutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie, podtrzymując stanowisko w sprawie dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła spółka, domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podniosła, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłączają wznowienia postępowania z powodu prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym. Wskazała na różnice pomiędzy przesłankami uchylenia decyzji w postępowaniu sądowym ze skargi strony na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako: p.p.s.a.), a postępowaniem w sprawie wznowienia postępowania prowadzonym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wyrokiem z 17 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1184/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki. Uznał bowiem, że regulacje zawarte w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania, określone w art. 145 i następnych tej ustawy, nie dotyczą sytuacji po wydaniu wyroku przez sąd administracyjny, który orzekł co do zgodności z prawem zaskarżonego do niego aktu także w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. do czego był zobligowany. Zdaniem Sądu odmienne stanowisko pozwalałoby na weryfikację w trybie nadzwyczajnym decyzji administracyjnych ocenionych już przez sąd administracyjny, co w świetle powołanych przepisów byłoby niedopuszczalne. Sąd I instancji powołał się w tym zakresie na niedopuszczalność dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. To ostatnie zainicjowane skargą skarżącej na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z (...) kwietnia 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty Kieleckiego z dnia (...) listopada 2013 r., pomimo wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach 6 listopada 2014 r., na który spółka złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nadal się toczyło.

W skardze kasacyjnej spółka zarzuciła wyrokowi WSA w Gliwicach m.in. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b poprzez błędną wykładnię i uznanie, że art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do podania o wznowienie postępowania, jeśli zostało ono złożone po wydaniu nieprawomocnego wyroku przez sąd administracyjny I instancji w sprawie ze skargi na decyzję kończącą postępowanie, które objęto podaniem o wznowienie. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z (...) kwietnia 2015 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie w całości oraz o obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2278/16, uchylił wyrok WSA w Gliwicach z 17 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1184/15 wskazując, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim z uwagi na zasadność zarzutu sformułowanego w jej punkcie pierwszym. NSA podkreślił, iż wywiedziony pośrednio, acz mający skutek bezpośredni, przez organ i sąd I instancji zakaz dwutorowości postępowania, co do tego samego przedmiotu sprawy, jakkolwiek słuszny w ramach szeroko rozumianych spraw administracyjnych i sądowoadministracyjnych, nie może prowadzić do wniosku, a w konsekwencji do podejmowanych i niesłusznie zaaprobowanych przez Sąd działań zmierzających do ograniczenia uprawnień i gwarancji strony określonego, zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem, postępowania administracyjnego. Sąd kasacyjny stwierdził, że prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego z określonej w art. 145 k.p.a., formy kontroli decyzji ostatecznej, poprzez złożenie wniosku zmierzającego do uruchomienia postępowania mającego na celu wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, nie stoi na przeszkodzie prowadzona (tocząca się) kontrola sądowa tej decyzji i to bez względu na etap w jakim kontrola ta się znajduje. Nie było przeszkód prawnych i faktycznych, aby w tej sprawie Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wobec wystąpienia przez spółkę z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) kwietnia 2014 r., wszczął postępowanie nadzwyczajne (wznowieniowe) zgodnie z art. 149 k.p.a. NSA podkreślił, iż toczące się postępowanie przed sądem nie oznacza niedopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego wobec istniejącej możliwości jego zawieszenia na czas trwania postępowania sądowego. Stan sprawy w przedmiocie ostatecznej decyzji ustalającej spółce opłatę za wydobycie kopalin bez koncesji nie miał wpływu na możliwość zainicjowania postępowania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją, a jedynie mógł stanowić przeszkodę do prowadzenia postępowania nadzwyczajnego do czasu prawomocnego orzeczenia dotyczącego decyzji z dnia (...) kwietnia 2014 r. Organ dysponował w tym względzie odpowiednimi przepisami, którymi były przepisy Rozdziału 12 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 97 § 1 pkt 4 tej ustawy.

Wyrokiem z 10 października 2016 r., sygn. akt 1106/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z (...) kwietnia 2015 r., akcentując swoje związanie, w świetle art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. WSA stwierdził, że organ zobowiązany jest rozpoznać wniosek strony o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją SKO w Kielcach z (...) kwietnia 2014 r., dokonując jego merytorycznej oceny w świetle przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Pismem z (...) stycznia 2017 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, powołując się na art. 65 § 1 w zw. z art. 150 § 1 k.p.a., zawiadomił o przekazaniu wniosku celem jego załatwienia Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach, który postanowieniem z (...) maja 2017 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją SKO w Kielcach z (...) kwietnia 2014 r.

Decyzją z (...) czerwca 2017 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dyrektor OUG odmówił uchylenia decyzji ostatecznej SKO w Kielcach z (...) kwietnia 2014 r. wymierzającej spółce opłatę podwyższoną za nielegalne wydobycie kopaliny - piasku bez koncesji. Organ uznał, że dowody, których przeprowadzenia domagała się spółka nie są nowymi dowodami. W szczególności treść pisma Burmistrza Miasta i Gminy D. była już analizowana przez organ I instancji w decyzji z (...) listopada 2013 r., kończącej postępowanie w przedmiocie wymierzenia spółce opłaty podwyższonej, prowadzone przez Starostę Kieleckiego.

W odwołaniu spółka domagała się uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia wnioskowanych dowodów mających wpływ na ustalenie wielkości piasku faktycznie wydobytego przez spółkę.

Decyzją z dnia (...) września 2017 r. Prezes WUG, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił konkluzję organu I instancji, że dowody, których przeprowadzenia domagała się spółka nie są nowymi dowodami w sprawie. Na okoliczność wydobywania piasku w okresie, kiedy spółka nie była właścicielem przedmiotowej działki, wskazywała ona już wcześniej, w tym również w odwołaniu od decyzji Starosty Kieleckiego z (...) listopada 2013 r. Kwestia ta została także przeanalizowana w decyzji SKO z (...) kwietnia 2014 r. Cechy "nowości" organ nie dopatrzył się również we wniosku strony o przesłuchanie świadków, którzy mieli wypowiedzieć się na temat wcześniejszego wydobycia piasku.

W skardze na powyższą decyzję spółka, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2 i art. 151 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne stwierdzenie, że stanowiące podstawę wznowienia postępowania zeznania świadków - nowe dowody, "nie uzasadniają wznowienia postępowania, odmowę przeprowadzenia postępowania nakazanego przez art. 149 § 2 k.p.a. czyli przeprowadzenia dowodów i w konsekwencji odmowę rozpoznania sprawy co do istoty", wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie Wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji administracyjnych obu instancji oraz postanowienia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach.

Sąd I instancji podniósł, że podanie skarżącej o wznowienie postępowania dotyczy ostatecznej decyzji SKO w Kielcach, wydanej przez ten organ na skutek rozpoznania odwołania spółki od decyzji Starosty Kieleckiego wymierzającej opłatę podwyższoną. Podanie o wznowienie postępowania adresowane do SKO w Kielcach wpłynęło, zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. do Starosty Kieleckiego. Pismem z (...) lutego 2015 r. SKO w Kielcach przekazało podanie do Prezesa WUG, wskazując na właściwość rzeczową organów nadzoru górniczego, wynikającą z art. 140 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613, 587, 850 z późn. zm.; powoływanej dalej jako: p.g.g.) oraz na art. 166 ust. 1 pkt 1 p.g.g., wskazujący Presa WUG jako organ wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów okręgowych urzędów górniczych oraz dyrektora SUG.

WSA podzielił pogląd, według którego treści normy zawartej w art. 150 § 1 k.p.a. nie można odczytywać jedynie w oparciu o wykładnię językową. Konieczne jest uwzględnienie zawartej w art. 19 k.p.a. reguły przestrzegania właściwości rzeczowej przez organy administracji publicznej oraz skutków naruszenia właściwości rzeczowej, określonych w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., a także przyjęcie rozwiązania uniwersalnego, zgodnie z którym kompetencje do prowadzenia postępowania wznowionego przechodzą na nowy organ. Zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu ostatecznej decyzji skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który zyskał swe uprawnienie wskutek zmiany przepisów.

Sad I instancji podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie można tracić z pola widzenia tego, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uchylając wyrokiem z 10 października 2016 r. postanowienie Prezesa WUG z (...) kwietnia 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z (...) marca 2015 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną SKO w Kielcach z (...) kwietnia 2014 r., nie dopatrzył się naruszenia przez Prezesa WUG przepisów o właściwości rzeczowej, w szczególności art. 150 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 ust. 2 i art. 166 ust. 1 pkt 1 p.g.g. Zaakceptował właściwość rzeczową Prezesa WUG. Pogląd ten, wyrażony w sposób dorozumiany, poprzez brak stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, w świetle art. 153 p.p.s.a. jest wiążący tak dla organu, jak i Sądu obecnie rozpoznającego sprawę.

Konkludując WSA zauważył, że wyrokiem z 10 października 2016 r. WSA w Gliwicach uchylił tylko postanowienie wydane w wyniku rozpoznania wniosku spółki o ponowne rozpoznanie sprawy. W obiegu prawnym nadal pozostaje postanowienie Prezesa WUG z (...) marca 2015 r., odmawiające wznowienia postępowania. Zatem postanowienie Dyrektora OUG, jak i decyzje wydane po wznowieniu postępowania, zostały w istocie wydane po tym, jak podanie o wznowienie postępowania negatywnie uprzednio rozpoznał Prezes WUG nieostatecznym postanowieniem z (...) marca 2015 r. Wobec powyższego, skoro zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego Dyrektora OUG w Kielcach wydano z naruszeniem przepisów o właściwości, w świetle art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd stwierdził, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nieważność tych aktów. W konsekwencji za zbędne uznał merytoryczne odnoszenie się do zarzutów skargi, dotyczących wystąpienia bądź nie przesłanek wznowieniowych.

Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę z zachowaniem przepisów o właściwości rzeczowej, organ rozpatrzy również wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Prezesa WUG z (...) marca 2015 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 oraz art. 150 § 1 k.p.a., polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 156 § 1 pkt 1 oraz niewłaściwym zastosowaniu i błędnej wykładni art. 150 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na uznanie, że decyzje oraz postanowienie, których nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zarzut skargi kasacyjnej nie jest uzasadniony i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1)

naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2)

naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. W skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzut naruszenia prawa procesowego.

W niniejszej sprawie dla oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 oraz art. 150 § 1 k.p.a. podstawowe znaczenie ma ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, która powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2073/13, publ. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Orzekający w sprawie Sąd I instancji związany był uprzednio wydanym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sygn. akt III SA/Gl 1106/16), który uchylając wyrokiem z 10 października 2016 r. postanowienie Prezesa WUG z (...) kwietnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z (...) marca 2015 r. odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną SKO w Kielcach z (...) kwietnia 2014 r., nie dopatrzył się naruszenia przez Prezesa WUG przepisów o właściwości rzeczowej, w szczególności art. 150 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 ust. 2 i art. 166 ust. 1 pkt 1 p.g.g. Jak trafnie zaważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w wyroku z 10 października 2016 r. WSA zaakceptował właściwość rzeczową Prezesa WUG.

W kontekście zatem art. 153 p.p.s.a. i przy niezmienionym stanie prawnym oznacza to, że podnoszona obecnie w skardze kasacyjnej okoliczność innej właściwości rzeczowej organu, nie mogła zostać oceniona jako prawnie skuteczna. Niezakwestionowanie bowiem przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego swojej właściwości w sprawie, na etapie wskazanego wyżej wyroku WSA w Gliwicach z 10 października 2016 r. - z mocy art. 153 p.p.s.a. oznacza, że organ ten pozostał właściwy do dalszego prowadzenia postępowania w ocenianej sprawie, w tym do wydania aktów, których nieważność stwierdzono zaskarżonym obecnie skargą kasacyjną wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2018 r. (por. też wyrok NSA z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 565/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela także pogląd Sądu I instancji, według którego treści normy zawartej w art. 150 § 1 k.p.a. nie można odczytywać jedynie w oparciu o wykładnię językową. Konieczne jest uwzględnienie zawartej w art. 19 k.p.a. reguły przestrzegania właściwości rzeczowej przez organy administracji publicznej oraz skutków naruszenia właściwości rzeczowej, określonych w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., a także przyjęcie rozwiązania uniwersalnego, zgodnie z którym kompetencje do prowadzenia postępowania wznowionego przechodzą na nowy organ. Zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu ostatecznej decyzji skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który zyskał swe uprawnienie wskutek zmiany przepisów (zob. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1474/06, niepublikowany, treść (w:) System Informacji Prawnej LEX nr 347889 oraz postanowienia NSA z 10 czerwca 2010 r.: sygn. akt sygn. akt I OW 44/10, sygn. akt I OW 44/10, sygn. akt I OW 44/10, sygn. akt I OW 45/10, sygn. akt I OW 46/10, I OW 47/10; postanowienie NSA z 8 października 2010 r., sygn. akt I OW 105/10, postanowienie NSA z 9 lutego 2011 r., sygn. akt I OW 85/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, podobnie jak Sąd I instancji i organ administracji, jest związany zacytowanym wyżej orzeczeniem wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1106/16 i dokonaną w nim wykładnią prawa. Trafnie bowiem uznano w zaskarżonym orzeczeniu, iż pogląd o właściwości rzeczowej Prezesa WUG w niniejszej sprawie wyrażony zastał poprzez brak stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia tego organu oraz przez skierowane do Prezesa WUG wskazania co do dalszego postępowania zawierającego zalecenie, iż "zobowiązany jest rozpoznać wniosek strony o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego".

Nadto, należy podkreślić, że skoro wspomniany wyrok WSA w Gliwicach z 10 października 2016 r. jest prawomocny, to zgodnie z art. 153 w zw. art. 170 p.p.s.a. oznacza to, że wiąże on nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w przytoczonym przepisie istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się więc do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających (por. wyrok NSA z I FSK 1474/15 z dnia 23 czerwca 2017 r.). Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1571/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarzut i wywody skargi kasacyjnej podważające takie stanowisko nie mogły zostać zatem z natury rzeczy uwzględnione, jako w sposób oczywisty sprzeczne z zasadą związania wynikającą z art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej spółki należny jest za terminowe sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną. Z tego tytułu za odpowiedź na skargę kasacyjną sporządzoną przez adwokata reprezentującego spółkę już na etapie postępowania w I instancji sądowej zasądzono koszty w wysokości 50% stawki minimalnej - 480 zł, co dało kwotę 240 zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.